Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Form

Öz

Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu (YİBT-KF), Dr. Kimberly Young tarafından geliştirilen orijinal İnternet Bağımlılığı Testi’nin kısaltılmış bir versiyonunun Türkçe’ye uyarlanmış halidir. Bu enstrüman, bireylerin internet kullanımına bağlı olarak yaşadıkları sorunlu, kompulsif ve yıkıcı davranışları ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. YİBT-KF, 12 maddeden oluşmakta olup, özellikle üniversite öğrencileri ve ergenler gibi yüksek risk grubundaki popülasyonlarda internet bağımlılığı semptomlarını hızlı ve etkin bir şekilde taramak için geliştirilmiştir.

Ölçeğin Türkçe uyarlama ve geçerlilik-güvenilirlik çalışmaları 2016 yılında Kutlu, Savcı, Demir ve Aysan tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik açıdan sağlamlığını doğrulamayı hedeflemiştir. YİBT-KF, tek boyutlu yapısıyla, genel internet bağımlılığı yapısını kapsamlı ancak kısa bir şekilde değerlendirme imkanı sunar.

Anahtar Kelimeler

İnternet Bağımlılığı, Young İnternet Bağımlılığı Testi, YİBT-KF, Psikometri, Uyarlama, Ergenler, Üniversite Öğrencileri, Problematic Internet Use.

Yazarlar

Kutlu, M., Savcı M., Demir, Y., Aysan, F.

Amaç

Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu’nun temel amacı, bireylerin internet kullanımının günlük yaşam, sosyal ilişkiler, okul veya iş performansı üzerindeki olumsuz etkilerini ve kişinin internet üzerindeki kontrol kaybını hızlı bir şekilde değerlendirmektir. Orijinal ölçeğin uzunluğuna kıyasla daha az madde içermesi sayesinde, YİBT-KF özellikle geniş örneklem gruplarında veya klinik ön tarama süreçlerinde zaman etkinliği sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, bu kısa formun Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve ergenler popülasyonunda kültürel ve dilsel geçerliliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak, böylece bu ölçeğin araştırma ve uygulama alanlarında kullanılmasına olanak tanımak amacını taşımıştır.

Yapı

YİBT-KF, Young’ın orijinal modeline dayanarak, internet kullanımının yol açtığı bilişsel, duygusal ve davranışsal sorunları ölçen tek bir temel psikolojik yapıya odaklanır. Bu yapı, kompulsif internet kullanımı, tolerans, yoksunluk belirtileri, kişilerarası sorunlar, zaman yönetimi sorunları ve internet kullanımını gizleme eğilimi gibi bağımlılık belirtilerini kapsar.

Ölçek, 12 madde üzerinden toplanan yanıtlarla, bireyin internet kullanımının patolojik bir düzeye ulaşıp ulaşmadığına dair genel bir skor üretir. Bu tek boyutlu yapı, ölçeğin kullanımını ve skorlamasını oldukça kolaylaştırmaktadır.

Geçerlik

Kutlu ve arkadaşları (2016) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formu’nun yapısal geçerliliği incelenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemeyi hedeflemiştir. Çalışmada genellikle doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak, 12 maddenin tek bir faktör altında toplandığı hipotezi test edilmiştir.

Uyarlama çalışması, YİBT-KF’nin ölçtüğü yapının, internet bağımlılığı ile ilişkili diğer geçerli ölçüm araçları ile korelasyonu incelenerek eş zamanlı geçerlilik (criterion validity) kanıtları sunmuştur.

Güvenilirlik

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin iç tutarlılık (internal consistency) güvenilirliğini değerlendirmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirlike sahip olduğunu gösterir.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik güvenilirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının başlığı (geçerlilik ve güvenilirlik çalışması) bu analizlerin yapıldığını işaret etmektedir. Ayrıca, güvenilirlik kapsamında test-tekrar test yönteminin de kullanılması, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını tespit etmek için standart bir psikometrik uygulamadır.

Faktör Analizi

Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu (YİBT-KF) için yapılan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak tek boyutlu bir yapıyı desteklemiştir. Bu tek boyutlu model, 12 maddenin tamamını kapsamakta ve genel internet bağımlılığı skorunun hesaplanmasına olanak tanımaktadır. Bu sonuç, kısa formun temel bağımlılık eğilimini ölçmede başarılı olduğunu göstermektedir.

Uyarlama çalışmasında kullanılan istatistiksel yöntemler, kısa formun faktör yüklerinin yüksek olduğunu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, YİBT-KF’nin yapısal geçerliliğini güçlendiren önemli bir bulgudur.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Maddeler: 12 Madde

Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Olmayan Popülasyon

Yaş Grubu: Ergenler ve Yetişkinler (Üniversite Öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Lise ve üniversite düzeyindeki eğitim kurumlarında öğrenim gören bireyler.

Test Metodolojisi: Bireylerden, internet kullanım alışkanlıklarına dair 12 ifadeyi, belirtilen 5’li Likert ölçeği üzerinden yanıtlamaları istenir. Yüksek toplam skor, yüksek düzeyde internet bağımlılığı riskini işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Young, Bağımlılık, Faktör Analizi, Likert Ölçeği, Kısa Form, Problematic Internet Use, Adaptasyon, Güvenilirlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yasin Demir

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İletişim Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayın yılı 2016’dır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında en güncel ve kesin bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Yasin Demir ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: young-internet-bagimliligi-testi-kisa-form-toad.pdf

Kaynaklar

Kutlu, M., Savcı M., Demir, Y. ve Aysan, F. (2016). Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formunun Türkçe uyarlaması: Üniversite öğrencileri ve ergenlerde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17(Ek1), 69-76.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: scopemed.org

Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Tek boyut ve 12 madde: Hangi sıklıkta planladığınızdan daha fazla internette kalırsınız?