Yurtseverlik Tutum Ölçeği

Özet

Yurtseverlik Tutum Ölçeği, bireylerin yurtseverlik kavramına yönelik sahip oldukları tutumları değerlendirmek amacıyla Fatih Yazıcı tarafından 2009 yılında yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanan ve kullanılan bir ölçektir. Ölçek, yurtseverliği iki temel ve zıt boyutta ele almaktadır: Koşulsuz bağlılığı temsil eden “Kör Yurtseverlik” ve eleştirel katılımı vurgulayan “Yapıcı Yurtseverlik”. Toplam 20 maddeden oluşan bu araç, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır ve Sosyal Bilgiler ile Tarih öğretmenlerinin tutumlarını ölçmek üzere geliştirilmiştir.

Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin tutarlı ve geçerli bir yapıya sahip olduğunu göstermiş; hem iç tutarlılık katsayıları hem de yapı geçerliliği sonuçları, ölçeğin akademik çalışmalarda kullanıma uygunluğunu desteklemiştir.

Anahtar Kelimeler

Yurtseverlik, Tutum, Ölçek, Kör Yurtseverlik, Yapıcı Yurtseverlik, Faktör Analizi, Güvenirlik, Sosyal Bilgiler Eğitimi.

Yazarlar

Fatih Yazıcı

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, eğitim alanında çalışan bireylerin yurtseverlik kavramına yönelik sahip oldukları tutumları ve algıları sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle Sosyal Bilgiler ve Tarih öğretmenlerinin yurtseverlik eğitimine dair yaklaşımlarını belirlemek üzere geliştirilmiştir. Bu sayede, öğretmenlerin vatanseverlik anlayışlarının pedagojik yaklaşımlarına nasıl yansıdığının anlaşılması hedeflenmiştir.

Ölçek, katılımcıların vatanseverlik duygularını sadece yüzeysel bir bağlılık olarak değil, eleştirel ve yapıcı bir çerçevede değerlendirmelerine olanak tanıyan iki alt boyut üzerinden çalışarak, yurtseverliğin farklı türlerini ayırt etme yeteneğine sahiptir.

Yapı

Ölçek, yurtseverlik tutumunu iki ana boyutta ele alan teorik bir çerçeveye dayanmaktadır:

• Kör Yurtseverlik: Bu boyut, bireyin ülkesini haklı ya da haksız olmasına bakmaksızın koşulsuz şartsız desteklemesi, eleştiriyi reddetmesi ve mevcut durumu sorgulamaması eğilimini ölçer. Bu boyut 12 maddeden oluşmaktadır.
• Yapıcı Yurtseverlik: Bu boyut, bireyin ülkesine olan sevgisini korurken, aynı zamanda ülkenin eylemlerini eleştirebilme, iyileştirme çabası gösterme ve demokratik süreçlere yapıcı katkıda bulunma isteğini ölçer. Bu boyut 8 maddeden oluşmaktadır.

Bu iki boyutlu yapı, yurtseverlik kavramının sadece duygusal bağlılık değil, aynı zamanda rasyonel ve eleştirel bir vatandaşlık bilinci gerektirdiğini göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Analiz öncesinde veri setinin faktörleştirme uygunluğunu belirlemek için yapılan testlerde, Kaiser Meyer Olkin (KMO) değeri ,79 olarak bulunmuştur; bu değer, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca Bartlett testi sonucu 1739,93 (p<0.05) olarak hesaplanmış, bu da korelasyon matrisinin anlamlı olduğunu kanıtlamıştır.

Başlangıçta yapılan analizde altı boyut ortaya çıkmasına rağmen, bu boyutlar kuramsal olarak açıklanabilir olmadığından, ölçeğin faktör yapısı teorik çerçeve göz önünde bulundurularak iki faktörle sınırlandırılmıştır. İki boyutta açıklanan toplam varyans oranı %40,45 olarak hesaplanmıştır. Birinci faktörün (Özdeğer: 4,10) açıkladığı varyans %20,51, ikinci faktörün (Özdeğer: 3,99) açıkladığı varyans ise %19,93’tür. Madde faktör yükleri birinci boyutta .23 ile .77, ikinci boyutta ise .28 ile .84 arasında değişmektedir.

Güvenirlik

Yurtseverlik Tutum Ölçeğinin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir ve tutarlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir:

• Ölçeğin tamamı için Cronbach Alfa katsayısı: ,786
• Kör Yurtseverlik alt boyutu için katsayı: ,807
• Yapıcı Yurtseverlik alt boyutu için katsayı: ,841

Genel olarak ,70 üzerindeki katsayılar kabul edilebilir güvenirlik düzeyini işaret ettiğinden, bu bulgular ölçeğin tutarlı bir yapıya sahip olduğunun güçlü bir göstergesidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmış ve faktör döndürme yöntemi olarak Varimax Döndürme Metodu tercih edilmiştir. Yapılan ilk analizde altı faktör elde edilmesine rağmen, teorik beklentiler doğrultusunda yapı iki faktörle sınırlandırılmıştır.

Sınırlandırılmış iki faktörlü model, toplam varyansın %40,45’ini açıklayarak kuramsal yapıyı desteklemiştir. Bu iki faktör, sırasıyla Kör Yurtseverlik ve Yapıcı Yurtseverlik alt boyutlarını oluşturmaktadır. Faktör yüklerinin dağılımı, maddelerin ilgili boyutlara güçlü bir şekilde yüklendiğini teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Tutum Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=hiç katılmıyorum – 5=kuvvetle katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Sosyal Bilgiler ve Tarih Öğretmenleri)

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Tokat ilinde görev yapan Sosyal Bilgiler ve Tarih öğretmenleri üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, 20 maddeden ve iki alt boyuttan oluşan bir tutum ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Patriotism, Blind Patriotism, Constructive Patriotism, Psikometri, Sosyal Bilimler, Tutum Ölçümü, Öğretmen Eğitimi, Güvenilirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Fatih Yazıcı (Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2009 (Yüksek Lisans Tezi)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dökümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yurtseverlik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yazıcı, F. (2009). Yurtseverlik eğitimi: Sosyal Bilgiler ve Tarih öğretmenlerinin tutum ve algılarına yönelik bir çalışma (Tokat ili örneği). (Yüksek lisans tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.

Tez Merkezi Linki: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Yurtseverlik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 20 madde ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır.

• Kör Yurtseverlik (12 madde)
• Haklı ya da haksız olsun ülkemi desteklerim (3. madde)
• İnsanlar sürekli olarak Türkiye’de bir şeylerin akışını değiştirmeye çalışmamalıdır (8. madde)
• Yapıcı Yurtseverlik (8 madde)
• Türkiye’ye mensup olduğum için onun bazı eylemleri beni üzer (13. madde)
• Eğer Türkiye Cumhuriyetini eleştirirsem, bunu ona olan sevgimden dolayı yaparım (16. madde)