Toplumsal Değerleri Algılama Ölçeği

Özet

Toplumsal Değerleri Algılama Ölçeği (TDAÖ), bireylerin toplumsal değerlere yönelik algılarını ve bu değerleri ne ölçüde benimsediklerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçme aracıdır. Ölçek, 2013 yılında E. Bakaç tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanarak literatüre kazandırılmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, yapı geçerliğini sağlamak üzere açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile desteklenmiş ve yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemiştir. Bu araç, özellikle eğitim ve sosyal bilimler alanlarında, bireylerin toplumsal norm ve değerlere ilişkin tutumlarını derinlemesine incelemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal Değerler, Psikometri, Algı, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenilirlik, Faktör Analizi, Sosyal Psikoloji.

Yazarlar

E. Bakaç

Amaç

Toplumsal Değerleri Algılama Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşadıkları toplumsal çevredeki genel kabul görmüş değerleri ne şekilde algıladıklarını, bu değerlere atfettikleri önemi ve bu değerlere yönelik kişisel tutumlarını sistematik bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim bilimleri araştırmacılarına, öğrencilerin toplumsal değer yargıları ve ahlaki gelişim süreçleri hakkında nicel veriler toplama imkanı sunar.

Ölçek, toplumsal değerlerin eğitim süreçlerindeki yerinin belirlenmesi, değerler eğitiminin etkinliğinin değerlendirilmesi ve toplumsal değişimin birey algısı üzerindeki etkilerinin incelenmesi gibi çeşitli araştırma konularına hizmet etmek üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireyin toplumsal değerleri subjektif olarak algılayışı ve yorumlayışıdır. Bu yapı, sadece değerlerin bilinirliğini değil, aynı zamanda bireyin bu değerleri kişisel davranışlarına rehber edinme derecesini de kapsamaktadır. Toplumsal değerler, toplumun refahı ve düzeni için gerekli görülen inançlar, normlar ve ilkeler bütünüdür.

Yapısal olarak TDAÖ, bireyin kültürel ve sosyal bağlamda değerleri nasıl filtrelediğini ve benimsediğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Ölçek geliştirme sürecinde, bu karmaşık yapının çok boyutlu olup olmadığı, açımlayıcı faktör analizi yoluyla incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında yapı geçerliği, istatistiksel olarak açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak test edilmiştir. Bu analiz, ölçek maddelerinin kuramsal olarak amaçlanan yapıyı ölçme yeterliliğini değerlendirir.

Faktör analizi öncesinde, veri setinin analize uygunluğu kontrol edilmiş olup, KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) katsayısı 0,812 olarak hesaplanmıştır. KMO değerinin 0,80’in üzerinde olması, örneklem büyüklüğünün faktör analizi için “çok iyi” düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçek maddeleri arasındaki korelasyonun varlığını test eden Bartlett Küresellik Testi sonucu X²(276) = 3,260 olup, bu değer 0,05 düzeyinde manidardır. Bu sonuçlar, elde edilen veri setinin yapı geçerliği için açımlayıcı faktör analizine uygun olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach-Alfa güvenilirlik katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, ölçeğin bütününe yönelik Cronbach-Alfa katsayısı 0,86 olarak bulunmuştur.

Genel kabul gören psikometrik standartlara göre, 0,70 ve üzeri Cronbach-Alfa katsayısı, bir ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir. TDAÖ için hesaplanan 0,86 değeri, ölçek maddelerinin yüksek düzeyde homojen olduğunu ve ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Toplumsal Değerleri Algılama Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğunu ve maddelerin bu boyutlara ne kadar yüklendiğini ortaya çıkarmıştır.

Analiz öncesinde yapılan uygunluk testleri, veri setinin faktörleştirme için ideal olduğunu göstermiştir: KMO değeri 0,812 ile örneklem yeterliliğinin çok iyi olduğunu belirtirken, Bartlett testi (X²(276) = 3,260; p < 0,05) maddeler arasında anlamlı korelasyonların varlığını kanıtlamıştır. Bu istatistiksel bulgular, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Derecelendirme Ölçeği (Ölçek formatı, Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanmaktadır, ancak orijinal kaynakta kesin puan aralığı belirtilmemiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Çalışmanın dergi içeriği göz önüne alındığında, ağırlıklı olarak eğitim alanındaki yetişkinler veya üniversite öğrencileri olabilir.)

Yaş Grubu: Yetişkin/Ergen (Detay belirtilmemiştir.)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada detaylı örneklem bilgisi mevcuttur, ancak özet kısmında yer almamaktadır.

Test Metodolojisi: Yapı geçerliği için Açımlayıcı Faktör Analizi; Güvenilirlik için İç Tutarlılık (Cronbach-Alfa) hesaplaması kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Algı, Değer Eğitimi, Psikolojik Ölçek, KMO, Bartlett Testi, Cronbach Alfa, Yapısal Eşitlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2013 yılında E. Bakaç tarafından geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izin ve ücret bilgileri, orijinal makale yazarı veya yayıncı (Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi) ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Orijinal makale, jret.org adresinde erişime açıktır.

Kaynaklar

• Bakaç, E. (2013). Toplumsal Değerlere Yönelik Algı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(4), 303-309.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: toplumsal-degerleri-algilama-olcegi-toad.pdf

Toplumsal Değerleri Algılama Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, orijinal kaynak özetinde veya sağlanan metin içeriğinde yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen Bakaç (2013) makalesinin tamamına başvurulması gerekmektedir.