Yoğun Bakım Ağız Bakımı Sıklığını Değerlendirme Ölçeği

Özet

Yoğun Bakım Ağız Bakımı Sıklığını Değerlendirme Ölçeği, 2020 yılında Doğu Kökcü ve Banu Terzi tarafından, yoğun bakım ünitelerinde yatan hastaların ağız hijyeni ihtiyaçlarının sıklığını ve düzeyini standardize etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, kritik durumdaki hastaların ağız sağlığı parametrelerini sistematik olarak değerlendirerek, hemşirelik uygulamalarında doğru ve zamanında müdahaleyi sağlamayı hedefler. Ölçek, toplamda 9 değerlendirme parametresi içermekte olup, her bir parametre 4 dereceli Likert benzeri bir sistemle (Normal’den Ciddi’ye) puanlanmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, hemşirelik bakım kalitesini artırmak ve ağız bakımı eksikliğinden kaynaklanabilecek komplikasyonları (örneğin, ventilatörle ilişkili pnömoni) önlemek açısından büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yoğun Bakım, Ağız Bakımı, Kritik Bakım, Hemşirelik, Yoğun Bakım Ünitesi, Hasta Değerlendirmesi, Ölçek Geliştirme, Oral Mukoza.

Yazarlar

Doğu Kökcü, Banu Terzi

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) tedavi gören hastaların oral durumlarını sistematik ve objektif bir şekilde değerlendirerek, ihtiyaç duyulan ağız bakımı sıklığını belirlemektir. Yoğun bakım hastalarında oral mukozanın durumu hızla kötüleşebilir ve bu durum ciddi enfeksiyonlara yol açabilir.

Bu standardize edilmiş değerlendirme aracı, hemşirelerin hastanın spesifik ihtiyaçlarına göre ağız bakımı uygulama sıklığını ve yöntemini kişiselleştirmesine yardımcı olur. Ölçek, standardize edilmiş bir dil kullanarak farklı klinikler arasında bakım kalitesini karşılaştırma olanağı da sunar.

Yapı

Yoğun Bakım Ağız Bakımı Sıklığını Değerlendirme Ölçeği, oral durumun ve ilgili sistemik risk faktörlerinin multidimensional bir yapısını ölçmektedir. Ölçek, hastanın genel oral hijyen gereksinimini belirleyen kapsamlı bir değerlendirme aracı sunarken, hemşirelerin gözlemlenebilir fiziksel belirtileri hem de hastanın klinik durumunu etkileyen destek sistemlerini (Beslenme ve Solunum desteği) dikkate almasını sağlar.

Ölçek, hastanın yaşı gibi demografik bir parametreyi bile değerlendirmeye dahil ederek, risk faktörlerinin kapsamlı bir şekilde ele alınmasını amaçlar. Bu yapı, yoğun bakım hastalarında ağız sağlığının sadece lokal bir sorun değil, genel sistemik durumun bir göstergesi olduğu ilkesine dayanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesi olan “Development of an intensive care oral care frequency assessment scale” (Kökcü & Terzi, 2020) içerisinde detaylıca sunulmuştur. Geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla alanında uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Ayrıca, ölçeğin teorik beklentilerle uyumunu test etmek amacıyla yapı geçerliği analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Kullanıcıların, geçerlik bilgilerinin tam detaylarına (örneğin, faktör yükleri ve istatistiksel uyum indeksleri) ulaşmak için orijinal bilimsel makaleyi incelemeleri önerilir. Ölçeğin klinik alanda güvenle kullanılabilmesi için gerekli olan geçerlik kanıtları makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını test etmek amacıyla geliştirme aşamasında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmaların sonuçları, ölçeğin yoğun bakım ortamlarında farklı gözlemciler tarafından veya tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar verdiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Tipik olarak, ölçek geliştirme çalışmalarında iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı) ve/veya gözlemciler arası güvenirlik yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin hemşireler tarafından yapılan değerlendirmelerde yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır. Bu istatistiksel sonuçların tamamı, ölçek geliştirme makalesinde mevcuttur.

Faktör Analizi

Yoğun Bakım Ağız Bakımı Sıklığını Değerlendirme Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü incelemek ve maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını görmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, 9 değerlendirme parametresinin tek bir temel yapıyı (Ağız Bakımı İhtiyaç Sıklığı) temsil edip etmediğini veya birden fazla alt boyuta ayrılıp ayrılmadığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin klinik alanda uygulanabilirliğini ve teorik yapıyla uyumunu desteklemektedir. Analizler, ölçeğin yoğun bakım ortamında ağız bakımı risklerini değerlendirmede etkin bir araç olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 9 değerlendirme maddesinden oluşan, 4 dereceli Likert benzeri derecelendirme sistemi.

Language Available: Türkçe (Orijinal geliştirme dili)

Population Group: Kritik durumdaki hastalar, yoğun bakım ünitelerinde tedavi gören bireyler.

Age Group: Hastanın Yaşı bir değerlendirme parametresi olarak yer almasına rağmen, ölçek ağırlıklı olarak erişkin yoğun bakım hastaları için tasarlanmıştır.

Population Details: Yoğun bakım ünitelerinde yatan, ağız bakımı ihtiyacının sık ve detaylı değerlendirilmesi gereken hastalar.

Test Methodology: Klinik gözlem ve hemşirelik değerlendirmesine dayalı bir puanlama metodolojisi. Puan yükseldikçe ağız bakımı ihtiyacının ciddiyeti artar.

Anahtar Kelimeler

Ağız Sağlığı, Hemşirelik Bakımı, Yoğun Bakım Hemşireliği, Oral Mukoza, Solunum Desteği, Değerlendirme Ölçeği, Kökcü ve Terzi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar (Banu Terzi) için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: İletişim bilgileri, Nursing in Critical Care dergisinde yayımlanan makalede detaylı olarak yer almaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik veya klinik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Banu Terzi ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Makalenin tam metnine erişim ve DOI bilgileri mevcuttur.

Kaynaklar

Doğu Kökcü, Ö., & Terzi, B. (2020). Development of an intensive care oral care frequency assessment scale. Nursing in Critical Care. https://doi.org/10.1111/nicc.12529.

Makalenin tam metnine bu bağlantı üzerinden de erişilebilir: onlinelibrary.wiley.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• yogun-bakim-agiz-bakimi-sikligini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf
• yogun-bakim-agiz-bakimi-sikligini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Yoğun Bakım Ağız Bakımı Sıklığını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek Derecelendirmesi:

• 1 = NORMAL
• 2 = HAFİF
• 3 = ORTA
• 4 = CİDDİ

Değerlendirme Parametreleri (Toplam 9 adet):

• Hastanın Yaşı
• Dudaklar
• Dişler
• Dil
• Oral mukoza
• Tükürük salgısı
• Yanaklar
• Beslenme desteği
• Solunum desteği