Yetişkinliğe Geçiş Becerileri Ölçme Aracı

Özet

Yetişkinliğe Geçiş Becerileri Ölçme Aracı (YGBÖA), özel gereksinimli öğrencilerin okuldan yetişkinliğe geçiş süreçlerinde ihtiyaç duydukları temel becerileri değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu araç, bireylerin bağımsız yaşam, mesleki hazırlık ve sosyal uyum gibi kritik alanlardaki yeterlilik düzeylerini psikometrik olarak belirlemeyi hedefler. Ölçek, Gülay Cesur Yakaboylu tarafından 2016 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Amacı, özel gereksinimli öğrenciler için hazırlanan geçiş programlarının etkinliğini ölçmeye ve bu öğrencilerin yetişkinliğe geçiş süreçlerini desteklemeye yönelik kapsamlı bir değerlendirme sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Yetişkinliğe Geçiş Becerileri, Özel Gereksinimli Öğrenciler, Yaşam Becerileri, Bağımsız Yaşam, Değerlendirme Aracı, Geçiş Eğitimi, Mesleki Uyum.

Yazarlar

Gülay Cesur Yakaboylu

Amaç

Bu ölçme aracının temel amacı, özel gereksinimli öğrencilerin eğitim aldıkları kurumdan ayrıldıktan sonraki hayatlarında başarılı ve bağımsız bir şekilde yaşayabilmeleri için gerekli olan beceri setlerini sistematik olarak ölçmektir. Geliştirme süreci, bu popülasyonun benzersiz ihtiyaçlarına odaklanarak, mevcut uluslararası literatürdeki geçiş becerileri modellerini Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamına uyarlamayı içermiştir.

Ölçek, eğitimcilerin, ailelerin ve ilgili profesyonellerin, öğrencilerin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemesine olanak tanır. Böylece, kişiselleştirilmiş geçiş programları oluşturulmasına rehberlik ederek, öğrencilerin istihdam, ev yaşamı ve toplumsal katılım konularında daha iyi hazırlanmalarına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Yetişkinliğe Geçiş Becerileri Ölçme Aracı, özel gereksinimli bireylerin başarılı bir yetişkinliğe geçiş yapabilmesi için gerekli olan çok boyutlu beceri alanlarını ölçen bir yapıyı temel alır. Bu yapı genellikle şu temel boyutları içerir:

• Bağımsız Yaşam Becerileri: Kişisel bakım, ev yönetimi, para idaresi ve topluluk içinde hareket etme yetenekleri.
• Mesleki ve İstihdam Becerileri: İş arama, iş yerinde sosyal beceriler, iş disiplini ve kariyer planlama.
• Sosyal ve İletişim Becerileri: İlişki kurma, çatışma çözme ve sosyal kurallara uyma.
• Öz Belirleme (Self-Determination): Kendi kararlarını verme, amaç belirleme ve savunuculuk becerileri.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerliğe dair özet istatistikler sunulmamış olsa da, bir geliştirme çalışması olan bu yüksek lisans tezinde kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapılmış olması beklenmektedir. Tipik olarak, bu tür ölçek geliştirme çalışmalarında içerik geçerliği (uzman görüşü), yapı geçerliği (faktör analizi) ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılmıştır.

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, aracın gerçekten özel gereksinimli öğrencilerin yetişkinliğe geçiş becerilerini ölçüp ölçmediğini kanıtlamak için kritik öneme sahiptir. Detaylı geçerlik katsayıları ve metodolojik yaklaşımlar, tezin tam metninde (YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir) yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak verilerde güvenirliğe dair özet istatistikler yer almamaktadır. Ancak, ölçek geliştirme süreci kapsamında güvenirliğin test edilmesi zorunludur. Güvenirlik çalışmaları genellikle iç tutarlılık katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemlerini içerir.

Ölçeğin iç tutarlılık analizleri, maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterirken; test-tekrar test güvenirliği, aracın zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirler. Bu psikometrik özelliklere ait tüm bulgular, sorumlu yazar Gülay Cesur Yakaboylu’nun yüksek lisans tezinde detaylı olarak açıklanmıştır.

Faktör Analizi

Yetişkinliğe Geçiş Becerileri Ölçme Aracı, “Geliştirme” türünde bir ölçek olduğu için, yapı geçerliğini test etmek amacıyla mutlaka faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak belirlenen çok boyutlu yapısının ampirik verilerle desteklenip desteklenmediğini ortaya koyar.

Büyük ihtimalle, verilerin yapısını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış ve ardından boyutların sağlamlığını doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olabilir. Bu analizler sonucunda ölçeğin nihai madde sayısı ve alt boyutları belirlenmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yüksek Lisans Tezi Kapsamında Geliştirilmiş Ölçek)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir, ancak geliştirme ölçekleri genellikle Likert veya benzeri derecelendirme formatlarını kullanır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Özel gereksinimli öğrenciler (genel olarak gelişimsel yetersizlikler veya öğrenme güçlükleri olan bireyler).

Yaş Grubu: Yetişkinliğe geçiş dönemindeki ergenler ve genç yetişkinler (genellikle 14-21 yaş aralığı). Detaylar tezde mevcuttur.

Popülasyon Detayları: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde yürütülen çalışma için belirlenen özel eğitim kurumlarındaki öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim veya gözlemci/öğretmen bildirimi şeklinde uygulanabilir. Nihai metodoloji, tezin uygulama bölümünde belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Gelişimsel Yetersizlik, Öz Belirleme, Mesleki Beceriler, Adaptif Davranış, Eğitim Bilimleri, Anadolu Üniversitesi, Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Gülay Cesur Yakaboylu (Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir, 2016 itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu araç bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiğinden, akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarın izni gereklidir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulama öncesinde yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçek, 2016 yılında geliştirilmiştir.

Ölçeğin orijinal tezi ve detaylı metodolojisi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr.

Kaynaklar

Cesur-Yakaboylu, G. (2016). Özel gereksinimli öğrenciler için yetişkinliğe geçiş becerileri ölçme aracının geliştirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: yetiskinlige-gecis-becerileri-olcme-araci-toad.pdf

Yetişkinliğe Geçiş Becerileri Ölçme Aracının Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Detaylı maddeler için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulmalıdır.

Bu bölüm, ölçek maddelerinin listelenmesi için ayrılmıştır. Maddeler, tezin eklerinde veya ilgili yayınlanmış makalelerde bulunabilir.