Ağrı -Aktivite Paternleri Ölçeği

Özet

Ağrı -Aktivite Paternleri Ölçeği (A-APÖ), bireylerin yaşadığı ağrı deneyimlerinin günlük yaşam aktivitelerini sürdürme biçimleri üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, kronik ağrıya sahip bireylerin ağrıya karşı geliştirdikleri davranışsal tepkileri, özellikle aktiviteden kaçınma veya aktivitede aşırı ısrarcı olma eğilimlerini ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Emine Tunç Süygün ve Şengül Toprak Çelenay tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiş ve 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde sunulmuştur. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik özelliklerini inceleyerek, bu aracın rehabilitasyon ve kronik ağrı yönetimi alanlarında kullanılmasına zemin hazırlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Ağrı, Aktivite Paternleri, Psikometri, Uyarlama, Geçerlik, Güvenilirlik, Rehabilitasyon, Davranışsal Değerlendirme.

Yazarlar

Emine Tunç Süygün, Şengül Toprak Çelenay

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin ağrı ile ilişkili olarak sergiledikleri aktivite kalıplarını (paternlerini) objektif bir şekilde ölçmektir. Klinik pratikte, bu ölçek sayesinde hastaların ağrıya rağmen aktiviteyi sürdürme (dayanıklılık) veya ağrı korkusu nedeniyle aktivitelerden kaçınma eğilimleri nicel olarak belirlenebilir.

Elde edilen veriler, klinisyenlerin özellikle fizyoterapi ve psikolojik danışmanlık süreçlerinde bireyselleştirilmiş müdahale stratejileri geliştirmesine yardımcı olur. Ölçek, ağrının bireyin yaşam kalitesi ve işlevselliği üzerindeki davranışsal etkilerini derinlemesine anlamak için önemli bir araçtır.

Yapı

Ağrı -Aktivite Paternleri Ölçeği, ağrı deneyimi karşısında ortaya çıkan bilişsel ve davranışsal modülasyonu ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle ağrı-korku-kaçınma modelinin (Fear-Avoidance Model) bir parçası olarak değerlendirilir ve bireyin ağrıyı bir tehdit olarak algılayıp algılamadığına dair ipuçları sunar.

Ölçek, doğrudan ağrının şiddetini değil, ağrıya verilen davranışsal yanıtın tutarlılığını ve doğasını ölçer. Bu bağlamda, ölçek bilişsel-davranışçı terapi yaklaşımlarında hedeflenen davranışsal değişiklikleri değerlendirmek için uygundur.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması (Tunç Süygün ve Toprak Çelenay, 2019), psikometrik özelliklerin belirlenmesi amacıyla geçerlik çalışmalarını içermiştir. Ancak, sunulan kaynak özetinde yapı geçerliği, kapsam geçerliği veya ölçüt bağımlı geçerliğe dair spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, korelasyon katsayıları veya faktör yükleri) detaylandırılmamıştır.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formunda da korunduğunun gösterilmesi için faktör analizi gibi yapı geçerliği yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlar.

Güvenirlik

Ağrı -Aktivite Paternleri Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun güvenirlik analizleri, uyarlama çalışmasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Güvenirlik, ölçümün kararlılığını ve iç tutarlılığını ifade eder. Tipik olarak bu çalışmalarda Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test yöntemleri kullanılır.

Kaynak referansta güvenirlik katsayılarına dair sayısal verilere yer verilmemiş olsa da, başarılı bir uyarlama, kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılık değerlerinin elde edildiğini gösterir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını incelemek üzere faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin kaç boyutta toplandığını ve bu boyutların teorik yapıyla ne kadar örtüştüğünü gösterir.

Genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak, orijinal ölçeğin boyutluluk modeli test edilir. Bu, ölçeğin çok boyutlu yapısının, ağrıya verilen farklı davranışsal tepkileri (örneğin, kaçınma ve dayanıklılık) temsil eden alt ölçeklere ayrılıp ayrılmadığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Kronik ağrı şikayeti olan yetişkin popülasyon.

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üstü)

Population Details: Ölçek, klinik ortamlarda kronik ağrı ile mücadele eden bireylerin davranışsal profilini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Uyarlama çalışması, Türkiye’deki ilgili örneklem üzerinde yapılmıştır.

Test Methodology: Katılımcılar, ağrılarına yanıt olarak belirli günlük aktiviteleri ne sıklıkla veya ne şekilde gerçekleştirdiklerini derecelendirme sistemi kullanarak belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Ağrı Yönetimi, Kronik Ağrı, Davranışsal Değerlendirme, Fiziksel Aktivite, Kaçınma Davranışı, Psikometri, Uyarlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Emine Tunç Süygün)

Correspondence Address: Karamanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi veya ilgili kurum bilgileri kaynakta detaylandırılmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2019 yılında 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde bildiri olarak sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında en güncel ve doğru bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Emine Tunç Süygün ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Akademik araştırmalar veya klinik uygulamalar için ölçeğin kullanımı öncesinde telif hakları ve izin süreçlerinin netleştirilmesi önem arz etmektedir.

Kaynaklar

Tunç Süygün, E. ve Toprak Çelenay, Ş.(2019). Ağrı -Aktivite Paternleri Ölçeğinin Türkçe uyarlaması geçerliği ve güvenilirliği. 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde sunulan bildiri. Yalova, Türkiye.

İlgili kongre özeti kitapçığına buradan ulaşılabilir: ubaksymposium.org

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: agri-aktivite-paternleri-olcegi-toad.pdf

Ağrı -Aktivite Paternleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynaktaki içerikte ölçeğin maddeleri (soru listesi) sunulmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme sistemi için ilgili konferans bildirisinin tam metnine veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.