Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği

Özet

Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği (YAKDÖ), orijinal adı Self Stigma of Seeking Help Scale (SSOSH) olan psikometrik aracın Türkçe’ye uyarlanmış halidir. Bu ölçek, bireylerin profesyonel ruh sağlığı yardımı arama sürecinde yaşadıkları içselleştirilmiş damgalama algısını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkiye örnekleminde güvenirlik ve geçerlik çalışmaları, Sezer ve Kezer (2013) tarafından gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin 25 madde ve 2 faktörlü bir yapı sergilediği doğrulanmıştır. Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin psikolojik yardım arayışındaki kendini damgalama düzeyini güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kendini Damgalama, Yardım Arama, SSOSH, Psikometrik Uyarlama, Faktör Analizi, Güvenirlik, Yapı Geçerliği.

Yazarlar

Sevgi Sezer, Figen Kezer

Amaç

Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin zihinsel sağlık sorunları veya kişisel zorlukları nedeniyle profesyonel yardım almaktan kaçınmalarına neden olan içselleştirilmiş olumsuz inançları ve tutumları saptamaktır. Bu kendini damgalama, yardım arama davranışının önündeki en önemli psikolojik engellerden biri olarak kabul edilmektedir.

Ölçek, özellikle psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanlarında, bireylerin yardım arama niyetlerini ve bu niyeti etkileyen damgalama düzeylerini belirlemek için kullanılmaktadır. Elde edilen veriler, yardım arama engellerini azaltmaya yönelik etkili müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin ruh sağlığı yardımı alması durumunda kendi benliği hakkında olumsuz yargılarda bulunma eğilimini temsil eden psikolojik yapıyı, yani kendini damgalama (Self-Stigma) kavramını ölçmektedir. Bu yapı genellikle, kişinin yardım aramanın zayıflık veya yetersizlik belirtisi olduğuna dair inancını içerir.

YAKDÖ, orijinal ölçek gibi, kendini damgalama yapısının farklı boyutlarını kapsamaktadır. Türk örnekleminde yapılan çalışmalar, bu yapının iki ana faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu faktörler, bireyin yardım arama sürecine ilişkin içselleştirdiği utanç ve olumsuz değerlendirme korkusunu temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türk örneklemindeki geçerlik çalışmaları, Sezer ve Kezer (2013) tarafından detaylı olarak incelenmiştir. Ölçeğin ölçtüğü yapının teorik beklentilere uygunluğunu test etmek amacıyla yapı geçerliği analizleri gerçekleştirilmiştir.

Bu analizler kapsamında hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Sonuçlar, ölçeğin 25 maddeden oluşan ve teorik olarak anlamlı kabul edilen 2 faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, YAKDÖ’nün psikolojik yardım arayışında kendini damgalama yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenilirlik

Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği’nin iç tutarlılığı, güvenirlik çalışmaları kapsamında incelenmiştir. İç tutarlılık katsayısı olarak Cronbach Alfa (α) değeri hesaplanmıştır.

Elde edilen Cronbach Alfa katsayısı α = .90 olarak bulunmuştur. Bu yüksek katsayı, ölçeği oluşturan maddelerin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmekte yeterli güvenirlik düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, ölçeğin araştırma ve uygulamada kullanılabilecek düzeyde sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özellikleri, faktör analizi yöntemleriyle belirlenmiştir. Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) çalışmaları, ölçeğin 25 maddeden oluşan iki faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Bu iki faktörlü yapı, orijinal SSOSH ölçeğinin teorik çerçevesiyle uyumlu olup, Türk kültürü bağlamında da kendini damgalama bileşenlerinin ayrışabilirliğini desteklemektedir. DFA sonuçları, modelin veri ile iyi bir uyum sergilediğini ve ölçeğin yapısal geçerliğini kesinleştirdiğini göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Dil: Türkçe

Öğe Sayısı: 25 Madde

Faktör Sayısı: 2 Faktör

Puanlama Sistemi: 1 (Hiçbir Zaman), 2 (Nadiren), 3 (Bazen), 4 (Sıklıkla), 5 (Çoğu Zaman)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Yaş Grubu: Genç Yetişkin ve Yetişkin

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Yardım Arama Engelleri, Ruh Sağlığı, Psikolojik Danışmanlık, İç Tutarlılık, Likert Ölçeği, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sevgi Sezer

Sorumlu Yazar İletişim E-postası: [email protected]

İletişim ve İzinler

Ölçeğin orijinal geliştiricileri tarafından belirlenen kullanım koşulları geçerlidir. Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ilişkin bilimsel çalışmalar için Sevgi Sezer ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: 2013 (Türkçe Uyarlama Çalışması)

Ölçeğin kaynak makalesine ait orijinal link burada bulunmaktadır: proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradadır: self-stigma-of-seeking-help-scale-ssosh-toad.pdf

Referanslar

Sezer, S., & Kezer, F. (2013). The reliability and validity of Self Stigma of Seeking Help Scale (SSOSH) in a Turkish sample. Düşünen Adam, 26(2), 148-156.

Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığı için burada listelenmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulmalıdır.