Yönetici Sessizliği Ölçeği

Öz

Yönetici Sessizliği Ölçeği, 2017 yılında Berna Aysen tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu çalışmanın temel amacı, üniversitelerdeki yönetici sessizliği olgusunun örgütsel davranış içindeki teorik temellerini incelemek ve bu karmaşık yapıyı sistematik olarak ölçebilecek güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır. Ölçek, yöneticilerin sessiz kalma nedenlerini, bu sessizliğin potansiyel sonuçlarını ve yöneticilerin sessizliğe karşı genel tutumlarını ölçmeyi hedefleyen üç ana alt boyuttan oluşmaktadır.

Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin iki ana alt boyutunun (Nedenler ve Sonuçlar) yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu (sırasıyla 0,847 ve 0,873) göstermektedir. Ancak, tutum alt boyutunun güvenirliği düşük bulunmuştur (0,513). Ölçeğin yapısal geçerliği, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) ile test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yönetici sessizliği, örgütsel sessizlik, ölçek geliştirme, üniversite yönetimi, akademik yönetim, psikometri, liderlik.

Yazarlar

Berna Aysen

[quads id=5]

Amaç

Yönetici Sessizliği Ölçeği’nin temel amacı, akademik kurumlarda (üniversitelerde) görev yapan yöneticilerin, örgütsel sorunlar, çatışmalar veya zorluklar karşısında sergiledikleri sessizlik davranışını ve bu davranışın altında yatan motivasyonları ölçmektir. Ölçek, bu fenomenin üç farklı boyutunu ayrı ayrı ele alarak, yöneticilik pratiğindeki bu kritik olguyu derinlemesine analiz etmeyi sağlamaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, yönetici sessizliği kavramının teorik çerçevesini oluşturmak ve bu alandaki gelecekteki ampirik araştırmalar için güvenilir bir zemin hazırlamak üzere tasarlanmıştır. Bu araç, özellikle üniversite yönetimindeki karar alma süreçleri ve iletişim dinamikleri hakkında önemli bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, literatürde genellikle örgütsel sessizlik kavramının yönetici rolüne özgü bir alt türü olarak tanımlanan Yönetici Sessizliği yapısını ölçmektedir. Yönetici sessizliği, bir yöneticinin, organizasyonun refahı veya işleyişi için kritik olabilecek bilgileri, görüşleri veya endişeleri, çeşitli iç veya dış baskılar nedeniyle kasten ifade etmekten kaçınması durumu olarak kavramsallaştırılmıştır.

Ölçek, bu karmaşık yapıyı üç ana alt boyutta incelemektedir:

• Yönetici Sessizliğinin Nedenleri: Yöneticinin çatışmadan kaçınma, üst yönetim baskısı veya kişisel ilişkileri koruma gibi sessiz kalma motivasyonları.
• Yönetici Sessizliğinin Sonuçları: Sessiz kalma davranışının birim veya organizasyon üzerindeki algılanan olumsuz etkileri.
• Yönetici Sessizliği Tutumu: Yöneticinin genel olarak sessiz kalma eylemine yönelik benimsediği yaklaşım veya eğilim.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA sonucunda elde edilen faktör yapılarının doğruluğu, DFA ile test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyut yapısını ampirik olarak destekleyip desteklemediğini değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Doğrulayıcı faktör analizinde (DFA) modelin uyum iyiliği, LISREL yazılımı kullanılarak incelenmiştir. Modelin kabul edilebilirliğini değerlendirmek için çeşitli uyum indeksleri kullanılmıştır. Bu indeksler arasında X² /df (ki-kare/serbestlik derecesi oranı), RMSEA (Yaklaşık Hata Karekökünün Ortalaması), GFI (İyilik Uyum İndeksi), AGFI (Ayarlanmış İyilik Uyum İndeksi), SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntı) ve CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi) ile NFI (Normlanmış Uyum İndeksi) değerleri yer almaktadır. Bu değerlerin incelenmesi, ölçeğin yapısal geçerliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Alt boyutlara ilişkin elde edilen güvenilirlik katsayıları, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermekle birlikte, bir alt boyutta dikkatli yorumlanması gereken sonuçlar ortaya çıkmıştır.

Alt boyutlara göre güvenilirlik sonuçları aşağıda özetlenmiştir:

• Yönetici Sessizliğinin Nedenleri Alt Boyutu: Toplam 16 maddeden oluşan bu alt boyut için Cronbach Alfa katsayısı 0,847 olarak bulunmuştur. Bu sonuç, alt boyutun yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir.
• Yönetici Sessizliğinin Sonuçları Alt Boyutu: Toplam 11 maddeden oluşan bu alt boyut için Cronbach Alfa katsayısı 0,873 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuç da, alt boyutun iç tutarlılığının yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir.
• Yönetici Sessizliği Tutumu Alt Boyutu: 3 maddeden oluşan bu kısa alt boyut için Cronbach Alfa katsayısı 0,513 olarak hesaplanmıştır. Bu katsayının kabul edilebilir güvenilirlik eşiğinin altında olması nedeniyle, bu alt boyutun güvenilirliğinin düşük derecede olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla ilk olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. AFA, ölçeğin maddelerinin hangi teorik alt boyutlar altında toplandığını keşfetmek için kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda belirlenen faktör yapısı, daha sonra istatistiksel olarak daha katı bir test olan Doğrulayıcı Faktör Analizine (DFA) tabi tutulmuştur.

DFA, LISREL istatistiksel paket programı kullanılarak yürütülmüştür. Bu aşamada, öngörülen üç faktörlü modelin (Nedenler, Sonuçlar, Tutum) veri setine ne kadar iyi uyum sağladığı değerlendirilmiştir. Uyum indeksleri (X² /df, RMSEA, GFI, AGFI, SRMR, CFI, NFI) incelenerek, açımlayıcı analizde elde edilen değişkenlerin gerçekten de amaçlanan faktör yapılarına ait olup olmadıkları kesinleştirilmiştir.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Orijinal bir psikometrik ölçek geliştirme çalışması)

Format: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme seçenekleri şunlardır: “1: Kesinlikle katılmıyorum”, “2: Katılmıyorum”, “3: Kararsızım”, “4: Katılıyorum” ve “5: Kesinlikle katılıyorum”.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite yöneticileri ve akademik personel

Yaş Grubu: Yetişkin (Organizasyonel ortamda çalışan)

Popülasyon Detayları: Çalışma, üniversitelerde görev yapan akademik ve idari pozisyonlardaki yöneticiler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-Report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Yönetici, sessizlik, örgütsel psikoloji, Cronbach Alfa, faktör analizi, akademik yönetim, Likert.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin (2017 çalışması itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek geliştirme çalışması 2017 yılında tamamlanmıştır. Ölçek, bir doktora tezinin parçası olarak geliştirildiğinden, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda yazarın izninin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Yazarın e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

1. Aysen, B. (2017). Üniversitelerde yönetici sessizliğinin teorik temelleri ve Yönetici Sessizliği Ölçeği geliştirme çalışması. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.

Ölçek çalışmasının orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: yonetici-sessizligi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Yönetici Sessizliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki maddeler, ölçeğin orijinal çalışmasından alınmış örnek maddelerdir. Ölçeğin tamamı için orijinal kaynağa başvurulması gerekmektedir.

1. Birimde sorun çıksın istemem.
2. Çalışanlarımla ilişkilerimi bozmak istemem.
3. Yönetici ben olsam da, üst yönetim karara müdahale edebiliyor.
4. Çalışanların bana karşı cephe almasını istemem.
5. Birimde çatışma yaratmak istemiyorum.
6. Üst yönetim bazı sorunların üzerine gitmemi istemiyor.
7. Üst yönetimle yakınlığı olan personeli yönetmek zor.