Ahlaki Zeka Ölçeği

Özet

Yakut-Ahlâkî Zeka Ölçeği, 2021 yılında Selahattin Yakut ve İbrahim Yakut tarafından Türkçe konuşan popülasyonlarda bireylerin ahlaki zeka seviyelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, ahlaki muhakeme, empati, sorumluluk ve vicdan gibi ahlaki zekanın temel boyutlarını kapsamayı amaçlamaktadır. Geliştirme aşamasında, ölçeğin yapı geçerliği ve güvenilirliği için gerekli istatistiksel analizler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ahlaki Zeka, Ahlak, Ahlaki Gelişim, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Yakut Ölçeği

Yazarlar

Selahattin Yakut, İbrahim Yakut

Amaç

Ahlaki Zeka Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin ahlaki prensipleri anlama, ahlaki ikilemler karşısında doğru kararlar verme ve bu kararları eyleme dönüştürme yeteneklerini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim ve psikoloji alanlarında, ahlaki gelişimin değerlendirilmesi ve müdahale programlarının etkinliğinin ölçülmesi için tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, literatürdeki teorik boşluğu doldurmayı ve Türk kültürüne özgü bağlamda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, ahlaki zekanın farklı demografik gruplardaki dağılımı ve bu yapının diğer psikolojik değişkenlerle ilişkisi incelenebilecektir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, ana yapı olarak Ahlaki Zeka (Moral Intelligence) kavramını ölçmektedir. Ahlaki zeka, genellikle duygusal zekanın bir alt kümesi olarak kabul edilir ve bireyin ahlaki ilkeleri anlama ve bu ilkeleri kişisel davranışlarına uygulama kapasitesi ile ilgilidir.

Ahlaki zekanın temel bileşenleri, genellikle dürüstlük, sorumluluk, empati, bağışlama ve vicdan gibi temel erdemleri içerir. Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı ölçerek, bireyin sadece ne düşündüğünü değil, aynı zamanda ahlaki olarak nasıl davrandığını ve hissettiğini de değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Yakut-Ahlâkî Zeka Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin geçerlik çalışmaları, maddelerin teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini ve ölçülen yapının beklendiği gibi diğer yapılarla ilişkilenip ilişkilendiğini göstermelidir.

Orijinal makale (Yakut & Yakut, 2021) faktör analizi sonuçları aracılığıyla yapı geçerliğine dair kanıtlar sunmaktadır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını belirlemede kritik rol oynamıştır. Ancak, bu özette spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılığını ifade eder. Ahlaki Zeka Ölçeği’nin güvenirlik analizlerinde genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test yöntemleri kullanılmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme makalesinde, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olduğu rapor edilmiştir, bu da araştırmacıların ve uygulayıcıların sonuçlara güvenebileceği anlamına gelir. Spesifik güvenirlik değerleri için orijinal akademik kaynağa başvurulması tavsiye edilmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilme sürecinde, ölçülen yapının boyutlarını belirlemek ve maddelerin hangi faktörler altında toplandığını görmek için faktör analizi kullanılmıştır. Bu istatistiksel yöntem, ahlaki zekanın tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu bir yapı mı olduğunu ortaya koyar.

Yapılan analizler (genellikle Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin nihai yapısının belirlenmesinde, gereksiz veya yapıya uymayan maddelerin çıkarılmasında ve ölçeğin alt boyutlarının adlandırılmasında temel oluşturmuştur.

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Geliştirme (Yeni bir öz-bildirim ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Spesifik derecelendirme basamakları orijinal makalede yer almaktadır, ancak bu özette belirtilmemiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Türk Popülasyonu (Yetişkinler veya yükseköğretim öğrencileri üzerinde pilot çalışma yapıldığı varsayılmaktadır.)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, ölçeğin geliştirildiği örneklem grubunun demografik özelliklerini detaylı olarak sunmaktadır.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların kendilerine sunulan ahlaki zeka ile ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmelerini gerektiren standart bir öz-bildirim tekniği kullanır.

Anahtar Kelimeler

Ahlaki Zeka, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Psikolojik Ölçme, Ahlak Eğitimi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Sorumlu Yazar: Selahattin Yakut

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirir. Kullanım şartları ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Selahattin Yakut ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri aşağıdaki bağlantılarda mevcuttur. Orijinal makale PDF formatında indirilmek üzere sunulmuştur.

• Orijinal makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı: sosyalarastirmalar.com
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: yakut-ahlaki-zeka-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yakut, S. ve Yakut, İ. (2021). Yakut-Ahlâkî Zeka Ölçeği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(76), 836-842.

Ahlaki Zeka Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, bu kaynak özeti içerisinde yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme yapısı için lütfen Yakut ve Yakut (2021) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye (bkz. Kaynaklar ve İzinler bölümündeki PDF bağlantısı) başvurunuz. Maddeler, ahlaki zekanın farklı alt boyutlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.