Akademik Özyeterlilik Ölçeği

Özet

Akademik Özyeterlilik Ölçeği (AÖYÖ), öğrencilerin akademik görevleri başarıyla yerine getirebileceklerine dair inanç düzeylerini belirlemeyi amaçlayan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Gülay Ekici tarafından orijinal bir ölçeğin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılması suretiyle Türk eğitim bağlamına kazandırılmıştır. Ölçek, toplam 33 maddeden ve 3 farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin iç tutarlılık ve yapısal geçerlik açısından güçlü kanıtlar sunduğunu göstermektedir.

Ölçek, bireylerin akademik başarı beklentilerini, sınıf içi etkileşimlerini ve teknik yeterliliklerini ölçerek, akademik motivasyon ve performans araştırmalarına önemli katkılar sağlamaktadır. Uyarlama çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Öz-Yeterlik, Öz-Yeterlik, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Eğitim Psikolojisi

Yazarlar

Gülay Ekici

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin akademik ortamlarda karşılaştıkları çeşitli görevler ve zorluklar karşısındaki öz-yeterlik inançlarını nicel olarak değerlendirmektir. Akademik öz-yeterlik, öğrencilerin belirli bir öğrenme etkinliğini veya akademik performansı başarıyla tamamlama yeteneklerine dair kişisel yargılarını ifade eder.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının ve psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu sınayarak, eğitim psikolojisi alanındaki araştırmacılara güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Akademik Özyeterlilik Ölçeği, Albert Bandura’nın geliştirdiği Öz-Yeterlik (Self-Efficacy) psikolojik yapısını akademik bağlamda ölçmektedir. Bu yapı, öğrencinin ders materyallerini anlama, not tutma, sınıf tartışmalarına katılma ve teknik araçları kullanma gibi spesifik akademik faaliyetlerdeki yeterlilik yargılarını kapsar.

Ölçek, akademik yeterliği üç ana faktör veya alt boyutta incelemektedir. Bu boyutlar, öğrencinin sosyal, bilişsel ve teknik alanlardaki öz-yeterlik algılarını ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanır. Ölçeğin 33 maddesi bu üç alt boyuta dağılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Türkçeye uyarlama sürecinde titizlikle yürütülmüştür. Ölçeğin teorik yapısını destekleyen en önemli kanıtlar, yapı geçerliği analizleri yoluyla elde edilmiştir. Yapı geçerliğine ilişkin bulgular, ölçme aracının gerçekten de ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ölçtüğünü göstermek amacıyla faktör analizi kullanılarak belirlenmiştir.

Elde edilen bulgular, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak akademik öz-yeterliğin temel bileşenlerini Türkiye bağlamında da temsil edebildiğini ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin akademik araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Güvenirlik

Akademik Özyeterlilik Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin geneli için Cronbach alpha güvenilirlik katsayısı .86 olarak hesaplanmıştır.

Bu katsayı, psikometrik standartlara göre oldukça yüksek ve kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyine işaret etmektedir. Bu sonuç, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özellikleri, keşfedici faktör analizi ile incelenmiştir. Bu analiz, ölçeğin akademik öz-yeterliği temsil eden üç temel alt boyuttan oluştuğunu doğrulamıştır. Bu alt boyutlar ve bunlara karşılık gelen madde sayıları şunlardır:

• Sosyal statü boyutu (10 madde): Bu boyut, öğrencilerin sınıf tartışmasına katılma, sosyal etkileşim kurma ve akademik ortamda kendilerini ifade etme yeterliklerini ölçer.
• Bilişsel uygulamalar boyutu (19 madde): Bu boyut, ders sırasında düzenli not tutma, materyalleri organize etme, özetleme ve anlama gibi temel öğrenme ve bilişsel becerilere olan inancı kapsar.
• Teknik beceriler boyutu (4 madde): Bu boyut, özellikle bilgisayar kullanma ve modern akademik ortamlarda gerekli olan teknolojik araçları etkili bir şekilde kullanma yeterliğine olan inancı ölçer.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 5’li Likert Ölçeği

Derecelendirme: 1= oldukça az – 5= oldukça fazla

Language Available: Türkçe

Population Group: Akademik ortamdaki öğrenciler (Yükseköğretim veya benzeri düzeyler için uygundur)

Age Group: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler (Akademik hayata dahil olanlar)

Population Details: Uyarlama çalışmasının yapıldığı popülasyon öğrencilerden oluşmaktadır.

Test Methodology: Öz-bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket formu.

Anahtar Kelimeler

Akademik Performans, Öz-Yeterlik İnancı, Sosyal Statü, Bilişsel Uygulamalar, Teknik Beceriler, Uyarlama Çalışması

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gülay Ekici

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Gülay Ekici ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Ekici, G. (2012). Akademik Öz-Yeterlik Ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43 , 174-185. Makalenin orijinaline bu bağlantıdan ulaşılabilir: efdergi.hacettepe.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: akademik-ozyeterlilik-olcegi-toad.pdf

Akademik Özyeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 3 alt boyut ve 33 maddeden oluşmaktadır:

• Sosyal statü boyutu (10 madde): Örnek madde: Sınıf tartışmasına katılma.
• Bilişsel uygulamalar boyutu (19 madde): Örnek madde: Ders sırasında düzenli not tutma.
• Teknik beceriler boyutu (4 madde): Örnek madde: Bilgisayar kullanma.