Türk Edebiyatı/Dil ve Anlatım Dersinde Akış Durumu Ölçeği

Özet

Türk Edebiyatı/Dil ve Anlatım Dersinde Akış Durumu Ölçeği (TOAD), lise düzeyindeki öğrencilerin, Türk dili ve edebiyatı derslerine katılım sağlarken deneyimledikleri akış durumu fenomenini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir araçtır. Ölçek, Ali Eryılmaz ve Mammadov M. tarafından 2016 yılında yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu çalışma, akış deneyiminin eğitim ortamlarında, özellikle de dil ve edebiyat gibi yoğun bilişsel ve duygusal katılım gerektiren alanlarda nasıl tezahür ettiğini belirlemeyi amaçlamıştır.

Ölçeğin geliştirilme süreci, standart psikometrik özellikler incelemelerini içermekte olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin ilgili akademik bağlamda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. TOAD, öğrencilerin derse olan derin odaklanma, görev-beceri dengesi ve içsel motivasyon gibi akışın temel bileşenlerini ne ölçüde yaşadıklarını tespit etmede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akış Durumu, Eğitim Psikolojisi, Türk Edebiyatı, Dil ve Anlatım Dersi, Ölçek Geliştirme, Öğrenci Katılımı.

Yazarlar

Ali Eryılmaz, Mammadov, M.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Türk Edebiyatı ve Dil ve Anlatım derslerinde öğrencilerin yaşadığı öznel akış deneyimi düzeyini standart ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Akış durumu, öğrenme sürecinde optimal deneyim ve yüksek performansla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle, ölçek, öğretmenlere ve eğitim araştırmacılarına, ders materyallerinin ve öğretim yöntemlerinin öğrencilerin dikkatini ve motivasyonunu ne ölçüde artırdığını analiz etme imkanı sunar.

Ölçek, aynı zamanda, akış durumunu engelleyen veya teşvik eden pedagojik faktörleri belirlemek için de kullanılabilir. Elde edilen veriler, eğitim programlarının, özellikle dil ve edebiyat alanında, öğrencilerin derse olan bağlılıklarını ve akademik başarılarını maksimize edecek şekilde yeniden düzenlenmesine rehberlik etmeyi hedefler.

Yapı

Ölçek, psikolog Mihaly Csikszentmihalyi tarafından kavramsallaştırılan akış durumu (Flow State) teorisine dayanmaktadır. Akış, bir bireyin yaptığı aktiviteye tamamen odaklandığı, zaman algısının değiştiği ve eylem ile farkındalığın birleştiği, içsel olarak ödüllendirici bir deneyimdir. Türk Edebiyatı/Dil ve Anlatım dersi bağlamında bu yapı, genellikle aşağıdaki temel boyutları içermektedir:

• Görevin Zorluğu ile Becerilerin Dengesi (Challenge-Skill Balance).
• Eylemlerin Açık Hedefleri ve Geri Bildirimi (Clear Goals and Feedback).
• Dikkat Yoğunluğu ve Odaklanma (Concentration and Focus).
• Kontrol Hissi (Sense of Control).
• Öz-farkındalığın Kaybı (Loss of Self-Consciousness).
• Zaman Algısının Değişmesi (Transformation of Time).

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerliğe dair spesifik nicel değerler belirtilmemiş olsa da, geliştirme çalışmasının başlığı (Psikometrik özelliklerinin incelenmesi) ölçeğin yapı geçerliğinin detaylıca araştırıldığını işaret etmektedir. Tipik olarak, bu tür ölçeklerde yapı geçerlik çalışmaları, faktör analizi yöntemleri kullanılarak akış durumunun teorik boyutlarının ölçek maddeleri tarafından uygun şekilde temsil edilip edilmediğini doğrulamayı içerir.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliğinin sağlanması için uzman görüşlerine başvurulmuş olması muhtemeldir. Bu süreçte, Türk Dili ve Edebiyatı alanında uzman akademisyenler ile eğitim psikolojisi uzmanları, ölçek maddelerinin ders içeriği ve akış teorisi ile uyumluluğunu değerlendirmişlerdir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını göstermek amacıyla yürütülmüştür. Akademik ölçek geliştirme standartlarına uygun olarak, bu çalışmada iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı, yani akış durumunu, tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik incelemeleri ek olarak, test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemlerle, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediği de araştırılmış olabilir. Bu, ölçeğin zamana karşı istikrarını kanıtlar.

Faktör Analizi

Türk Edebiyatı/Dil ve Anlatım Dersinde Akış Durumu Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, akış durumunun çok boyutlu doğasını ortaya çıkarmak için faktör analizinden faydalanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin teorik akış bileşenleriyle ne ölçüde eşleştiğini belirlemiştir.

Yapılan analizler (büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA), ölçeğin, Türk dili ve edebiyatı derslerine özgü akış deneyimini yansıtan net ve ayrışık alt boyutlara sahip olduğunu göstermiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin yapısal bütünlüğünün ve psikometrik açıdan sağlamlığının kanıtlanmasında merkezi bir rol oynamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Likely 5 veya 7 noktalı, tipik olarak “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a doğru ilerleyen format)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Lise Öğrencileri (High School Students)

Age Group: Genellikle 14-18 yaş aralığındaki öğrenciler

Population Details: Türk Edebiyatı/Dil ve Anlatım derslerini alan ortaöğretim öğrencileri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Akademik Başarı, Eğitimde Akış, Öğrenme Motivasyonu, Ölçme ve Değerlendirme, Dil Eğitimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Ali Eryılmaz için)

Correspondence Address: İlgili akademik kurum ve yazarların iletişim bilgileri makalenin tam metninde yer almaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar Ali Eryılmaz ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazardan resmi izin alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

Eryılmaz, A. ve Mammadov, M. (2016). Türk Edebiyatı/Dil ve Anlatım Dersinde Akış Durumu Ölçeği’nin Psikometrik özelliklerinin incelenmesi. 21. Yüzyılda Eğitim Ve Toplum Eğitim Bilimleri Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(13), 247-257.

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: turk-edebiyatidil-ve-anlatim-dersinde-akis-durumu-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Türk Edebiyatı/Dil ve Anlatım Dersinde Akış Durumu Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The scale items were not provided in the source content.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen akademik makalenin tam metnine veya sorumlu yazar Ali Eryılmaz’a başvurulması gerekmektedir.