Covid-19 Salgını Bağlamında Öğretmenlerin Algıladıkları Aşırı İletişim Yükü Ölçeği

Özet

Bu ölçek, küresel COVID-19 salgını sürecinde eğitim sisteminin uzaktan öğretime geçişi sırasında öğretmenlerin deneyimlediği algılanan iletişim yükünün düzeyini ölçmek amacıyla uyarlanmıştır. Salgın döneminde, öğretmenler okul yöneticileri, meslektaşlar, veliler ve öğrenciler gibi çeşitli paydaşlarla telefon, e-posta, çevrimiçi toplantılar ve bire bir görüşmeler gibi dijital kanallar aracılığıyla yoğun ve sürekli iletişim kurmak zorunda kalmışlardır. Ölçek, bu yoğunluktan kaynaklanan stres ve baskı olan Aşırı İletişim Yükü yapısını hedef almaktadır.

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin dijital iletişim araçlarının zorunlu kullanımından kaynaklanan aşırı yüklenme duygularını nicel olarak belirlemek ve bu durumun mesleki tükenmişlik ve iş tatmini üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmaktır. Çalışma, salgın bağlamında öğretmenlerin çalışma koşullarına dair önemli bir psikometrik araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

COVID-19 salgını, Aşırı İletişim Yükü, Öğretmenler, Uzaktan Eğitim, Psikometrik Ölçek, Mesleki Stres, Dijital İletişim.

Yazarlar

Ümit Dilekçi, İsa Limon

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, öğretmenlerin COVID-19 salgını nedeniyle uzaktan eğitim modeline geçilmesiyle birlikte artan dijital iletişim talepleri sonucunda algıladıkları aşırı iletişim yükünün düzeyini saptamaktır. Bu araç, öğretmenlerin maruz kaldığı iletişimsel stresin yoğunluğunu ve sıklığını belirleyerek, eğitim yönetimi alanında bu yükü azaltmaya yönelik stratejiler geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır.

Uyarlama çalışması, özgün ölçeğin Türk kültürüne ve salgın döneminin özel koşullarına uygunluğunu test etmeyi hedeflemiş, böylece Türkiye’deki öğretmen popülasyonunun deneyimlerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olan Algılanan Aşırı İletişim Yükü (Perceived Communication Overload) kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin başa çıkma kapasitesini aşan düzeyde bilgi veya iletişim talebiyle karşı karşıya kalması sonucu yaşadığı bilişsel ve duygusal zorlanmayı ifade eder. Aşırı İletişim Yükü, bu bağlamda, öğretmenlerin birden fazla dijital platform (e-posta, anlık mesajlaşma, video konferans) üzerinden sürekli olarak yöneticiler, meslektaşlar ve velilerle iletişim kurma zorunluluğunun yarattığı baskıyı kapsar.

Ölçek maddeleri, özellikle salgın döneminde yaygınlaşan çevrimiçi/online iletişim yöntemlerinin sıklığı ve zorunluluğu üzerine odaklanmıştır. Bu yük, sadece bilgi akışının fazlalığından değil, aynı zamanda farklı paydaşlardan gelen çeşitli ve bazen çelişkili talepleri yönetme zorluğundan da kaynaklanmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında geçerlik analizleri titizlikle gerçekleştirilmiştir. Yapısal geçerliği sağlamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığı incelenmiştir.

Elde edilen bulgular, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını desteklediğini göstermiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen Aşırı İletişim Yükü yapısını yeterli düzeyde temsil ettiğini ve istatistiksel olarak kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin iç tutarlılığına ilişkin güvenirlik analizleri yapılmıştır. İç tutarlılık katsayısı olarak genellikle Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin iç güvenilirliğinin yüksek olduğunu göstermiştir.

Bu güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verme yeteneğini onaylamıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin eğitim bilimleri ve psikoloji araştırmalarında kullanılabilecek düzeyde güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Analizler sonucunda, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı koruduğu veya çok boyutlu yapısının Türk öğretmen örnekleminde yeniden doğrulandığı tespit edilmiştir.

Yapılan faktör yükü incelemeleri, tüm maddelerin ilgili faktör altında yeterli düzeyde yüklenmeye sahip olduğunu ve bu durumun ölçeğin yapısal bütünlüğünü güçlendirdiğini göstermiştir. Bu istatistiksel prosedürler, ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlam olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Derecelendirme:

• 1.00-1.80: Hiçbir zaman
• 1.81-2.60: Nadiren
• 2.61-3.40: Ara sıra
• 3.41-4.20: Sık sık
• 4.21-5.00: Her zaman

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Öğretmen Popülasyonu)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de görev yapan, COVID-19 salgını sürecinde uzaktan eğitim faaliyetlerine katılan resmi ve özel okul öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Stresi, İletişim Yükü, Uzaktan Öğretim, Psikometrik Özellikler, Millî Eğitim, Dijital Zorlanma.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Dr. Öğr Üyesi Ümit DİLEKÇİ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı tarihte yazarların çalıştığı kurumlara ait adresler (Detaylı bilgi için kaynak makaleye başvurulmalıdır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım için özel izin gerekebilir.

Test Yılı: 2020

Kaynaklar

Dilekçi, Ü. ve Limon, İ. (2020). Covid-19 salgını bağlamında öğretmenlerin algıladıkları “Aşırı İletişim Yükü” düzeylerinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 49(Özel Sayı), 231-252. doi: 10.37669/milliegitim.776450.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıdadır:
covid-19-salgini-baglaminda-ogretmenlerin-algiladiklari-asiri-iletisim-yuku-olcegi-toad.pdf

Makalenin Dergipark üzerindeki erişim bağlantısı: dergipark.org.tr

Covid-19 Salgını Bağlamında Öğretmenlerin Algıladıkları Aşırı İletişim Yükü Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddesi orijinal dilinde korunmuştur.

1. Covid-19 salgını sürecinde okulunuz paydaşlarıyla (il ve ilçe milli eğitim
   müdürlüğü yöneticileri, okul yöneticileri, meslektaşlar, veliler veya
   öğrenciler) telefon, çevrimiçi / online toplantı, e-posta ve bire bir çevrimiçi /
   online görüşme gibi yöntemlerle çok fazla iletişim kurmak zorunda kaldığınız
   hissine ne sıklıkta kapıldınız?