Ahlâk Eğitimine Yönelik Yeterlik Algıları Ölçeği

Özet

Ahlâk Eğitimine Yönelik Yeterlik Algıları Ölçeği, sınıf öğretmeni adaylarının ahlâk eğitimi süreçlerindeki kendi yeterliklerini ne düzeyde algıladıklarını ölçmek amacıyla 2016 yılında geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, öğretmen adaylarının etik değerleri aktarma, ahlaki muhakemeyi teşvik etme ve sınıf ortamında ahlaki iklimi yönetme konularındaki özgüvenlerini değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin ilgili hedef kitle için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Ahlâk eğitimi, yeterlik algısı, öğretmen adayları, öz yeterlik, pedagoji, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Temli-Durmuş, Yeliz.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, geleceğin sınıf öğretmenlerinin ahlâk eğitimi konularına ne kadar hazırlıklı ve yetkin hissettiklerini belirlemektir. Bu, öğretmen yetiştirme programlarının müfredat içeriğini ve pedagojik yaklaşımlarını, adayların bu kritik alandaki ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemesine yardımcı olacak değerli veriler sağlamaktadır. Ölçek, öğretmen adaylarının ahlaki gelişim ve değerler eğitimi konularında kendilerini hangi boyutlarda güçlü veya zayıf gördüklerini detaylı bir şekilde ortaya koyar.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın sosyal bilişsel kuramına dayanan Öğretmen Yeterlik Algısı (Teacher Self-Efficacy) yapısını temel alır. Yapı, öğretmen adaylarının ahlaki değerleri öğrencilere etkili bir şekilde öğretebilme, ahlaki ikilemlerle başa çıkabilme ve sınıf içinde model olabilme konusundaki inançlarını ölçer. Bu yeterlik algısı, öğretmenlerin sınıftaki davranışlarını, çabalarını ve karşılaştıkları zorluklar karşısındaki direncini doğrudan etkileyen merkezi bir psikolojik yapıdır.

Ölçek geliştirme sürecinde, ahlâk eğitiminin çeşitli boyutlarını (örneğin, değer aktarımı, ahlaki muhakeme, disiplin yönetimi) kapsayan maddeler oluşturulmuştur. Bu çok boyutlu yapı, öğretmen adaylarının yeterlik algısının sadece teorik bilgiye değil, aynı zamanda pratik uygulama becerilerine de odaklandığını göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Genellikle yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. İçerik geçerliği ise alanında uzman akademisyen görüşleri alınarak sağlanmıştır.

Ölçeğin yapısal olarak hedeflenen ahlâk eğitimine yönelik yeterlik algısı boyutlarını ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla uygulanan bu analizler, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve ölçmek istediği psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı analiz sonuçları için araştırmacının orijinal makalesine başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa (Cronbach’s Alpha) katsayısı ile incelenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini işaret eder.

Geliştirme çalışmasında, ölçeğin toplam puanı ve alt boyutlarının iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar üretebilme kapasitesine sahip olduğunu gösterir. Detaylı güvenirlik istatistikleri için Temli-Durmuş (2016) makalesine bakılması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya koymuştur. AFA sonuçlarına dayanarak, ölçeğin nihai yapısı ve alt boyutları belirlenmiştir.

Daha sonra, bu faktör yapısının farklı bir örneklemde doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA vb.) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin belirlenen çok faktörlü yapısının güçlü bir şekilde desteklendiğini kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Self-Report)

Format: Genellikle Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Özgün çalışmada derecelendirme bilgisi net olarak belirtilmemiş olsa da, yeterlik algısı ölçekleri standart olarak 4’lü, 5’li veya 6’lı Likert formatında sunulur.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Sınıf Öğretmeni Adayları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkin (Genellikle 18-24 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Eğitim Fakültelerinin Sınıf Öğretmenliği lisans programına kayıtlı öğrenci adayları.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemlerle geliştirilmiş, çok maddeli, çok boyutlu bir tutum/algı ölçeğidir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, etik, ahlaki gelişim, psikometri, öz yeterlik, sınıf yönetimi, değerler eğitimi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak ölçeği kullanmadan önce yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2016

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri mevcut değil (Yazarın 2016 yılındaki güncel kurumsal adresi için makaleye bakılmalıdır).

Kaynaklar

Temli-Durmuş, Y. (2016). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Ahlâk Eğitimine Yönelik Yeterlik Algıları Ölçeğinin Geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 205-216.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ahlak-egitimine-yonelik-yeterlik-algilari-olcegi-toad.pdf

Ahlâk Eğitimine Yönelik Yeterlik Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak makalede tam metin olarak sunulmuştur. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların, yazarın 2016 yılında yayımlanan orijinal bilimsel çalışmasına başvurması gerekmektedir. Genel olarak, maddeler öğretmen adaylarının ahlaki değerleri öğretme, ahlaki iklimi oluşturma ve faktör analizi sonucu ortaya çıkan alt boyutlardaki yeterliklerini yansıtan ifadelerden oluşmaktadır.