Depresyonla Baş Etme Özyeterlilik Ölçeği

Özet

Depresyonla Baş Etme Özyeterlilik Ölçeği (DBEÖÖ), bireylerin depresyon semptomları ve ilişkili zorluklarla başa çıkma yeteneklerine olan inanç düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce versiyonunun Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışmasıdır. 2010 yılında Albal, Kutlu ve Bilgin tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki ruh sağlığı araştırmalarında ve klinik uygulamalarda kullanılması için sağlam bir temel oluşturmayı amaçlamıştır. Ölçek, özellikle bireylerin depresif durumları yönetme ve olumlu davranışları sürdürme konusundaki algılanan yeterliliklerini değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Özyeterlilik, Depresyon, Baş Etme, Psikolojik Ölçme, Psikometri, Uyarlama, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar

E. Albal, Y. Kutlu, H. Bilgin.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin depresif dönemlerde ortaya çıkan duygusal ve davranışsal zorluklarla ne kadar etkili bir şekilde başa çıkabileceklerine dair sahip oldukları inançları nicel olarak ölçmektir. Bu, Albert Bandura’nın sosyal bilişsel teorisinden türetilen özyeterlilik kavramının, spesifik olarak depresyon bağlamındaki uygulamasını değerlendirir.

DBEÖÖ, kliniklerde ve araştırma ortamlarında, depresyon tedavisi programlarının etkinliğini değerlendirmede veya bireylerin risk altındaki popülasyonlarda depresyonla mücadele potansiyellerini belirlemede kritik bir rol oynar. Yüksek özyeterlilik puanları, genellikle daha iyi tedavi sonuçları ve daha düşük nüks oranları ile ilişkilidir.

Yapı

Depresyonla Baş Etme Özyeterlilik Ölçeği, bir bireyin depresif semptomları başarıyla yönetme kapasitesine olan inancını temsil eden özyeterlilik yapısını ölçer. Bu yapı, genel özyeterlilikten farklı olarak, sadece depresyonla ilgili spesifik görevler ve zorluklar etrafında döner.

Ölçek, katılımcının kendini ne kadar yeterli gördüğünü belirleyerek, duygusal düzenleme, motivasyonu sürdürme, sosyal etkileşimleri sürdürme ve olumsuz düşünce döngülerini kırma gibi alanlarda baş etme becerilerini değerlendirir. Bu, bilişsel-davranışçı yaklaşımlarla uyumlu olarak, bireyin kendi iyileşme sürecindeki aktif rolüne odaklanır.

Geçerlik

Depresyonla Baş Etme Özyeterlilik Ölçeği’nin Türkçeye uyarlaması sırasında (Albal, Kutlu & Bilgin, 2010), ölçeğin hedeflediği yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek için çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerliği içermektedir.

Yapı geçerliği analizleri (örneğin, faktör analizi), ölçeğin orijinal yapısıyla tutarlı bir faktör yapısı sergilediğini göstermeyi amaçlamıştır. Bu detaylı geçerlik sonuçları ve korelasyonlar, yayımlanan orijinal makalede (Albal et al., 2010) detaylı olarak sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı koşullar altında ne kadar istikrarlı olduğunu göstermektedir. Türk adaptasyon çalışmasında tipik olarak iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılmıştır.

Güvenirlik analizlerinin sonuçları, ölçeğin depresyonla baş etme özyeterliliğini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır. Bu psikometrik özellikler, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımları için uygun olduğunu teyit etmektedir. Detaylı güvenirlik katsayıları için orijinal akademik yayına başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe versiyonun psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi, ölçeğin yapısal bütünlüğünü incelemiştir. Bu analiz, ölçeğin alt boyutlarının orijinal yapıyı koruyup korumadığını veya Türk popülasyonunda yeni bir faktör yapısı mı ortaya çıkardığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Yapılan analizler, ölçeğin temel yapısının korunarak tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapıyı desteklediğini göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapı ile uyumlu olduğunu ve Türk örnekleminde de geçerli bir ölçüm sağladığını kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama ve Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçekte genellikle 5 veya 6 noktalı Likert kullanılır, ancak uyarlama çalışmasının detayları için referansa bakılmalıdır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Versiyon), İngilizce (Orijinal Versiyon)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle depresyon riski taşıyan veya depresyon tedavisi gören bireyler.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemek üzere seçilen klinik veya genel popülasyon örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcıların, depresif durumlarla ilgili belirli başa çıkma davranışlarını ne kadar yapabileceklerine dair inançlarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik İnancı, Depresyon Yönetimi, Psikolojik Değerlendirme, Hemşirelik Bilimleri, Klinik Özyeterlilik, Psikolojik Tedavi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yasemin KUTLU

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi, Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu (2010 yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2010

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve kopyalanması için orijinal ölçek geliştiricileri ve uyarlama yazarlarıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik veya araştırma amaçlı kullanım genellikle referans gösterilmek suretiyle mümkündür.

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması, Nursing & Health Sciences dergisinde yayımlanmıştır ve bu yayın, ölçeğin kullanımına dair yasal ve etik çerçeveyi belirlemektedir.

Kaynaklar

Albal, E., Kutlu, Y., & Bilgin, H. (2010). Psychometric properties of the Turkish version of the Depression Coping Self‐efficacy Scale. Nursing & Health Sciences, 12(4), 415-420. doi: 10.1111/j.1442-2018.2010.00552.x

Bu uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• psychometric-properties-of-the-turkish-version-of-the-depression-coping-self-efficacy-scale-toad.pdf

[quads id=5]

Depresyonla Baş Etme Özyeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte açıkça belirtilmemiştir. Maddeler, ilgili uyarlama makalesi olan Albal, Kutlu & Bilgin (2010) çalışmasında veya yukarıda belirtilen PDF dosyasının ekinde yer almaktadır. Genel olarak, ölçek maddeleri bireyin depresif hissettiğinde belirli başa çıkma stratejilerini uygulama yeteneğine olan inancını ölçer.