SH- Ağrı Şiddeti ve Ağrı Eşiği Ölçeği

Özet

SH- Ağrı Şiddeti ve Ağrı Eşiği Ölçeği (SH-AŞAEÖ), özellikle kronik ağrı popülasyonlarında, mevcut ağrı şiddetini ve bireyin ağrıya karşı algılanan eşiğini standart bir yöntemle ölçmek amacıyla geliştirilmiş yeni bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2018 yılında Ataoğlu ve arkadaşları tarafından Osteoartrit (OA) hastaları üzerinde yapılan bir çalışma ile literatüre sunulmuştur. Bu araç, geleneksel ağrı şiddeti ölçümlerine ek olarak, standardize edilmiş, patolojik olmayan bir uyarıcıya verilen tepkiyi de değerlendirerek, ağrı deneyiminin kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Toplam 8 maddeden oluşan bu ölçek, görsel analog skala (VAS) formatını kullanır.

Anahtar Kelimeler

Ağrı şiddeti, ağrı eşiği, Osteoartrit, Visual Analogue Scale (VAS), ağrı değerlendirmesi, psikometri, kronik ağrı.

Yazarlar

Sami Ataoğlu, Handan Ankaralı, Serhat Ankaralı, Serkan Koçak.

Amaç

SH- Ağrı Şiddeti ve Ağrı Eşiği Ölçeği’nin temel amacı, klinik uygulamalarda ağrı şiddeti ve ağrı eşiği kavramlarını tek bir araç içerisinde, yüksek hassasiyetle ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir enstrüman sunmaktır. Geleneksel olarak ağrı, sadece hastanın şikayet ettiği mevcut şiddet üzerinden değerlendirilmekteydi. Ancak bu ölçek, kişinin mevcut şikayetine bağlı ağrı derecesini (ağrı şiddeti) ve standart bir ağrılı uyarana verdiği tepkiyi (ağrı eşiği) birleştirerek, ağrı algısındaki bireysel farklılıkları daha iyi yansıtmayı hedeflemiştir.

Ölçeğin geliştirilme çalışması, özellikle diz ve kalça eklemlerinde yaygın görülen kronik dejeneratif bir hastalık olan Osteoartrit hastalarının ağrı deneyimini objektif olarak değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Bu popülasyonda ağrı yönetimi ve tedavi etkinliğinin izlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Yapı

SH-AŞAEÖ, temel olarak iki farklı ancak ilişkili psikolojik yapıyı ölçmektedir: Ağrı Şiddeti ve Ağrı Eşiği. Ölçek, toplamda 8 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler, hem hastanın patolojik durumundan kaynaklanan öznel ağrı deneyimini (örneğin, şikayete bağlı ağrı derecesi) hem de standart bir tıbbi prosedür veya günlük durumla ilişkili standardize edilmiş ağrı algısını (örneğin, kan aldırma sırasındaki ağrı) yakalamayı amaçlar.

Ağrı eşiği bileşeni, hastanın ağrıya karşı duyarlılığını ölçerken, ağrı şiddeti bileşeni ise hastalığın neden olduğu mevcut rahatsızlık düzeyini nicelendirir. Ölçeğin bu ikili yapısı, klinisyenlere hastanın hem akut/kronik ağrı seviyesi hem de genel ağrı toleransı hakkında bilgi sağlayarak daha kişiselleştirilmiş tedavi planları oluşturma imkanı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışmasında (Ataoğlu et al., 2018), SH-AŞAEÖ’nün yapı geçerliği ve kriter geçerliğinin incelendiği varsayılmaktadır. Yeni geliştirilen bir ölçek olduğu için, geçerlik çalışmaları genellikle iç tutarlılık, ayırt edici geçerlik (ölçeğin ilgili olmayan yapılarla düşük korelasyon göstermesi) ve yakınsak geçerlik (benzer yapıları ölçen diğer ölçeklerle yüksek korelasyon göstermesi) analizlerini içerir. Çalışmanın temel amacı ağrı şiddetini ölçmek olduğundan, ölçeğin mevcut, kabul görmüş ağrı skalaları (örneğin, Numeric Rating Scale – NRS) ile yüksek düzeyde korelasyon göstermesi beklenir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, maddelerin iç tutarlılığını ve ölçeğin zaman içinde kararlılığını (test-tekrar test güvenirliği) göstermelidir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmese de, akademik bir dergide yayınlanan geliştirme çalışması, bu psikometrik özellikler hakkında detaylı bilgi içermelidir. Ölçeğin güvenilirliği, özellikle ağrı gibi değişken bir deneyimi ölçerken tutarlı sonuçlar elde etme yeteneği açısından kritiktir.

Faktör Analizi

SH-AŞAEÖ’nün 8 maddelik yapısının altında yatan faktörlerin belirlenmesi amacıyla geliştirme sürecinde faktör analizi tekniklerinin (keşfedici veya doğrulayıcı) kullanıldığı tahmin edilmektedir. Ölçeğin hem ağrı şiddetini hem de ağrı eşiğini ölçme iddiası göz önüne alındığında, analizlerin bu iki temel yapıyı temsil eden en az iki faktörlü bir yapıyı desteklemesi muhtemeldir. Bu analizler, maddelerin hangi yapıya (şiddet mi, eşik mi) daha güçlü yüklendiğini ortaya koyarak ölçeğin teorik yapısını doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: 8 maddeli, öz bildirim (self-report) ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish).

Population Group: Kronik ağrı hastaları, özellikle Osteoartrit tanısı almış bireyler.

Age Group: Çalışmanın yapıldığı popülasyona bağlı olarak yetişkinler ve yaşlılar.

Population Details: Ölçek, Ataoğlu ve ark. (2018) tarafından Osteoartrit hastalarında ağrıyı değerlendirmek üzere kullanılmış ve bu popülasyon için valide edilmiştir. Ancak, ağrı şiddeti ve eşiği kavramları genel ağrı değerlendirmesi için de uygundur.

Test Methodology: Ölçek, bir derecelendirme aracı olarak işlev görür. Yanıtlar, 100 mm uzunluğundaki bir cetvel üzerinde işaretlenir. Bu metot, Visual Analogue Scale (VAS) olarak bilinir ve hastanın ağrıyı sayısal bir değer yerine görsel bir konumda ifade etmesine olanak tanır. Derecelendirme uç noktaları “Yok” (0 mm) ve “Dayanılmaz şiddette” (100 mm) olarak tanımlanmıştır, ortada ise “Orta Şiddetli” bir nokta belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ağrı algısı, VAS, ağrı şiddeti, ağrı eşiği, psikometri, klinik ölçüm, öz bildirim.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: ORCID bilgileri kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Handan Ankaralı için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: İletişim bilgileri sorumluluk yazarına aittir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanım izni ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Handan Ankaralı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik veya araştırma amaçlı kullanım genellikle orijinal yayıncıya atıf yapılarak mümkündür.

Ölçeğin orijinal PDF materyaline buradan ulaşılabilir: sh-agri-siddeti-ve-agri-esigi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ataoğlu, S., Ankaralı, H., Ankaralı, S., ve Koçak, S. (2018). Osteoartrit hastalarında ağrı şiddeti: Yeni bir ölçek. Cukurova Medical Journal, 43(2), 332-342. doi: 10.17826/cumj.341684.

Makalenin orijinal bağlantısı: egejfas.org

SH- Ağrı Şiddeti ve Ağrı Eşiği Ölçeği Maddeleri

SH- Ağrı Şiddeti ve Ağrı Eşiği Ölçeği toplam 8 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda örnek maddeler listelenmiştir:

• Şu anki şikâyetinizden dolayı yaşadığınız ağrının derecesi
• Kol damarından kan aldırdığınızda duyduğunuz ağrının derecesi