Yönetici Kişilik Algısı Ölçeği

Özet

Yönetici Kişilik Algısı Ölçeği (YKAPÖ), 2014 yılında Ayşe Kurt ve Ş. S. Nartgün tarafından geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, çalışanların veya paydaşların yöneticilerinin kişilik özelliklerini nasıl algıladıklarını sistematik ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında yönetim ve organizasyonel psikoloji alanındaki araştırmalara katkıda bulunmak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı bir ölçek geliştirme çalışması olup, elde edilen veriler YKAPÖ’nün tatmin edici düzeyde psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Bu araç, yönetim bilimleri ve örgütsel davranış alanlarında, liderlik etkinliği, çalışan memnuniyeti ve örgütsel bağlılık gibi konularla yönetici kişilik algısı arasındaki ilişkileri incelemek için güçlü bir yöntem sunmaktadır. Ölçeğin sonuçları, yöneticilerin kendilerini nasıl gördüklerinden ziyade, astları tarafından nasıl değerlendirildiklerine dair kritik bir bakış açısı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yönetici Kişilik Algısı, Örgütsel Davranış, Liderlik Algısı, Kişilik Özellikleri, Ölçek Geliştirme, Yönetim Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ayşe Kurt, Ş. S. Nartgün.

Amaç

Yönetici Kişilik Algısı Ölçeği’nin birincil amacı, bireylerin (genellikle çalışanların veya öğrencilerin) bir yöneticinin kişilik özelliklerine ilişkin sahip oldukları algıları ve değerlendirmeleri ölçmek üzere geçerli ve güvenilir bir araç oluşturmaktır. Bu algıların, örgütsel sonuçlar (performans, motivasyon, iş doyumu) üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmak için temel bir ölçüm sağlamaktadır.

Ölçek, yöneticilik pozisyonundaki kişilerin sergilediği davranışların temelinde yatan kişilik yapısının, algılayan kişi üzerindeki etkisini nicel olarak belirlemeyi hedefler. Bu sayede, eğitim programlarının veya yönetimsel müdahalelerin etkinliği değerlendirilebilir.

Yapı

Ölçek, Yönetici Kişilik Algısı adı verilen karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, yöneticilerin sergilediği kararlılık, açıklık, sorumluluk, duygusal denge ve dışa dönüklük gibi temel kişilik boyutlarının, gözlemci tarafından yorumlanma şeklini kapsar. Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, bu algının farklı alt boyutlardan oluşabileceği varsayılmıştır.

Yönetici kişilik algısı, sadece yöneticinin gerçek kişilik özellikleriyle değil, aynı zamanda algılayıcının beklentileri, değerleri ve deneyimleriyle de etkileşim içindedir. Ölçek, bu etkileşimin sonucunda oluşan subjektif değerlendirmeyi hedef almaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak referansında belirtilen çalışma, Yönetici Kişilik Algısı Ölçeği’nin geçerlik analizlerini içermektedir. Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) yöntemlerine başvurulur. Çalışmanın başlığı, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapıldığını açıkça belirtmekle birlikte, özgün metinde spesifik katsayılar veya yöntemler detaylandırılmamıştır.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla uygulanan analizlerin, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini gösterdiği varsayılmaktadır. Bu analizler, maddelerin ilgili faktörlerle ne kadar tutarlı olduğunu ortaya koyar.

Güvenirlik

Kaynak çalışmada, Yönetici Kişilik Algısı Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları da gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlılık derecesini ifade eder. Tipik olarak, psikometrik çalışmalarda iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanır.

Ölçeğin iç tutarlılık katsayısının (Cronbach Alfa) kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu ve bu durumun, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde uyum sergilediğini gösterdiği beklenmektedir. Spesifik güvenirlik katsayıları orijinal kaynakta detaylı olarak incelenmelidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi (genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin kaç farklı boyutta toplandığını ve bu boyutların teorik yapıyla uyumlu olup olmadığını tespit etmeyi amaçlar.

Faktör analizi sonuçları, YKAPÖ’nün muhtemelen çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve yönetici kişilik algısının farklı ve ayrık bileşenlerden oluştuğunu göstermiştir. Bu bileşenler, ölçeğin nihai formunun ve puanlama yapısının temelini oluşturur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Orijinal Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak psikolojik algı ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, 5’li veya 7’li Likert ölçeği: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri veya çalışanlar (Yönetici-ast ilişkisinin gözlemlenebildiği gruplar).

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçek, genellikle eğitim veya iş hayatında yönetici algısını ölçmek isteyen araştırmacılar için tasarlanmıştır. Spesifik örneklem detayları (örneklem büyüklüğü, demografik dağılım) için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli (Self-report) anket veya ölçek formatındadır. Katılımcılardan, belirlenen bir yöneticinin kişilik özelliklerine ilişkin algılarını derecelendirmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Yönetici Algısı, Örgütsel Psikoloji, Kurt ve Nartgün, Ölçek Geliştirme, Liderlik, Faktör Analizi, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ayşe Kurt

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2014 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Psikolojik ölçüm araçlarının akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarların iznine tabidir. Ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi çevrimiçi olarak mevcuttur.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: yonetici-kisilik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kurt, A., ve Nartgün, Ş. S. (2014). Yönetici kişilik algısı ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Human Sciences, 11(1), 1238-1252.

Yönetici Kişilik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Kurt ve Nartgün (2014) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurunuz.

Maddeler, yöneticinin davranışsal özelliklerini ve bunların algılanan kişilik boyutlarını yansıtacak şekilde formüle edilmiştir. Maddeler genellikle yöneticinin dürüstlüğü, karar verme yeteneği, iletişim tarzı ve astlarına karşı tutumu gibi alanları kapsar.