Table of Contents
Özet
Ahilik Değerleri Ölçeği, Ahilik teşkilatının köklü ahlaki ve mesleki prensiplerini modern bağlamda ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik ölçek türüdür. 2017 yılında Yeşil ve Aslanderen tarafından geliştirilen bu ölçek, özellikle bireylerin iş yaşamında ve sosyal ilişkilerinde sergilediği Ahilik ruhuna uygun davranış ve inanç sistemlerini belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasını içermektedir.
Bu çalışma, Ahilik kültürünün temelini oluşturan dürüstlük, cömertlik, misafirperverlik ve helal kazanç gibi değerlerin ölçülebilir boyutlarını ortaya koyarak, kültürel değerlerin psikolojik değerlendirmesine önemli bir katkı sunmaktadır. Ölçek, özellikle eğitim, işletme ve sosyal bilimler alanlarında Ahilik değerlerinin günümüzdeki etkisini incelemek için tasarlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Ahilik, Ahilik Değerleri Ölçeği, Psikometri, Değerler Eğitimi, İş Ahlakı, Sosyal Değerler, Ölçek Geliştirme.
Yazarlar
Rüştü Yeşil, Mehmet Aslanderen
Amaç
Ahilik Değerleri Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin Ahilik felsefesinden kaynaklanan temel etik ve ahlaki değerlere ne ölçüde sahip olduğunu ve bu değerleri günlük yaşamlarında ne sıklıkta uyguladığını belirlemek üzere standart ve bilimsel bir araç sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda, ölçeğin kültürümüzdeki köklü bir değer sistemini modern sosyal bilimler metodolojisi ile analiz etmesi hedeflenmiştir.
Ölçek, ayrıca Ahilik değerlerinin farklı demografik gruplar, meslekler veya eğitim düzeyleri arasındaki dağılımını karşılaştırmalı olarak incelemek isteyen araştırmacılara sağlam bir temel sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, Ahilik değerlerinin pedagojik ve kurumsal ortamlarda teşvik edilmesi ve ölçülmesine yönelik çalışmalara zemin hazırlamıştır.
Yapı
Ölçek, Ahilik geleneğinin temelini oluşturan çok boyutlu değerler sistemini ölçmektedir. Bu yapı genellikle iş ahlakı, sosyal sorumluluk, dürüstlük, cömertlik, mesleki yeterlilik ve eşitlik gibi ana temaları içermektedir. Ölçek, bu değerlerin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutlarını ele alarak Ahilik değerlerine olan bağlılığın derinliğini ve kapsamını tespit etmeyi amaçlamaktadır.
Ölçeğin ölçtüğü temel boyutların, Ahilik kültürünün özünden gelen ve tarihsel olarak bilinen “iyi insan”, “iyi komşu” ve “iyi esnaf” olma prensipleri etrafında şekillendiği varsayılmaktadır. Bu yapı, sadece bireysel dindarlığı veya sosyal normlara uymayı değil, aynı zamanda mesleki etik ve toplumsal dayanışmayı da kapsamaktadır.
Geçerlik
Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Yeşil & Aslanderen, 2017), Ahilik değerlerini ölçme yeteneğini kanıtlamak için çeşitli geçerlik yöntemleri kullanılmıştır. Bu yöntemler arasında yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmaları yer almaktadır. Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) ile test edilmiştir.
Çalışmada elde edilen bulgular, ölçeğin teorik olarak beklenen Ahilik değerleri boyutlarını başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini göstermiştir. Bu, ölçeğin gerçekten de Ahilik değerleri yapısını ölçtüğüne dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.
Güvenirlik
Ölçeğin zamana ve farklı uygulamalara karşı tutarlılığını test etmek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında en yaygın kullanılan iç tutarlılık yöntemi olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.
Genellikle, geliştirme çalışmaları yüksek iç tutarlılık değerleri (örneğin, 0.80 ve üzeri) bildirir. Ahilik Değerleri Ölçeği’nin de kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğu, maddeler arasındaki tutarlılığın yüksek olduğu ve dolayısıyla ölçeğin istikrarlı sonuçlar ürettiği belirtilmiştir.
Faktör Analizi
Yeşil ve Aslanderen (2017) tarafından yürütülen çalışmada, Ahilik değerlerinin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için Faktör Analizi kullanılmıştır. Öncelikle, maddelerin temel yapısını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin Ahilik değerlerini temsil eden birkaç temel alt boyuta ayrıldığını göstermiştir.
Daha sonra, bu faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin veri ile uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu, bu da ölçeğin çok faktörlü yapısının sağlam olduğunu kanıtladığını göstermiştir. Bu alt boyutlar, araştırmacılara Ahilik değerlerinin spesifik yönlerini ayrı ayrı inceleme imkanı sunmaktadır.
Ölçek Bilgileri
Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)
Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örn: 5’li veya 7’li Likert). Detaylı derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.
Mevcut Diller: Türkçe
Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve/veya genel yetişkin popülasyonu (Özellikle Türkiye’deki bireyler).
Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri).
Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması için kullanılan örneklemin demografik özellikleri (büyüklük, yaş ortalaması, cinsiyet dağılımı vb.) ilgili makalede detaylandırılmıştır.
Test Metodolojisi: Öz bildirimli, kağıt/kalem veya dijital ortamda uygulanabilen standart psikometri test metodolojisi.
Anahtar Kelimeler
Ahilik, Meslek Etiği, Değer Ölçümü, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Rüştü Yeşil, Mehmet Aslanderen.
Yazarlar
Sorumlu Yazar: Rüştü Yeşil
Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.
Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]
Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı dönemdeki yazarların akademik adresleri ilgili makalede yer almaktadır.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
İzinler: Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari amaçlı kullanım için özel izinler gerekebilir.
Ücret: Akademik araştırmalarda kullanımının ücretsiz olduğu varsayılmakla birlikte, kesin bilgi için yazara danışılmalıdır.
Test Yılı: 2017 (Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayımlanma yılı).
Kaynaklar
Yeşil, R. ve Aslanderen, M. (2017). Ahilik Değerleri Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish Studies, 12(4), 565-584. doi: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.11390
Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: turkishstudies.net
Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:
Ahilik Değerleri Ölçeği Maddeleri
ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, ilgili akademik makalede (Yeşil & Aslanderen, 2017) bulunabilir. Aşağıdaki kısım, maddelerin orijinal dilinde ve değiştirilmeden sunulması gerekliliğini belirtmek için tutulmuştur.
[Ölçek maddeleri bu kısma yerleştirilecektir.]
Cite this article
memjavad (2025). Ahilik Değerleri Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/ahilik-degerleri-olcegi/
memjavad. "Ahilik Değerleri Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 8 Nov. 2025, https://tr-scales.arabpsychology.com/ahilik-degerleri-olcegi/.
memjavad. "Ahilik Değerleri Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2025. https://tr-scales.arabpsychology.com/ahilik-degerleri-olcegi/.
memjavad (2025) 'Ahilik Değerleri Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/ahilik-degerleri-olcegi/.
[1] memjavad, "Ahilik Değerleri Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, November, 2025.
memjavad. Ahilik Değerleri Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2025;vol(issue):pages.