Kiloya İlişkin Kendini Damgalama Ölçeği (KKDÖ)

Özet

Kiloya İlişkin Kendini Damgalama Ölçeği (KKDÖ), bireylerin kilolarıyla ilgili yaşadıkları kendini damgalama düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2017 yılında Doğan ve Çıray Gündüzoğlu tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak kullanıma sunulmuştur. Toplam 12 maddeden oluşmakta olup, iki temel alt boyutu değerlendirmektedir: Kendini Aşağıya Çekme ve İçselleştirilmiş Damgalama Korkusu.

Anahtar Kelimeler

Kiloya İlişkin Kendini Damgalama, KKDÖ, Öz-Damgalama, Obezite, Psikometri, Uyarlama, Vücut İmajı.

Yazarlar

Satı Doğan, N. Çıray Gündüzoğlu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendi kilolarına yönelik çevrelerinden gelen olumsuz yargıları içselleştirmeleri sonucu ortaya çıkan kiloya ilişkin kendini damgalama düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu kanıtlamayı ve alana bu konuda standart bir ölçüm aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Bu ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında, özellikle beslenme bozuklukları, obezite ve vücut imajı sorunları yaşayan bireylerin psikososyal yükünü değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Kiloya İlişkin Kendini Damgalama Ölçeği (KKDÖ), kendini damgalama fenomenini iki temel alt boyutta incelemektedir. Bu boyutlar, bireyin kilosu nedeniyle kendini olumsuz değerlendirmesi ve dışlanma korkusuyla ilişkilidir.

• Kendini Aşağıya Çekme (6 madde): Bireyin kilosu nedeniyle kendini değersiz görme, eleştirme ve kendine yönelik olumsuz düşüncelere sahip olma eğilimini ifade eder. Bu boyut, içselleştirilmiş utanç ve suçluluk duygularını yansıtır.
• İçselleştirilmiş Damgalama Korkusu (6 madde): Bireyin, toplumun kiloya yönelik olumsuz yargılarını içselleştirmesi ve bu yargılar nedeniyle dışlanmaktan, alay edilmekten veya yargılanmaktan korkmasıdır. Bu boyut, sosyal kaygı ve kaçınma davranışlarıyla ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında, öncelikle içerik geçerliliğine odaklanılmıştır. İçerik geçerliliği, ölçek maddelerinin ölçmek istediği psikolojik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşlerine başvurularak sağlanmıştır. Bu süreç, maddelerin dilsel ve kültürel uygunluğunun Türk popülasyonu için değerlendirilmesini kapsamıştır.

Yapı geçerliliğini incelemek üzere faktör analizi yapılmış ve ölçeğin iki faktörlü orijinal yapıyı koruduğu tespit edilmiştir. Bu durum, KKDÖ’nün teorik olarak belirlenen Kendini Aşağıya Çekme ve İçselleştirilmiş Damgalama Korkusu yapılarını başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

KKDÖ’nün güvenirlik analizleri, iki temel yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test yöntemi uygulanmıştır. Bu yöntem, farklı zamanlarda alınan puanların tutarlılığını göstererek ölçeğin kararlı bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlar.

Ayrıca, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için iç tutarlılık analizi yapılmıştır. Yüksek iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa değeri ile rapor edilir), ölçeğin tüm maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte başarılı olduğunu göstermiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, toplam 12 maddenin iki alt boyutta toplandığını doğrulamıştır. Bu faktör yapısı, ölçeğin kavramsal olarak ayrılmış olan Kendini Aşağıya Çekme (6 madde) ve İçselleştirilmiş Damgalama Korkusu (6 madde) boyutlarını net bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun yapısal geçerliliğini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Toplam 12 maddelik, kendini raporlama ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kiloya ilişkin kendini damgalama eğilimi gösteren yetişkin bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin Popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi’nde sunulan bilimsel bildiriye dayanmaktadır.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi beyanlarına dayalı (Self-Report) bir değerlendirme aracıdır. Derecelendirme, 5’li Likert tipi kullanılarak yapılır:

• 1 = Hiçbir zaman
• 5 = Her zaman

Anahtar Kelimeler

Kendini Aşağıya Çekme, İçselleştirilmiş Damgalama Korkusu, Psikometrik Özellikler, Likert Ölçeği, Vücut Ağırlığı, Özsaygı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Satı Doğan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi (Uyarlama sonrası kurum bilgisi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için yasal izinlerin ve telif haklarının belirlenmesi amacıyla Sorumlu Yazar Satı Doğan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Doğan, S.,& Çıray Gündüzoğlu, N. (2017). Kiloya ilişkin kendini damgalama ölçeğinin (kkdö) Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, (ss. 131). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kiloya-iliskin-kendini-damgalama-olcegi-kkdo-toad.pdf

Ek bağlantı: kiloya-iliskin-kendini-damgalama-olcegi-kkdo-toad.pdf

Kiloya İlişkin Kendini Damgalama Ölçeği (KKDÖ) Maddeleri

Ölçek toplam 12 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1= Hiçbir zaman – 5= Her zaman).

Alt Boyutlar ve Madde Sayıları:

• Kendini Aşağıya Çekme: 6 madde
• İçselleştirilmiş Damgalama Korkusu: 6 madde

Maddelerin tam metni için referans kaynağa başvurulması gerekmektedir.