Yurttaşlık Algılaması Ölçeği

Özet

Yurttaşlık Algılaması Ölçeği (YÜAÖ), A. Fığlalı-Taşkın tarafından 2008 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, Modern Türkiye bağlamında bireylerin yurttaşlık kavramına dair algılarını, özellikle de haklar ve ödevler arasındaki denge ve önceliklendirme açısından değerlendirmektir. Ölçek, bireylerin kendilerini birer vatandaş olarak nasıl konumlandırdıklarını ve toplumsal sorumluluklarını nasıl algıladıklarını psikometrik açıdan incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, Türkiye’deki sosyal psikoloji ve siyaset bilimi araştırmalarına önemli bir katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Yurttaşlık, Algı, Haklar, Ödevler, Ölçek Geliştirme, Türkiye, Sosyal Psikoloji, Sivil Sorumluluk.

Yazarlar

Fığlalı-Taşkın, A.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, bireylerin sahip oldukları yurttaşlık rollerine dair subjektif değerlendirmelerini ve bu rollerin içeriğine yönelik inançlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Geliştirilen bu araç, özellikle modern toplumlarda hak merkezli veya görev merkezli yurttaşlık anlayışlarının yaygınlığını ve bunların demografik değişkenlerle ilişkisini araştırmacılara sunmak üzere tasarlanmıştır.

Bu doktora çalışması, Türkiye’nin kendine özgü sosyo-politik yapısı içinde yurttaşlık algısının boyutlarını ortaya çıkarmayı ve bu boyutları geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir envanter oluşturmayı amaçlamıştır. Çalışmanın sonuçları, eğitim ve kamu politikalarının yurttaşlık bilincini şekillendirmedeki rolünü anlamak için kritik veriler sunmaktadır.

Yapı

Yurttaşlık Algılaması Ölçeği, yurttaşlık kavramını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Tez başlığına göre, bu yapının temel ayrımı haklar ve ödevler ekseninde gerçekleşmektedir. Ölçek, bireyin kendini tanımladığı vatandaşlık tipini (örneğin, aktif siyasi katılımcı, pasif hak sahibi veya sorumlu ödev yerine getirici) ölçmek üzere alt boyutlara sahip olabilir.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin devlete ve topluma karşı olan sorumlulukları ile devletten ve toplumdan beklediği hakların göreceli ağırlığını içermektedir. Bu, literatürde genellikle sivil katılım ve toplumsal sorumluluk gibi kavramlarla ilişkilendirilen karmaşık bir sosyal algı yapısıdır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, aracın gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece ölçtüğünü gösteren en önemli kriterdir. Kaynak bilgide geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, bir doktora tez çalışması kapsamında kapsamlı geçerlik analizlerinin yapılmış olması beklenmektedir.

Bu analizler tipik olarak yapı geçerliği (faktör analizi ile boyutların doğrulanması), içerik geçerliği (uzman görüşleri ile maddelerin kapsayıcılığının sağlanması) ve muhtemelen ölçüt geçerliği (ilgili dış kriterlerle korelasyon) çalışmalarını içerir. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde bulunan orijinal tezde mevcuttur.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak listelenmiştir. Ancak ölçeğin geliştirme aşamasında, iç tutarlılık katsayısı (örneğin, Cronbach’s Alpha) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir. Ölçeğin alt boyutları varsa, bu güvenirlik katsayıları her bir alt boyut için ayrı ayrı rapor edilmiş olmalıdır. Araştırmacılar, bu detaylara ulaşmak için tezin tam metnine başvurmalıdır.

Faktör Analizi

Yurttaşlık Algılaması Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla mutlaka faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin kavramsal olarak haklar ve ödevler ayrımına dayanıp dayanmadığını istatistiksel olarak test etmeye yarar.

Büyük olasılıkla, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin hangi faktörler altında toplandığı belirlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının örneklem üzerinde ne kadar iyi uyum sağladığı incelenmiştir. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin nihai madde sayısını, boyutlarını ve her bir boyutun açıkladığı varyans oranını belirlemiştir.

Araç

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Developmental) ve Öz Bildirim Ölçeği.

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi yer almamaktadır, ancak psikometrik geliştirme standartlarına uygun olarak, büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatı kullanılmıştır (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları. Çalışmanın doktora tezi olması nedeniyle, genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde uygulanmıştır.

Yaş Grubu: Genç ve orta yaş yetişkinler (spesifik yaş aralığı tezde belirtilmiştir).

Popülasyon Detayları: Çalışma büyük olasılıkla Ankara merkezli bir örneklem üzerinde yürütülmüştür; detaylı örneklem büyüklüğü ve özellikleri (eğitim seviyesi, sosyoekonomik durum) orijinal tezde bulunmaktadır.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek geliştirme prosedürleri (Madde havuzu oluşturma, pilot uygulama, faktör analizi, güvenirlik hesaplamaları).

Anahtar Kelimeler

Yurttaşlık Algısı, Siyasi Katılım, Sosyal Haklar, Medeni Haklar, Tez Çalışması, ODTÜ.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir. Yazarın o dönemdeki bağlılığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü’dür.

Yazışma Adresi: Orijinal tezin bulunduğu kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2008 yılında doktora tezi olarak geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için izinler ve potansiyel ücretler konusunda doğrudan yazar A. Fığlalı-Taşkın veya tezin yayınlandığı kurum olan Orta Doğu Teknik Üniversitesi ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırmalarda genellikle referans gösterilmek koşuluyla kullanım serbest olabilir.

Kaynaklar

Fığlalı-Taşkın, A. (2008). Modern Türkiye’de haklar ve ödevler açısından yurttaşlık algılaması ölçeği geliştirilmesi (Doktora Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir. Erişim Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• yurttaslik-algilamasi-olcegi-civics-detection-scale-toad.pdf

[quads id=5]

Yurttaşlık Algılaması Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, telif hakları veya gizlilik nedeniyle bu platformda sunulmamaktadır. Ölçek maddelerine ve puanlama yönergelerine, yukarıda referansı verilen A. Fığlalı-Taşkın’ın 2008 tarihli doktora tezinin ekler bölümünden ve ilgili PDF dosyasından ulaşılması gerekmektedir.