Öğretmenler İçin Üstün Yetenekliler Eğitimine Yönelik STEM Özyeterlilik Ölçeği

Özet

Öğretmenler İçin Üstün Yetenekliler Eğitimine Yönelik STEM Özyeterlilik Ölçeği, H. S. Tortop ve V. Akyıldız tarafından 2019 yılında geliştirilmiş, öğretmenlerin üstün yetenekliler eğitimi bağlamında STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanındaki yeterlik inançlarını ölçmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, öğretmenlerin bu özel alanda kendilerini ne kadar yetkin algıladıklarını belirleyerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanmasına ve ilgili eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesine katkı sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, öğretmenlerin STEM içeriği bilgisi, pedagojik stratejileri ve üstün yetenekli öğrencilere özgü farklılaştırma becerilerine dair kişisel inançlarını yansıtan maddelerden oluşmaktadır. Geliştirme çalışması sonucunda ölçeğin geçerlik ve güvenirlik koşullarını sağladığı rapor edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

STEM, Özyeterlilik, Öğretmen Yeterliği, Üstün Yetenekliler Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Pedagojik İnanç.

Yazarlar

H. S. Tortop, Vildan Akyıldız.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, aktif olarak görev yapan öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının, üstün yetenekli öğrencilere yönelik eğitim programlarında STEM disiplinlerini başarılı bir şekilde entegre etme ve uygulama kapasitelerine yönelik kişisel inanç düzeylerini belirlemektir. Bu, eğitimcilerin kendilerini ne kadar yeterli hissettiklerini nicel olarak ölçmeye olanak tanır.

İkincil olarak, ölçek sonuçları, hizmet içi eğitim programlarının planlanmasında ve öğretmenlerin hangi alanlarda (örneğin, mühendislik tasarım süreçleri veya teknoloji entegrasyonu) daha fazla desteğe ihtiyaç duyduklarının tespit edilmesinde kullanılabilir. Böylece, üstün yetenekli öğrencilere sunulan eğitimin kalitesi, yüksek özyeterliliğe sahip eğitimciler aracılığıyla artırılabilir.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın sosyal bilişsel teorisinden türetilen özyeterlilik (self-efficacy) psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu bağlamda, ölçek öğretmenlerin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları yargıyı, üstün yetenekliler eğitimine özgü STEM pedagojisi çerçevesinde değerlendirir. Ölçek, genellikle şu gibi alt boyutları içerecek şekilde yapılandırılmıştır:

• STEM İçeriği Öğretme Yeterliği (Konu alanına hakimiyet ve aktarım inancı).
• Farklılaştırma ve Zenginleştirme Yeterliği (Üstün yetenekli öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun müfredat düzenleme inancı).
• STEM Proje ve Uygulama Yeterliği (Proje tabanlı öğrenme ve uygulamalı faaliyetleri yönetme inancı).

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Tortop & Akyıldız, 2019), yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ilgili kuramsal yapıyı yeterince temsil edip etmediği incelenmiştir. Yapı geçerliği ise, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak test edilmiş ve çok faktörlü yapının verilerle uyumlu olduğu belirlenmiştir.

Ölçeğin faktör yapısının, öğretmenlerin üstün yetenekliler eğitimindeki STEM yeterliklerini teorik olarak anlamlı bir şekilde ayrıştırdığı rapor edilmiştir. Spesifik geçerlik katsayıları ve model uyum indeksleri orijinal araştırma makalesinde detaylı olarak sunulmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri kapsamında, iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa (iç tutarlılık) katsayısı, ölçeğin genelinin ve alt faktörlerinin tutarlı ölçümler sağladığını göstermiştir. Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin boyutluluğunu belirlemek ve yapı geçerliğini desteklemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizler, öğretmenlerin STEM özyeterlilik algısının tek bir genel faktör yerine, üstün yetenekliler eğitiminin gerektirdiği farklı pedagojik alanlara odaklanan birden fazla alt boyutta toplandığını ortaya koymuştur. Analizler sonucunda elde edilen faktör yapısının ölçeğin kuramsal temelleriyle tutarlı olduğu belirlenmiştir. Faktör yükleri ve faktörler arası ilişkiler, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Üstün Yetenekliler Eğitimi Alanında Çalışan veya Aday Eğitimciler)

Yaş Grubu: Yetişkin (Profesyonel Eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki örgün eğitim kurumlarında görev yapan veya öğretmenlik eğitimi alan, üstün yetenekli öğrencilere yönelik STEM eğitimi faaliyetlerine katılan eğitimciler.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir maddeye ne kadar katıldıklarını veya kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini belirten bir derecelendirme (Likert) ölçeği kullanarak yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Öz Yeterlik, STEM, Üstün Yetenekliler, Psikometri, Ölçek Geliştirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Geliştirme Yılı: 2019

İzinler: Ölçek, bilimsel araştırma ve akademik amaçlar için kaynak gösterilerek kullanılabilir. Ölçeğin ticari veya kar amacı güden kullanımları için yazarlardan resmi izin alınması gerekmektedir.

Ücret: Akademik ve eğitim amaçlı kullanımlarda genellikle ücretsizdir.

Referanslar

• Tortop, H. S. ve Akyıldız, V. (2019). Öğretmenler İçin Üstün Yetenekliler Eğitimine Yönelik STEM Özyeterlik Ölçeği geliştirme çalışması. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 5(3), 11-22.
• Makalenin orijinal yayınına Dergipark üzerinden erişim linki: dergipark.org.tr
• Ölçeğin orijinal dokümanı (DOCX formatında) buradan indirilebilir: ogretmenler-icin-ustun-yetenekliler-egitimine-yonelik-stem-ozyeterlilik-olcegi-toad.docx

[quads id=5]

Öğretmenler İçin Üstün Yetenekliler Eğitimine Yönelik STEM Özyeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.