Young Şema Ölçeği Kısa Form-3

Özet

Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YSQ-SF3), Jeffrey Young tarafından geliştirilen ve bireylerin yaşam boyu süregelen, derinlemesine yerleşmiş olumsuz bilişsel ve duygusal kalıpları olan Erken Dönem Uyumsuz Şemalar (EDUS) varlığını ve şiddetini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir öz bildirim aracıdır. Bu ölçek, orijinal YSQ’nun kısaltılmış versiyonlarından biri olup, klinik ve araştırma ortamlarında şema odaklı terapi uygulamaları için temel teşkil eden 18 şemayı değerlendirir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2009 yılında Soygüt, Karaosmanoğlu ve Çakır tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir psikometrik çalışma ile tamamlanmıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. Bu çalışma, özellikle Türk popülasyonunda şema envanterlerinin kullanımına önemli bir katkı sağlamış, Şema Terapi uygulayıcıları için güvenilir bir değerlendirme aracı sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, YSQ-SF3, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Şema Terapi, Türkçe Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar

Gonca Soygüt, Alp Karaosmanoğlu, Zümra Çakır.

Amaç

Young Şema Ölçeği Kısa Form-3’ün temel amacı, bireylerin çocukluk ve ergenlik dönemlerinde ortaya çıkan ve yaşamları boyunca devam eden 18 farklı Erken Dönem Uyumsuz Şemalar alanındaki eğilimlerini hızlı ve etkin bir şekilde ölçmektir. Bu şemalar, bireyin kendini ve çevresini algılama biçimini, duygusal tepkilerini ve kişilerarası ilişkilerini olumsuz yönde etkileyen temel inanç ve duygusal kalıpları temsil eder.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının spesifik amacı, Türk kültürüne özgü dilsel ve kavramsal farklılıkları dikkate alarak YSQ-SF3’ün geçerli ve güvenilir bir Türkçe versiyonunu klinik ve araştırma amaçlı kullanıma sunmaktır. Bu, özellikle klinik popülasyonlarda şema terapi müdahalelerinin planlanması ve etkinliğinin değerlendirilmesi için kritik öneme sahiptir.

Yapı

YSQ-SF3, Jeffrey Young’ın Şema Terapi modelinin temelini oluşturan psikolojik yapıyı ölçer. Bu yapı, beş geniş Şema Alanı (Domain) altında toplanan 18 spesifik Erken Dönem Uyumsuz Şemadan oluşur. Bu şemalar; Kopukluk ve Reddedilme, Zedelenmiş Özerklik ve Performans, Zedelenmiş Sınırlar, Başkaları Yönelimlilik ve Aşırı Tetikte Olma/Baskılama domainleridir.

Her bir şema, çocuklukta karşılanamayan temel duygusal ihtiyaçlara yanıt olarak gelişen ve yetişkinlikte psikopatolojiye yol açabilen derinlemesine yerleşmiş bir örüntüyü temsil eder. YSQ-SF3, bu 18 şema boyutunun her birini temsil eden maddeler aracılığıyla bireyin şema şiddetini kantitatif olarak belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Soygüt ve arkadaşlarının (2009) gerçekleştirdiği geçerlik çalışması, Türkçe YSQ-SF3’ün yapısal uygunluğunu ve amaca uygunluğunu incelemiştir. Yapılan analizlerde, ölçeğin teorik olarak öngörülen şema yapılarını ölçüp ölçmediği test edilmiştir.

Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, ölçeğin faktör yapısının orijinal modele ne kadar uyduğu incelenir (Yapı Geçerliği). Ayrıca, ölçeğin ilgili diğer psikopatoloji ölçütleriyle (örn., depresyon, anksiyete) olan ilişkileri (Yakınsak ve Ayırt Edici Geçerlik) de değerlendirilerek ölçeğin klinik açıdan anlamlılığı desteklenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve tekrarlanabilir sonuçlar verme yeteneğini ifade eder. Soygüt ve ekibinin psychometrik çalışmasında, Türkçe YSQ-SF3’ün iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa değerleri) hesaplanmıştır.

Genel olarak, YSQ-SF3’ün her bir şema alt ölçeği için kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık değerleri rapor edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, bazı güvenirlik çalışmalarında ölçeğin zaman içindeki stabilitesini belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiştir.

Faktör Analizi

Türkçe YSQ-SF3’ün yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı veya açıklayıcı Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin 18 şema boyutunu temsil eden maddelerin beklenen faktörlere yüklenip yüklenmediğini araştırmıştır.

Faktör analizinin temel bulguları, Türkçe formun orijinal YSQ-SF3’ün teorik 18 faktörlü yapısını veya daha geniş 5 domainli yapısını desteklediğini göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin Türk popülasyonunda da şemaların yapısal modelini doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama, Öz Bildirim Ölçeği

Format: Genellikle 6 dereceli Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılır (1 = Tamamen Yanlış – 6 = Tamamen Doğru).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik ve Klinik Olmayan Yetişkin Popülasyon

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri ve/veya klinik örneklem dahil edilerek yürütülmüştür. Ölçek, şema terapiye uygun olarak, kronik psikolojik sorunları olan bireylerde Erken Dönem Uyumsuz Şemalar düzeylerini belirlemek için idealdir.

Test Metodolojisi: Bireylerden her maddeyi kendi yaşam deneyimlerine ne kadar uyduğunu belirten bir ölçek üzerinde işaretlemeleri istenen kâğıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan bir değerlendirme yöntemidir.

Anahtar Kelimeler

Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Öz Bildirim, Psikopatoloji, Klinik Değerlendirme Aracı, Şema Terapi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar Gonca Soygüt için: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir, ancak sorumlu yazar Hacettepe Üniversitesi ile ilişkilidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi Jeffrey Young’dır, ancak Türkçe uyarlama ve psikometrik özellikler Soygüt, Karaosmanoğlu ve Çakır tarafından 2009 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve klinik uygulamaları için izinler ve ücretler, genellikle orijinal ölçek sahipleri veya Türkçe uyarlama çalışmasının sorumlu yazarı ile iletişime geçilerek belirlenmelidir.

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2009 yılında yayınlanmıştır.

Kaynaklar

1. Soygüt, G., Karaosmanoğlu, A., & Çakır, Z. (2009). Assessment of early maladaptive schemas: A psychometric study of the Turkish Young Schema Questionnaire-Short Form-3. Turkish Journal of Psychiatry, 20(1), 75-84.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: young-shema-questionnare-short-form-3-toad.pdf

Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.