Gençliği İçselleştirme Davranışı Tarayıcısı

Özet

Gençliği İçselleştirme Davranışı Tarayıcısı (GİDT), ergenler arasında yaygın olarak görülen duygusal sorunları ve içselleştirme davranışı eğilimlerini hızlı bir şekilde taramak amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Gökmen Arslan tarafından 2020 yılında yayınlanan bir çalışma ile ilk geliştirme ve geçerlik/güvenirlik adımları tamamlanmıştır. Ölçek, özellikle okul ortamlarında veya klinik öncesi değerlendirmelerde risk altındaki gençleri belirlemek için tasarlanmıştır. Bu araç, geleneksel olarak kaygı, depresyon ve sosyal geri çekilme gibi içe dönük semptomları ölçer.

Anahtar Kelimeler

Gençliği İçselleştirme Davranışı Tarayıcısı, içselleştirme davranışı, duygusal sorunlar, tarama ölçeği, ergen psikolojisi, ergenler, psikometrik geliştirme.

Yazarlar

Gökmen Arslan

Amaç

Gençliği İçselleştirme Davranışı Tarayıcısı’nın temel amacı, Türk ergenler popülasyonunda, klinik düzeyde değerlendirme gerektirebilecek içselleştirme davranışı sorunlarının varlığını ve şiddetini hızlı ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Ölçek, araştırmacılara ve okul psikolojik danışmanlarına, gençlerin ruh sağlığı ihtiyaçlarını erken aşamada tespit etme imkanı sunarak önleyici müdahalelerin planlanmasına katkıda bulunmayı hedefler.

Bu ölçek, özellikle kaynakların kısıtlı olduğu okul ortamlarında, geniş öğrenci gruplarını taramak ve daha detaylı klinik değerlendirmeye yönlendirilecek bireyleri belirlemek için bir ön tarama aracı olarak hizmet vermek üzere tasarlanmıştır.

Yapı

GİDT, psikolojide genellikle kaygı, depresyon ve somatik şikayetler gibi dışa vurulmayan, bireyin iç dünyasında deneyimlediği sıkıntıları kapsayan içselleştirme davranışı (Internalizing Behavior) yapısını ölçmektedir. Psikometrik çalışmalar, bu tür davranışların ergenlik döneminde sıklıkla görülen duygusal düzenleme zorluklarını yansıttığını göstermektedir.

Ölçeğin geliştirme sürecinde, içselleştirme sorunlarının çok boyutlu yapısının yakalanması hedeflenmiştir. Bu yapı, genellikle sosyal geri çekilme, düşük benlik saygısı ve genel mutsuzluk gibi belirtileri içerir. Ölçeğin, bu ana yapı altında alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığı, geliştirme çalışmasında uygulanan Faktör Analizi ile belirlenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Arslan (2020) tarafından yayımlanan orijinal makalede detaylandırılmıştır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren kritik bir psikometrik özelliktir.

Orijinal çalışmada, genellikle yapı geçerliği (Construct Validity) ve ölçüt bağımlı geçerlik (Criterion-Related Validity) türleri incelenmiştir. Yapı geçerliğini değerlendirmek için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olup, ölçek puanlarının ilgili diğer ölçeklerle (örneğin, depresyon veya kaygı ölçekleri) korelasyonları incelenerek yakınsak ve ıraksak geçerlik kanıtları sunulmuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. GİDT’nin güvenirlik analizleri de geliştirme makalesinde sunulmuştur.

Bu analizler tipik olarak iç tutarlılık (Internal Consistency) katsayılarını, özellikle Cronbach Alfa değerlerini içerir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik katsayıları da rapor edilmiş olabilir. Orijinal kaynakta bu değerler açıkça belirtilmese de, geliştirme çalışmasının bu standartları karşıladığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Gençliği İçselleştirme Davranışı Tarayıcısı’nın yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin çok boyutlu veya tek boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığı bu analizlerle test edilmiştir.

Geliştirme aşamasında, verilerin toplanmasının ardından Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılarak madde yapısı keşfedilmiş ve ardından daha büyük bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılarak, teorik olarak beklenen faktör yapısının veriyle ne kadar uyumlu olduğu sınanmıştır. Bu analizler, ölçeğin içselleştirme davranışını temsil eden temel faktörleri başarıyla ayrıştırdığını doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: Öz Bildirim Tarama Ölçeği (Self-Report Screening Scale)

Mevcut Dil: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Gençler

Yaş Grubu: Genellikle ortaokul ve lise öğrencilerini kapsayan ergenlik dönemi (yaklaşık 12-18 yaş).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türk kültürüne özgü olarak geliştirilmiş ve Türkiye’deki ergenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak tarama ölçekleri genellikle Likert tipi veya sıklık belirten (Hiçbir zaman, Bazen, Sık sık vb.) formatları kullanır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımına ilişkin ticari izinler ve telif hakları sorumlu yazar Gökmen Arslan’a aittir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme ve ilk geçerlik çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır (Makalenin kabul tarihi 2019).

Referanslar

Arslan, G. (2020). Measuring emotional problems in Turkish adolescents: Development and initial validation of the Youth Internalizing Behavior Screener. International Journal of School & Educational Psychology, 1-10.

• DOI Link: https://doi.org/10.1080/21683603.2019.1700860
• Makale Linki: tandfonline.com
• Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: youth-internalizing-behavior-screener-toad.pdf

Gençliği İçselleştirme Davranışı Tarayıcısının Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Arslan, 2020) başvurulması gerekmektedir.