Yükseköğretim Gençliği Sorunlarla Başaçıkma Ölçeği

Özet

Yükseköğretim Gençliği Sorunlarla Başaçıkma Ölçeği, 2003 yılında Z. B. Sayıner tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, yükseköğretim düzeyindeki gençlerin karşılaştıkları akademik, sosyal, kişisel ve duygusal sorunlarla başa çıkmak için kullandıkları yöntemleri ve stratejileri sistematik olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Özellikle, ölçeğin geliştirilme sürecinde bireylerin başa çıkma stratejileri ile denetim odakları (içsel/dışsal) arasındaki ilişkinin incelenmesi temel alınmıştır. Ölçek, öğrencilerin adaptasyon süreçlerini ve psikolojik sağlamlıklarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Başa çıkma, Yükseköğretim, Gençlik, Sorun Çözme, Denetim Odağı, Psikolojik Ölçek, Stres Yönetimi

Yazarlar

Z. B. Sayıner

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören gençlerin yaşadıkları stresli durumlar karşısında sergiledikleri davranışsal ve bilişsel tepkileri belirlemek ve sınıflandırmaktır. Bu araç, araştırmacılara ve ruh sağlığı uzmanlarına, öğrencilerin hangi başa çıkma stratejilerini daha sık kullandığını (örneğin, soruna odaklanma, duygusal kaçınma, sosyal destek arama) tespit etme imkanı sunar.

Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin sorunlarla başa çıkma becerileri ile akademik başarıları, psikolojik uyumları ve genel yaşam memnuniyetleri arasındaki potansiyel ilişkileri incelemek için güçlü bir zemin sağlamaktadır. Bu bağlamda, ölçek sonuçları, üniversitelerdeki rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin içeriğini ve müdahale programlarını optimize etmek için kritik veriler sunar.

Yapı

Yükseköğretim Gençliği Sorunlarla Başaçıkma Ölçeği, psikolojideki başa çıkma kuramlarına dayanmaktadır ve genellikle çok boyutlu bir yapı ölçer. Ölçeğin, problem odaklı başa çıkma ve duygu odaklı başa çıkma gibi temel boyutları içermesi beklenmektedir. Problem odaklı stratejiler, sorunun kendisini çözmeye yönelik aktif adımları içerirken; duygu odaklı stratejiler, stresin yarattığı olumsuz duyguları yönetmeye odaklanır.

Ölçek, aynı zamanda, geliştirildiği doktora tezinin ana konusu olan denetim odağı kavramıyla teorik olarak ilişkilendirilmiştir. Bu, ölçeğin alt boyutlarının, bireyin sorunların kontrolünün kendisinde (içsel denetim) mi yoksa dış faktörlerde (dışsal denetim) mi olduğuna dair inancını yansıtan başa çıkma eğilimlerini ölçtüğünü düşündürmektedir. Ölçek maddelerinin üniversite yaşamının özgün zorluklarına (örneğin, akademik baskı, gelecek kaygısı, akran ilişkileri) özgü olması beklenir.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik bilgisine dair spesifik istatistikler sunulmamış olsa da, bir doktora tezi kapsamında geliştirilen ölçekten beklenen standart geçerlik çalışmaları şunlardır:

• Kapsam Geçerliği: Uzman görüşleri alınarak ölçek maddelerinin ilgili yapıyı (başa çıkma stratejileri) yeterince temsil edip etmediği incelenmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi (Büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin beklenen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını göstermiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçek puanlarının, daha önce literatürde kabul görmüş başa çıkma ölçekleri (örneğin, COPE envanteri) veya stres düzeyini ölçen araçlarla korelasyonu incelenerek eş zamanlı geçerliği belirlenmiştir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak ölçek geliştirme süreci göz önüne alındığında, iç tutarlılık ve zamana bağlı güvenirlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin genel güvenilirliği ve alt boyutlarının güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile raporlanmıştır. Yükseköğretim Gençliği Sorunlarla Başaçıkma Ölçeği için kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılık değerlerinin elde edildiği (genellikle 0.70 ve üzeri) beklenmektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığını ölçmek amacıyla, aynı öğrenci grubuna belirli bir zaman aralığı (örneğin 2-4 hafta) sonra ölçek tekrar uygulanmış ve iki uygulama arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, öğrencilerin kullandığı başa çıkma stratejilerini temsil eden temel faktörlerin belirlenmesini sağlamıştır. Tipik olarak, bu tür ölçeklerdeki faktörler şunları içerir:

• Aktif Çözüm Odaklılık
• Duygusal Dışavurum ve Destek Arama
• Kaçınma ve İnkar
• Yeniden Değerlendirme ve Kabul

Sayıner’in çalışmasında, elde edilen faktör yapısının, denetim odakları teorisi ile tutarlı alt boyutları ortaya çıkardığı ve böylece ölçeğin yapısal geçerliğine önemli katkı sağladığı varsayılmaktadır. Nihai ölçek, bu faktörlere dağılmış belirli sayıda maddeden oluşmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Beşli veya dörtlü Likert tipi dereceleme formatında bir öz bildirim envanteri olduğu varsayılmaktadır (Örneğin: “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Gençliği (Üniversite öğrencileri)

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığı (Lisans öğrencileri)

Population Details: Türkiye’deki üniversitelerin çeşitli bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencileri. Orijinal doktora tezinde örneklem, denetim odakları açısından farklılaşan grupları içermiştir.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, bireysel veya grup halinde doldurulabilen öz bildirim anketi. Uygulama süresi, madde sayısına bağlı olarak tahmini 15-25 dakikadır.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Üniversite Öğrencileri, Geçerlik, Cronbach Alfa, Ölçek Geliştirme, Stratejiler

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Correspondence Address: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirildiğinden, genellikle ticari olmayan akademik araştırmalarda yazarın izni alınarak ücretsiz kullanılabilir. Kullanım izni için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2003

Kaynaklar

1. Sayıner, Z. B. (2003). Denetim odakları farklı yükseköğretim gençliğinin sorunları ve başa çıkma yöntemleri (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Yükseköğretim Gençliği Sorunlarla Başaçıkma Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için Sayıner (2003) doktora tezinin incelenmesi gerekmektedir.