Paylaşma Tutum Ölçeği

Özet

Paylaşma Tutum Ölçeği, bireylerin paylaşmaya yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş, 16 maddeden oluşan ve üç alt boyuta sahip bir psikometrik ölçektir. Ahmet Canan Karakaş tarafından 2017 yılında Türkçe literatüre uyarlanmıştır. Ölçek, kurumsal, bireysel ve sosyal paylaşma boyutlarında bireylerin eğilimlerini değerlendirir. Psikometrik özellikleri incelenmiş ve geçerlik ile güvenirlik analizleri sonucunda ölçeğin Türkçe bağlamda kullanıma uygun olduğu belirlenmiştir. Derecelendirme sistemi 6’lı Likert ölçeği formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Paylaşma, tutum, psikolojik ölçek, geçerlik, güvenirlik, Likert ölçeği, faktör analizi, psikometri, uyarlama.

Yazarlar

Ahmet Canan Karakaş

Amaç

Paylaşma Tutum Ölçeği‘nin temel amacı, bireylerin farklı bağlamlardaki paylaşma eğilimlerini ve bu eğilimlerin altında yatan tutumlarını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, paylaşmanın kurumsal, bireysel ve sosyal boyutlardaki yansımalarını ayrı ayrı ele alarak, bireylerin bu konudaki karmaşık algılarını ve davranışsal eğilimlerini nicel verilerle ortaya koymayı hedefler. Elde edilen veriler, paylaşma davranışlarının altında yatan psikolojik süreçleri anlamaya ve bu alandaki araştırmalara katkıda bulunmaya yöneliktir.

Ölçek, özellikle sosyal psikoloji, eğitim bilimleri ve örgütsel davranış gibi alanlarda, paylaşma davranışlarının çeşitli değişkenlerle ilişkisini incelemek isteyen araştırmacılar için değerli bir araç sunmaktadır. Bireylerin paylaşma konusundaki tutumlarını belirlemek, bu tutumların oluşumunu etkileyen faktörleri anlamak ve gerekli durumlarda olumlu paylaşma tutumlarını teşvik edecek müdahaleler geliştirmek için bir temel oluşturur.

Yapı

Paylaşma Tutum Ölçeği, bireylerin paylaşmaya yönelik tutumlarını ölçen 16 maddelik bir araçtır. Ölçek, yapılan faktör analizi sonucunda üç farklı alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu alt boyutlar, paylaşmanın farklı yönlerini temsil ederek, bireylerin tutumlarının çok yönlü bir profilini sunar.

Ölçeğin alt boyutları şunlardır:

• Kurumsal Paylaşma: Kurumlar veya geniş sosyal yapılar içindeki paylaşma davranışlarına yönelik tutumları ifade eder.
• Bireysel Paylaşma: Kişilerarası düzeyde, bireylerin kendi aralarındaki paylaşma eğilimlerini ve tutumlarını ölçer.
• Sosyal Paylaşma: Daha geniş toplumsal bağlamda, kaynakların veya bilgilerin toplumla paylaşılmasına yönelik tutumları kapsar.

Bu üç boyut, paylaşma kavramının kapsamlı bir şekilde ele alınmasını sağlayarak, araştırmacılara bireylerin paylaşma motivasyonları ve eğilimleri hakkında ayrıntılı bilgiler sunar.

Geçerlik

Paylaşma Tutum Ölçeği‘nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmek istediği kavramı ne derece doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada elde edilen istatistiksel değerler, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu göstermektedir. Kaiser Meyer Olkin (KMO) örneklem yeterliliği değeri 0.800 olarak bulunmuştur. 0.60’ın üzerindeki KMO değerleri, örneklem büyüklüğünün faktör analizi için uygun olduğunu ve verilerin faktörleştirilebilir olduğunu gösterir. Bu yüksek değer, veri setinin faktör yapısı için oldukça elverişli olduğunu işaret etmektedir.

Bartlett’s Test of Sphericity değeri 885.529 (df=91, p=0.000) olarak rapor edilmiştir. Bu testin anlamlı çıkması (p < 0.05), değişkenler arasında korelasyon olduğunu ve dolayısıyla verilerin faktör analizi için uygun olduğunu doğrular. Ölçek maddelerinin faktör yükleri ise 0.520 ile 0.710 arasında değişmektedir. Faktör yükleri, her bir maddenin ilgili alt boyutu ne derece temsil ettiğini gösterir; genellikle 0.30 veya 0.40’ın üzerindeki yükler kabul edilebilirken, bu ölçekte elde edilen yüksek yük değerleri, maddelerin kendi faktörleriyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve yapısal geçerliğin yüksek olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Paylaşma Tutum Ölçeği‘nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alfa değeri 0.76 olarak hesaplanmıştır. Psikometrik çalışmalarda 0.70 ve üzeri Cronbach’s Alfa değerleri genellikle kabul edilebilir veya iyi düzeyde bir iç tutarlılığı işaret eder. Bu değer, ölçeğin maddelerinin genel olarak birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin Cronbach’s Alfa değerleri ise şu şekildedir:

• Kurumsal Paylaşma alt boyutu için α = 0.736
• Bireysel Paylaşma alt boyutu için α = 0.496
• Sosyal Paylaşma alt boyutu için α = 0.644

Kurumsal Paylaşma alt boyutunun α değeri oldukça iyi düzeyde bir iç tutarlılığa sahipken, Bireysel Paylaşma ve Sosyal Paylaşma alt boyutlarının α değerleri daha düşüktür. Özellikle Bireysel Paylaşma alt boyutunun alfa değeri (0.496), kabul edilebilir eşiğin altında olup, bu alt boyutun iç tutarlılığının nispeten zayıf olduğunu ve bu boyutun kullanıldığı araştırmalarda dikkatli olunması gerektiğini düşündürmektedir. Sosyal Paylaşma alt boyutu ise kabul edilebilir eşiğe yakın bir değer sergilemektedir. Bu durum, ölçeğin genel güvenirliğinin iyi olmasına rağmen, bazı alt boyutlarda ek geliştirme veya dikkatli yorumlama gerektirebileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Paylaşma Tutum Ölçeği‘nin yapısal uygunluğunu değerlendirmek amacıyla açıklayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analiz öncesinde, verilerin faktör analizi için uygunluğunu belirlemek üzere Kaiser Meyer Olkin (KMO) ve Bartlett’s Test of Sphericity değerleri incelenmiştir. KMO değeri 0.800 olarak bulunmuş, bu da örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktörleştirme için yeterli olduğunu göstermiştir. Bartlett’s Test of Sphericity ise 885.529 (df=91, p=0.000) ile istatistiksel olarak anlamlı çıkmış, bu da değişkenler arasında faktör analizine uygun bir korelasyon matrisinin varlığını teyit etmiştir.

Analiz sonucunda ölçeğin 16 maddeden ve üç alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir: Kurumsal Paylaşma, Bireysel Paylaşma ve Sosyal Paylaşma. Maddelerin faktör yükleri 0.520 ile 0.710 arasında değişmektedir. Bu yüksek faktör yükleri, her bir maddenin kendi alt boyutunu güçlü bir şekilde temsil ettiğini ve ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin paylaşma tutumunu başarılı bir şekilde üç farklı boyutta ayrıştırma yeteneğine sahip olduğunu desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 16 maddeden oluşan ve 6’lı Likert ölçeği (0=hiç katılmıyorum – 5=tamamen katılıyorum) kullanılarak derecelendirilen bir öz bildirim ölçeğidir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin bireyler

Yaş Grubu: Yetişkin yaş grubu

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada spesifik popülasyon detayları belirtilmemiştir; ancak genellikle genel yetişkin popülasyonu üzerinde uygulanabilir olduğu varsayılır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim yöntemiyle doldurulan anket formudur.

Anahtar Kelimeler

Paylaşma tutumu, psikolojik ölçüm, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, Likert ölçeği, uyarlama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımına ilişkin spesifik izinler veya ücret bilgileri kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Genellikle akademik araştırmalarda kullanıma açık olduğu varsayılsa da, kullanım öncesinde sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: paylasma-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Karakaş, A. C. (2017). Paylaşma Tutum Ölçeği geçerlilik çalışması ve bazı değişkenlerle ilişkisi. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi 6(3). doi: http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v6i3.822

Paylaşma Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır.