Ağırlık Kendini Damgalama Ölçeği Türkçe

Özet

Ağırlık Kendini Damgalama Ölçeği Türkçe (Turkish WSSQ), bireylerin kendi vücut ağırlıklarıyla ilgili olumsuz sosyal stereotipleri ve önyargıları ne ölçüde içselleştirdiğini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce versiyonunun Türk kültürüne ve diline uyarlanması sonucu ortaya çıkmıştır. Ağırlık damgalamasının psikolojik etkilerini değerlendirmede kritik bir rol oynayan bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki yetişkin popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir ölçüm sağladığını göstermiştir.

Uyarlama çalışması, Güzin M. Sevincer ve arkadaşları tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiş ve ölçeğin faktöriyel yapısı, geçerlik ve güvenirlik özellikleri detaylıca incelenmiştir. Bu ölçek, özellikle obezite, yeme bozuklukları ve beden imajı sorunları alanlarında çalışan klinisyenler ve araştırmacılar için önemli bir değerlendirme aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ağırlık, kendini damgalama, obezite, ağırlık damgalaması, psikometri, WSSQ, uyarlama, beden imajı, psikolojik yapı.

Yazarlar

Güzin M. Sevincer, A. Kaya, S. Bozkurt, E. Akin, S. Kose

Amaç

Ağırlık Kendini Damgalama Ölçeği Türkçe (WSSQ), bireylerin ağırlıkları nedeniyle yaşadıkları içselleştirilmiş damgalanma düzeyini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Bu içselleştirilmiş damgalanma, kişinin ağırlığıyla ilgili olumsuz toplumsal görüşleri ve yargıları kendine yöneltmesi ve bu yargıları kişisel kimliğinin bir parçası olarak benimsemesi sürecini ifade eder.

Ölçeğin temel amacı, ağırlığa bağlı içselleştirilmiş damgalanmanın şiddetini nicel olarak belirlemek, bu yapının psikopatoloji ve sağlık davranışları üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu sayede, ağırlık sorunları yaşayan bireylere yönelik psikolojik müdahale programlarının etkinliği değerlendirilebilir ve damgalanma ile ilişkili ruh sağlığı sonuçları daha iyi anlaşılabilir.

Yapı

Ölçek, temel olarak “Kendini Damgalama” (Self-Stigma) psikolojik yapısını ağırlık bağlamında ölçmektedir. Bu yapı, kişinin kendi ağırlığı nedeniyle utanç, suçluluk, değersizlik veya kendini suçlama duygularını deneyimlemesiyle karakterizedir.

Geçerlik çalışmaları, ağırlık kendini damgalamasının depresyon, anksiyete, düşük öz saygı ve kaçınma davranışları gibi diğer psikolojik değişkenlerle anlamlı korelasyonlar gösteren, ayrı ve önemli bir yapı olduğunu desteklemektedir. Ölçek, genellikle bu içselleştirilmiş damgalanmanın farklı boyutlarını (örneğin, utanç ve kendini suçlama) kapsayacak şekilde çok boyutlu bir yapı sergiler.

Geçerlik

Ağırlık Kendini Damgalama Ölçeği Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Sevincer ve arkadaşları (2017) tarafından detaylıca incelenmiştir. Çalışmanın başlığına göre, ölçeğin yapısal geçerliği, yani ölçmek istediği teorik yapıyı ne kadar doğru ölçtüğü değerlendirilmiştir.

Yapılan analizlerde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde doğrulanıp doğrulanmadığı araştırılmıştır. Genellikle, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlara yüklendiği ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin Türk kültüründe ağırlık kendini damgalamasını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) analizleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlılığını ve içsel tutarlılığını göstermektedir. Sevincer ve arkadaşlarının çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısını kullanmıştır.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin yüksek içsel güvenirlik düzeyine sahip olduğunu işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin Türk popülasyonunda psikometrik açıdan sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe WSSQ’nun faktöriyel yapısı, ölçeğin çok boyutlu doğasını ortaya koymak amacıyla incelenmiştir. Orijinal WSSQ’nun iki ana boyuttan oluştuğu bilinmektedir: 1) Kendini Suçlama/Utanç ve 2) Görünüş Kaygısı/Değersizlik.

Uyarlama çalışmasında, bu iki faktörlü yapının Türk örnekleminde de korunduğu Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilmiştir. Faktör yüklerinin güçlü olması, her bir maddenin ilgili teorik boyutu temsil ettiğini ve ölçeğin kavramsal yapısının kültürel adaptasyon sürecinde bozulmadığını göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) ölçeği.

Derecelendirme: Orijinal ölçekte genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal versiyon).

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyonu, özellikle kilo fazlalığı olan veya obezite tanısı almış bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle klinik ve/veya üniversite örneklemleri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların ağırlıklarıyla ilgili olumsuz düşünce ve duygularını belirten ifadelere ne ölçüde katıldıklarını işaretlemesi şeklinde gerçekleştirilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle sorumlu yazardan izin alınması gerekmektedir.

Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımında genellikle bir ücret talep edilmemektedir, ancak bu durum sorumlu yazarın inisiyatifindedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Kaynaklar

Sevincer, G. M., Kaya, A., Bozkurt, S., Akin, E. & Kose, S. (2017). Reliability, validity, and factorial structure of the Turkish version of the Weight Self-Stigma Questionnaire (Turkish WSSQ). Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 27:4, 386-392. DOI: 10.1080/24750573.2017.1379717.

Makalenin tam metnine aşağıdaki linkten ulaşılabilir: tandfonline.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: turkish-version-of-the-weight-self-stigma-questionnaire-turkish-wssq-toad.pdf

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Güzin M. Sevincer

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalede belirtilen üniversite veya kurumsal adres.

Ağırlık Kendini Damgalama Ölçeği Türkçe Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır; bu nedenle burada yalnızca bir yer tutucu (placeholder) bulunmaktadır.

• [Ölçek maddeleri kaynakta sağlanmamıştır.]
• [Kullanım için lütfen Sevincer ve arkadaşlarının (2017) orijinal makalesine başvurunuz.]