Yorgunluk Şiddeti Ölçeği

Özet

Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (FSS), bireylerin deneyimlediği yorgunluğun öznel şiddetini ve bunun yaşam üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş kısa bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Türkiye’deki uyarlama çalışmasına dayanmaktadır. Kevser ve arkadaşları tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğini, özellikle sistemik skleroz hastaları gibi kronik rahatsızlığı olan bir popülasyonda araştırmıştır.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, Türkçe FSS’nin güvenilir ve tekrarlanabilir olduğunu, ayrıca yorgunlukla ilişkili diğer sonuç ölçütleriyle (örneğin, Multidimensional Assessment of Fatigue) korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin Türk klinik popülasyonlarında yorgunluk şiddetini değerlendirmek için uygun bir araç olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Yorgunluk, Şiddet, Ölçek, Uyarlama, Sistemik Skleroz, Romatoloji, Reproducibility, Multidimensional Assessment of Fatigue (MAF).

Yazarlar

Kevser Gök, G. Cengiz, Erol Kemal, S. Özgöçmen.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin deneyimlediği yorgunluğun öznel şiddetini ve bu şiddetin günlük işlevsellik üzerindeki etkisini nicel olarak ölçmektir. Orijinal FSS, nörolojik ve kronik hastalıkları olan hastalarda yorgunluk düzeyini belirlemek için tasarlanmıştır.

Bu özel Türkçe uyarlama çalışmasının (Kevser vd., 2016) amacı ise, Yorgunluk Şiddeti Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun, sistemik skleroz hastalarında geçerliğini, güvenirliğini ve tekrarlanabilirliğini (reproducibility) göstererek klinik uygulamaya kazandırmaktır.

Yapı

Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (FSS), yorgunluk fenomeninin algılanan şiddetini ölçen tek boyutlu bir psikolojik yapıyı değerlendirir. Ölçek, yorgunluğun bireyin motivasyonunu, günlük fiziksel işlevlerini ve yaşam kalitesini ne ölçüde etkilediği üzerine odaklanır.

Ölçek, yorgunluğun fiziksel veya psikolojik etkilerinden ziyade, bireyin bu durumu ne kadar şiddetli algıladığını ve bunun yaşamına ne kadar müdahale ettiğini ölçer. Bu nedenle FSS, yorgunluğu bir semptomun şiddeti olarak ele alan ve bu şiddetin derecesini belirlemeye yarayan bir araçtır.

Geçerlik

Uyarlama çalışması (Kevser vd., 2016), Türkçe FSS versiyonunun geçerliğine dair önemli kanıtlar sunmuştur. Çalışmada, FSS puanlarının, yorgunlukla ilgili diğer standart sonuç ölçütleri, özellikle Multidimensional Assessment of Fatigue (MAF) ölçeği ile anlamlı ve güçlü bir şekilde korele olduğu bildirilmiştir. Bu durum, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı (yorgunluk şiddetini) doğru bir şekilde ölçtüğüne dair eşzamanlı geçerlik kanıtı sağlamaktadır.

Güvenirlik

Kevser ve arkadaşlarının çalışması, Türkçe uyarlama ölçeğinin yüksek düzeyde güvenirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Çalışmanın temel bulgularından biri, ölçeğin tekrarlanabilirlik (reproducibility) özelliğinin incelenmesi ve bu özelliğin klinik olarak kabul edilebilir düzeyde bulunmasıdır. Yüksek tekrarlanabilirlik, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar ürettiğini ve yorgunluk şiddetindeki gerçek değişimleri ayırt edebildiğini gösterir.

Faktör Analizi

Orijinal Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (FSS), 9 maddeden oluşan ve genellikle unidimensional (tek faktörlü) bir yapıya sahip olduğu kabul edilen bir araçtır. Bu tek faktör, yorgunluğun genel şiddetini temsil eder. Türkçe uyarlama çalışmasında yapısal geçerliği desteklemek amacıyla faktör analizlerinin gerçekleştirildiği varsayılmakla birlikte, makalenin ana odak noktası tekrarlanabilirlik ve diğer ölçütlerle korelasyon olmuştur. FSS, tek bir toplam puan üzerinden değerlendirildiği için, tek faktörlü yapının korunması beklenmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 7 puanlı Likert ölçeği kullanılır: 1=Şiddetle katılmıyorum; 7=Şiddetle katılıyorum)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Klinik Popülasyon (Romatolojik Hastalıklar)

Age Group: Yetişkin (Adults)

Population Details: Sistemik skleroz tanısı almış hastalar üzerinde valide edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği. Düşük puanlar düşük yorgunluk şiddetini, yüksek puanlar ise yüksek yorgunluk şiddetini gösterir.

Anahtar Kelimeler

FSS, Psikometri, Güvenirlik, Yorgunluk, Kronik Hastalık, Romatizmal Hastalıklar.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değil.

Correspondence Address: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yorgunluk Şiddeti Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2016 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin orijinali Dr. Lauren B. Krupp tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirmeler hakkında kesin bilgi almak amacıyla sorumlu yazar Kevser Gök ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Kevser, G. Ö. K., Cengiz, G., Kemal, E. R. O. L., & Özgöçmen, S. (2016). The Turkish version of multidimensional assessment of fatigue and Fatigue Severity Scale is reproducible and correlated with other outcome measures in patients with systemic sclerosis. Archives of Rheumatology, 31(4), 329-332. doi: 10.5606/ArchRheumatol.2016.5909

Sorumlu yazarın akademik profiline scholar.google.com.tr adresi üzerinden ulaşılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıda belirtilen bağlantıdan indirilebilir: fatigue-severity-scale-toad.pdf

Yorgunluk Şiddeti Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu akademik girişte sağlanmamıştır. Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (FSS), dokuz maddeden oluşur ve yanıtlar 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 7 (kesinlikle katılıyorum) arasında derecelendirilir. Yüksek puanlar, yorgunluğun şiddetinin yüksek olduğunu gösterir.