Akıllı Telefonlar için Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Ölçeği

Özet

Akıllı Telefonlar için Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Ölçeği, Saltan, Kara ve Ekin (2015) tarafından Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli (UTAUT) çerçevesinin Türkçe’ye uyarlanması amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu uyarlama çalışması, özellikle akıllı telefonlar bağlamında, bireylerin yeni teknolojileri kabul etme ve kullanma niyetlerini etkileyen temel psikososyal faktörleri ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçek, teknoloji kabulü alanında uluslararası düzeyde kabul görmüş UTAUT Modeli‘nin dört ana yapısını (Performans Beklentisi, Çaba Beklentisi, Sosyal Etki ve Kolaylaştırıcı Koşullar) Türk kültürü ve diline uygun hale getirmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, kullanıcıların algılanan fayda, kullanım kolaylığı ve çevresel baskılar gibi değişkenlerin teknoloji kullanım davranışları üzerindeki etkisini inceleyen akademik çalışmalara temel sağlamaktadır. Bu araç, Türkiye’deki mobil teknoloji adaptasyon süreçlerini derinlemesine analiz etmek isteyen araştırmacılar için kritik bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli, UTAUT, Teknoloji Kabulü, Akıllı Telefon, Uyarlama, Kullanım Niyeti, Mobil Teknoloji.

Yazarlar

Saltan, F., Kara, M., ve Ekin, B.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli (UTAUT) kapsamında yer alan faktörlerin akıllı telefonlar özelinde Türk kültürüne adaptasyonunu sağlamaktır. Bu uyarlama çalışması, UTAUT’un öngördüğü yapıların (Performans Beklentisi, Çaba Beklentisi, Sosyal Etki ve Kolaylaştırıcı Koşullar) mobil cihaz kullanım niyetini ve davranışını ne ölçüde açıkladığını belirlemeyi amaçlamaktadır.

Ayrıca, ölçek, teknoloji eğitimleri ve pazarlama stratejileri geliştiren profesyonellere, kullanıcıların teknolojiye yönelik tutumlarını ve engellerini anlamaları için geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemektedir. Bu sayede, teknoloji adaptasyonunu artırmaya yönelik müdahaleler daha bilimsel temellere dayandırılabilecektir.

Yapı

Akıllı Telefonlar için Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Ölçeği, temel olarak Teknoloji Kabul Modeli literatürünün en kapsamlı versiyonu olan UTAUT’un dört temel bağımsız yapısını ölçmektedir:

• Performans Beklentisi (Performance Expectancy): Bireyin akıllı telefonu kullanmanın iş performansını veya günlük hayattaki verimliliğini artıracağına dair inancı.
• Çaba Beklentisi (Effort Expectancy): Akıllı telefonu kullanmanın kolay ve zahmetsiz olduğuna dair algı.
• Sosyal Etki (Social Influence): Bireyin çevresindeki önemli kişilerin (arkadaşlar, aile, iş arkadaşları) akıllı telefon kullanması gerektiği yönündeki inancı.
• Kolaylaştırıcı Koşullar (Facilitating Conditions): Bireyin akıllı telefon kullanımını destekleyen teknik ve organizasyonel kaynakların varlığına dair algısı.

Bu yapılar, sonrasında Bireysel Kullanım Niyeti ve fiili Kullanım Davranışı gibi bağımlı değişkenleri öngörmek için kullanılır.

Geçerlik

Kaynak materyalde spesifik geçerlik katsayıları özet olarak sunulmamıştır. Ancak, bir uyarlama çalışması olması nedeniyle, ölçeğin yapısal geçerliğinin (construct validity) araştırıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, orijinal UTAUT modelindeki faktör yapısının Türkçe versiyonunda korunup korunmadığını incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yoluyla gerçekleştirilmiş olmalıdır. Detaylı geçerlik analiz sonuçları için araştırmanın sunulduğu 9. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu bildirisine başvurulması gerekmektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik bilgileri kaynakta özetlenmemiştir. Güvenilirlik, uyarlama çalışmalarında iç tutarlılık katsayıları (örneğin, Cronbach alfa) aracılığıyla incelenir. Bu katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçüp ölçmediğini gösterir. Araştırmacılar, ölçeğin adaptasyon sürecinde elde edilen detaylı iç tutarlılık katsayılarını ve diğer güvenilirlik analizlerini (örneğin test-tekrar test güvenilirliği) orijinal bildiri metninden temin edebilirler.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör analizine ilişkin sonuçlar özet içerikte yer almamaktadır. UTAUT’un adaptasyonu sürecinde, orijinal modelin yapısının (dört faktörlü yapı) akıllı telefonlar bağlamında ve Türk örnekleminde doğrulanması amacıyla faktör analizleri yapılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlara yüklendiğini ve model uyum indekslerini ortaya koyar. Faktör analizine ait ayrıntılı istatistikler (özdeğerler, varyans açıklama oranları, model uyum indeksleri) sempozyum bildirisinde mevcuttur.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Kaynakta belirtilmemiştir (Genellikle 5 veya 7 noktalı Likert tipi ölçek kullanılır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akıllı telefon kullanıcıları (Genel yetişkin nüfus veya üniversite öğrencileri).

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir.

Popülasyon Detayları: Detaylı örneklem bilgileri (büyüklük, demografik özellikler) referans bildiride bulunmaktadır.

Test Metodolojisi: UTAUT modeline dayalı, öz bildirime dayalı anket metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

UTAUT Modeli, Performans Beklentisi, Çaba Beklentisi, Sosyal Etki, Kolaylaştırıcı Koşullar, Güvenilirlik, Geçerlik, Teknoloji Kullanımı, Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Buğrahan Ekin)

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır (Referans sunum yeri: 9th International Computer and Instructional Technologies Symposium, Afyonkarahisar, Turkey).

İzinler ve Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015 (Bildiri sunumu tarihi).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik amaçlı kullanımı için, sorumlu yazar Buğrahan Ekin ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi ve ilgili çalışmaya atıf yapılması gerekmektedir.

Kaynaklar

Saltan, F., Kara, M., ve Ekin, B., (2015, 20-22 Mayıs). Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli Anketinin akıllı telefonlar için Türkçe’ye uyarlama çalışması [Bildiri sunumu]. 9th International Computer and Instructional Technologies Symposium, Afyonkarahisar, Turkey.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: birlesik-teknoloji-kabul-ve-kullanim-modeli-anketinin-akilli-telefonlar-icin-turkceye-uyarlamasi.pdf

Ek materyallere erişim linki: drive.google.com

Akıllı Telefonlar için Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte doğrudan bulunmamaktadır. Maddeler, ilgili bildiri metninde veya PDF dokümanında yer almaktadır. Lütfen tam ölçek maddeleri için yukarıda bağlantısı verilen orijinal kaynağa başvurunuz.