Akış Yaşantısı Ölçeği

Özet

Akış Yaşantısı Ölçeği (AYÖ), bireylerin gerçekleştirdikleri bir aktivite sırasında deneyimledikleri optimal psikolojik durumu, yani Akış Yaşantısı kavramını ölçmek üzere geliştirilmiş bir araçtır. Bu giriş, ölçeğin Aslı Uz Baş tarafından 2019 yılında Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışmasını detaylandırmaktadır. Yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de doğrulandığını göstermiş, ancak madde sayısında önemli bir azalmaya gidilmiştir.

Ölçeğin Türkçe formu, orijinal 20 maddelik yapı yerine 12 maddeden oluşmaktadır ve iki faktörlü yapısını korumuştur. Elde edilen bulgular, AYÖ’nün Türkçe konuşan popülasyonlarda Akış Yaşantısını değerlendirmek için güçlü bir psikometrik araç olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Akış Yaşantısı, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Performans.

Yazarlar

Aslı Uz Baş

Amaç

Akış Yaşantısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin faaliyetleri sırasında ne kadar derinlemesine ve keyifli bir biçimde odaklandıklarını, yani psikolog Mihaly Csikszentmihalyi tarafından tanımlanan “Akış” durumunu ne sıklıkta veya yoğunlukta deneyimlediklerini sistematik olarak ölçmektir.

Bu uyarlama çalışmasının amacı ise, ölçeğin orijinal psikometrik özelliklerini koruyarak, Türk kültürüne ve diline uygun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Yapı

Ölçek, pozitif psikolojinin merkezi kavramlarından biri olan Akış Yaşantısı (Flow Experience) yapısını ölçmektedir. Akış, bireyin yetenekleri ile karşılaştığı zorluklar arasındaki denge tam olduğunda, yüksek konsantrasyon, zaman algısının değişmesi ve eylem ile farkındalığın birleşmesi gibi özelliklerle karakterize edilen optimal bir bilinç durumudur.

Ölçeğin Türkçe formu, orijinal yapının temel boyutlarını yansıtan iki faktörlü bir yapı sergilemektedir. Bu faktörler genellikle faaliyet sırasında yaşanan yoğun odaklanma, kontrol hissi ve içsel motivasyon gibi akışın temel bileşenlerini temsil eder.

Geçerlik

Akış Yaşantısı Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal geçerlik çalışmaları, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin iki faktörlü yapısının mevcut veri seti ile uyumlu olduğunu ve yapısal geçerliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Önemli bir farklılık olarak, Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin madde sayısı orijinal 20 maddelik formdan 12 maddeye düşürülmüştür. Bu madde azaltımı, kültürel uyum ve daha güçlü faktör yükleri elde etme amacıyla yapılmış olup, yapısal modelin doğrulanmasını engellememiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, içsel tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen değerler, ölçeğin hem alt boyutları hem de toplam puanı için yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Hesaplanan içsel tutarlılık güvenirlik katsayıları sırasıyla alt ölçekler için .92 ve .83, toplam ölçek puanı için ise .91 olarak bulunmuştur. Bu yüksek katsayılar, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak varsayılan iki faktörlü yapısının (Akış Deneyimi Boyutları) toplanan Türk örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir.

Analiz sonuçları, iki faktörlü modelin veri ile iyi uyum gösterdiğini ve faktör yüklerinin güçlü olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, Akış Yaşantısı Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal bütünlüğünü ve geçerliğini destekleyen temel kanıtlardan biridir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik çalışmanın türü dikkate alındığında Likert tipi olduğu varsayılmaktadır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri (Uyarlama çalışması bir kongre kitabında yayınlandığından, genellikle yetişkin veya öğrenci örneklemi kullanılmıştır).

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Çalışmada kullanılan örneklem büyüklüğü ve özellikleri detaylı olarak belirtilmemiştir, ancak geçerlik ve güvenirlik analizlerinin gerçekleştirilmesi için yeterli büyüklükte bir örneklem kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Akış, Akış Yaşantısı, Psikolojik Ölçüm, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Geçerlik, Pozitif Psikoloji.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya izin gereklilikleri hakkında spesifik bilgi verilmemiştir. Akademik kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: akis-yasantisi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Baş, A. U. (2019). Akış Yaşantıları Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. I. Uluslararası Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji (UBEST) Sempozyumu Tam Metin Kitabı içinde (s.1374-1379). İzmir, Türkiye.

Sempozyum Kitabına erişim bağlantısı: ubest.deu.edu.tr

Akış Yaşantısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.