4-6 Yaş Sosyal Davranış Ölçeği

Özet

Bu ölçek, 4-6 yaş aralığındaki okul öncesi dönemi çocuklarının sosyal davranışlarını sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin geliştirme süreci, çocukların sosyal davranış düzeyleri ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişkiyi incelemeyi hedefleyen kapsamlı bir yüksek lisans tezi çalışmasının parçasıdır. Ölçek, özellikle erken çocukluk döneminde sosyal yeterlilik ve uyumun belirlenmesi için bir araç sunarak, eğitimcilerin ve araştırmacıların bu kritik gelişim alanını ölçmesine olanak tanır.

4-6 Yaş Sosyal Davranış Ölçeği, 2018 yılında Kübra Eke tarafından Gazi Üniversitesi’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında hayata geçirilmiştir. Ölçek, Türkiye bağlamında okul öncesi çocukların sergilediği sosyal etkileşim biçimlerini ve davranışsal örüntülerini geçerli ve güvenilir bir şekilde saptama ihtiyacına cevap vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal davranış, okul öncesi, erken çocukluk, ölçek geliştirme, ebeveyn tutumları, psikometrik araç.

Yazarlar

Kübra Eke

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, 4-6 yaş grubundaki çocukların sosyal davranışlarını objektif ve güvenilir bir şekilde ölçmek üzere spesifik bir araç geliştirmektir. Geliştirme çalışması, Türkiye’deki okul öncesi kurumlarına devam eden çocukların sosyal etkileşimlerini standart bir yöntemle değerlendirmeyi hedeflemiştir.

Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans araştırmasında, elde edilen sosyal davranış skorları ile çocukların gelişiminde kritik rol oynayan ebeveyn tutumları arasındaki potansiyel ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, erken çocukluk eğitiminde sosyal davranış gelişimine dair önemli veriler sağlamaktadır.

Yapı

4-6 Yaş Sosyal Davranış Ölçeği, okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal yeterliliklerini ve akranları ile yetişkinlerle kurdukları etkileşimlerde sergiledikleri davranış kalıplarını ölçen bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle işbirliği, paylaşma, empati, sosyal problem çözme becerileri ve sosyal kurallara uyumu içeren çok boyutlu bir alanı kapsar.

Ölçek, çocukların sosyal ortamlara ne kadar başarılı adapte olduğunu ve pozitif sosyal davranışları ne sıklıkla sergilediğini değerlendirmeye odaklanmıştır. Geliştirme aşamasında, ölçeğin alt boyutlarının, çocukların sosyal gelişim literatüründe kabul gören temel bileşenleri yansıttığı varsayılmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak yürütülmüştür. Orijinal yüksek lisans tezinde (Eke, 2018), kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve yapı geçerliğinin incelenmesi amacıyla faktör analizleri kullanılmıştır.

Bu akademik girişte sunulan özet bilgide spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, ölçeğin bilimsel bir tez kapsamında geliştirilmiş olması, araç için gerekli olan istatistiksel geçerlik analizlerinin (örneğin, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) yapıldığını göstermektedir. Detaylı geçerlik bulgularına tez metninden ulaşılabilir.

Güvenirlik

4-6 Yaş Sosyal Davranış Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla tez çalışması kapsamında gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik çalışmalarında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek üzere Cronbach Alfa katsayısı gibi istatistiksel yöntemlerin kullanıldığı kabul edilmektedir.

Yüksek lisans tezi, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde ölçmek istediği yapıyı temsil ettiğini kanıtlayan güvenirlik katsayılarını içermektedir. Bu değerlerin detayları, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan tam tez metninde mevcuttur.

Faktör Analizi

Ölçek, bir geliştirme çalışması olduğu için, temel psikometrik adımlardan biri olan Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak çok boyutlu yapısının ortaya konulduğu düşünülmektedir. Bu analizler, sosyal davranış yapısının 4-6 yaş grubu çocuklarda hangi alt boyutlardan oluştuğunu (örneğin, prososyal davranışlar, sosyal çekingenlik, uyum becerileri vb.) belirlemeye yardımcı olmuştur.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmiş ve sosyal davranışın farklı yönlerini bağımsız olarak ölçme yeteneğini sağlamıştır. Ölçeğin nihai formunun kaç faktörden oluştuğu bilgisi, tezin metodoloji bölümünde detaylı olarak açıklanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Derecelendirme Ölçeği (Yüksek lisans tezi içeriğinden çıkarım)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çocuklar

Yaş Grubu: 4-6 Yaş

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki anaokulu veya kreşlere devam eden çocuklar üzerinde standardizasyon ve geliştirme çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, muhtemelen çocukları yakından tanıyan öğretmenler veya ebeveynler tarafından doldurulan bir gözlem veya derecelendirme formatında uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik araç, okul öncesi eğitim, çocuk gelişimi, sosyal yeterlilik, yüksek lisans tezi, davranış değerlendirmesi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Kübra Eke

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

İletişim Adresi: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2018)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ticari amaçlı ücretlendirme koşulları hakkında kesin bilgi almak için sorumlu yazar Kübra Eke ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynakça

• Eke, K. (2018). 4-6 Yaş sosyal davranış ölçeğinin geliştirilmesi ve çocukların sosyal davranışları ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Tezin orijinal kaynağı Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi’nde mevcuttur: tez.yok.gov.tr.
• Ölçeğin PDF versiyonu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: 4-6-yas-sosyal-davranis-olcegi-toad.pdf

4-6 Yaş Sosyal Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri bu akademik girişte doğrudan sunulmamıştır. Maddelerin tam listesi, yukarıda referans verilen Kübra Eke’nin 2018 tarihli yüksek lisans tezinde ve belirtilen PDF dosyasında bulunmaktadır.