Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği

Özet

Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği (EPDÖ), ebelerin mesleki uygulamalarında rehberlik eden etik ve mesleki profesyonel değerler düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Şeyma Demirbaş Meydan ve Nevin Kaya tarafından 2018 yılında geliştirilen bu ölçek, ebelerin meslektaşlarıyla kurduğu ilişkilerden, mesleki sorumluluklarına ve bilgi/uygulama alanlarındaki gelişimlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Ölçek, 4 alt boyuttan ve 30 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışması, yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerlik kanıtları sunarak, ebelik alanında profesyonel değerlerin değerlendirilmesi için sağlam bir araç sağlamıştır.

Ölçeğin derecelendirmesi 5’li Likert tipindedir ve yanıtlar 1 (önemli değil) ile 5 (son derece önemli) arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ebelik, profesyonel değerler, ölçek geliştirme, psikometri, Cronbach Alpha, faktör analizi.

Yazarlar

Şeyma Demirbaş Meydan, Nevin Kaya

Amaç

Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği (EPDÖ), ebelik mesleğini icra eden profesyonellerin sahip olduğu ve uygulamalarına yansıttığı temel değerleri güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu ölçek, ebelerin mesleki davranışlarını, etik yaklaşımlarını ve mesleki sorumluluk bilincini değerlendirmeye olanak tanımaktadır.

Ölçeğin temel amacı, ebelik eğitimi alanında öğrencilerin ve halihazırda görev yapan ebelerin profesyonel değerlere ne derece önem verdiğini belirleyerek, eğitim programlarının ve hizmet içi eğitimlerin bu değerleri güçlendirme yönünde planlanmasına bilimsel bir temel oluşturmaktır.

Yapı

EPDÖ, ebelik mesleğinin temel etik ve uygulama standartlarını temsil eden dört ana faktör etrafında şekillenen profesyonel değerler yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir ebenin sadece teknik becerilerini değil, aynı zamanda meslektaşları, hastaları ve mesleki gelişimine yönelik tutumlarını da kapsamaktadır.

Ölçek, profesyonel değerleri dört spesifik alt boyutta incelemektedir: Ebelik İlişkileri, Ebelik Uygulamaları, Ebelik Bilgi ve Uygulamalarında Gelişme, ve Ebelerin Mesleki Sorumlulukları. Bu alt boyutlar, ebelerin profesyonel rollerini ve etik yükümlülüklerini bütüncül bir bakış açısıyla ele almaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, hem kapsam geçerliğini hem de yapı geçerliğini içermektedir. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış, maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise faktör analizi ile incelenmiştir. Örneklem büyüklüğünün faktör analizi için uygunluğunu gösteren KaiserMeyer Olkin (KMO) katsayısı 0.94 gibi yüksek bir değerde bulunmuştur. Bartlett testi sonucu ise (X2=8542.246, P=0.000) ileri düzeyde anlamlı bulunarak verilerin faktörleştirilmeye uygun olduğu kanıtlanmıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin genel Cronbach Alpha katsayısı 0,96 olarak saptanmıştır.

Bu yüksek güvenirlik katsayısı (0,96), ölçeği oluşturan maddelerin birbiriyle tutarlı olduğunu ve ölçülmek istenen profesyonel değerler yapısını yüksek düzeyde güvenilirlikle ölçtüğünü göstermektedir. Bu sonuç, EPDÖ’nün klinik ve akademik çalışmalarda kullanıma uygun, istikrarlı bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Faktör yapısının belirlenmesinde Temel Bileşenler Analizi (Principal Components Analysis) ve varimax rotasyon yöntemi kullanılmıştır. İlk aşamada, faktör yük değerlerinin 0.40 olarak kabul edilmesiyle yapılan analizde, toplam varyansın %63.82’sini açıklayan 44 maddeli 4 faktörlü bir yapıya ulaşılmıştır.

Ancak, ölçeğin daha temiz ve güçlü bir yapıya sahip olması amacıyla faktör yük değerleri 0.40’ın altında olan 9 madde (1, 2, 7, 12, 16, 18, 21, 22, 41) ve birbirinden ayırt edilmeyecek kadar yakın yükleri olan 5 madde (5, 35, 38, 39, 42) ölçekten çıkarılmıştır. Bu düzeltmelerin ardından yapılan nihai faktör analizi sonucunda, toplam varyansın %60.29’unu açıklayan, 30 maddeden oluşan 4 faktörlü nihai yapı elde edilmiştir. Bu nihai yapıda her faktörün öz değeri 1’in üzerinde olup, faktörlerin açıkladığı toplam varyans %10.01 ile %19.48 arasında dağılmıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: 4 alt boyut ve 30 madde

Language Available: Türkçe

Population Group: Ebeler (Midwives)

Age Group: Yetişkin (Ebelik mesleğini icra edenler)

Population Details: Ebelik mesleğinde çalışan profesyoneller.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= önemli değil – 5= son derece önemli)

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Belirtilmemiş

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ebelerin-profesyonel-değerleri-ölçeği-toad.pdf

Kaynaklar

Demirbaş Meydan, Ş., ve Kaya, N. (2018). Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeğinin geliştirilmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 5(2), 129-138. doi:10.17681/hsp.350549

Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği Maddeleri

Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği, 4 alt boyut ve toplam 30 maddeden oluşmaktadır. Alt boyutlar ve kapsadıkları madde sayıları ile örnek içerikleri aşağıda listelenmiştir:

• Ebelik İlişkileri (11 madde): Ebe, meslektaşlarının gelişimini destekleyici nitelikte profesyonel ilişkiler kurar.
• Ebelik Uygulamaları (9 madde): Ebe, mesleği ile ilgili yasa ve politikaların oluşturulmasına katılır.
• Ebelik Bilgi ve Uygulamalarında Gelişme (7 madde): Ebe, mesleki bilgi ve becerilerini geliştirir.
• Ebelerin Mesleki Sorumlulukları (3 madde): Ebe, kadınların haklarını savunacak yeterliliğe gelmeleri için kadınları cesaretlendirir.