Hastaneden Eve Geçiş Ölçeği (HEGÖ)

Özet

Hastaneden Eve Geçiş Ölçeği (HEGÖ), gelişimsel gerilik riski altındaki prematüre bebeklerin hastaneden taburcu edildikten sonra eve geçiş süreçlerinde annelerin yaşadığı gereksinimleri ve zorlukları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, özellikle bu kritik dönemde annelerin destek, bilgi ve hazırlık düzeylerini belirlemeyi hedeflemektedir. HEGÖ, Sıla Alış tarafından 2018 yılında yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında bir psikometrik geliştirme çalışması olarak ortaya konmuştur.

Ölçek, annelerin hastane sonrası bakım ve evde adaptasyon süreçlerine yönelik algılarını ve ihtiyaçlarını beşli Likert tipi ölçek üzerinde değerlendirmelerine olanak tanımaktadır. Bu değerlendirme aracı, sağlık profesyonellerine, yüksek riskli bebeklerin taburculuk planlamasını ve ailelere yönelik destek programlarını optimize etmede önemli veriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hastaneden eve geçiş, prematüre bebekler, anne gereksinimleri, gelişim geriliği, ölçek geliştirme, taburculuk süreci.

Yazarlar

Sıla Alış

Amaç

Hastaneden Eve Geçiş Ölçeği (HEGÖ)’nin temel amacı, gelişim geriliği riski taşıyan prematüre bebeklerin hastaneden taburculuk sonrası ev ortamına geçiş aşamasında annelerin algıladığı gereksinim düzeylerini sistematik olarak belirlemektir. Bu gereksinimlerin ölçülmesi, annelere yönelik eğitim ve destek hizmetlerinin planlanmasında bilimsel bir temel oluşturmayı amaçlamaktadır. Ölçek, annelerin bilgi eksikliklerini, duygusal destek ihtiyaçlarını ve pratik bakım becerilerine olan güvenlerini ölçerek, hastane ve toplum temelli bakım hizmetlerinin kalitesini artırmayı hedeflemektedir.

Ölçek, aynı zamanda, prematüre bebek bakımının karmaşıklığı göz önüne alındığında, annelerin bu zorlu süreçte kendilerini ne kadar “iyi” ya da “hiç” hazırlanmış hissettiklerini derecelendirmelerine olanak sağlamaktadır. Bu sayede, hem klinik araştırmalarda hem de uygulamada annelerin ihtiyaçlarının önceliklendirilmesi mümkün olmaktadır.

Yapı

HEGÖ, annelerin hastaneden eve geçiş sürecindeki hazırlık ve destek gereksinimlerini ölçen çok boyutlu bir psikolojik yapıyı değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, genellikle annenin bilgi edinimi, duygusal adaptasyonu, sosyal desteği ve bebeğin özel bakımı ile ilgili beceri yeterliliğini kapsar. Ölçek, annelerin yüksek riskli prematüre bebek bakımına yönelik endişelerini ve bu endişeleri gidermek için gerekli olan kaynaklara erişim düzeylerini merkeze almaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, annenin hastane ortamından ev ortamına geçişte yaşadığı adaptasyon zorlukları ve bu zorlukları aşmak için gerekli olan destek sistemleridir. Bu kapsamda, bebeklerin beslenmesi, tıbbi cihaz kullanımı, acil durum yönetimi ve gelişim geriliği riskine yönelik izlem konularındaki gereksinimler yapısal olarak ele alınmıştır.

Geçerlik

Hastaneden Eve Geçiş Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına ilişkin detaylı bilgiler, yalnızca yüksek lisans tezi kapsamında bulunmakta olup, özet kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) çalışmalarının tez içerisinde gerçekleştirildiği varsayılmaktadır. Ölçeğin, hedeflediği yapı olan annelerin hastaneden eve geçiş gereksinimlerini doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek için gerekli psikometrik adımların atıldığı düşünülmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde sonuçlar vermiştir. Yapılan güvenirlik analizi sonucunda, ölçeğin madde-toplam korelasyonlarının 0.588 ile 0.800 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu aralık, maddelerin genel ölçek yapısıyla yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini işaret etmektedir.

Ayrıca, madde silindiğinde ölçeğin toplam güvenirliğinin artmadığı belirlenmiştir. Bu bulgu, ölçekteki mevcut maddelerin tamamının yapıyı desteklediğini ve ölçekten çıkarılmasının genel iç tutarlılığı olumsuz etkileyeceğini göstermektedir. Yüksek madde-toplam korelasyonları, HEGÖ’nün yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla ölçüm sonuçlarının güvenilir olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte Faktör Analizi sonuçlarına dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, ölçeğin bir geliştirme çalışması (Yüksek Lisans Tezi) olduğu göz önüne alındığında, ölçeğin boyutlarını ve altında yatan yapıları belirlemek amacıyla Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, annelerin gereksinimlerinin hangi alt boyutlar (örneğin, tıbbi bakım, duygusal destek, sosyal hazırlık) altında toplandığını ortaya koyarak ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemelidir.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yüksek riskli prematüre bebeklerin anneleri.

Age Group: Yetişkin anneler (Annenin yaşına bağlı olarak).

Population Details: Gelişim geriliği riski altındaki prematüre bebeklerin hastaneden eve geçişini deneyimleyen anneler.

Test Methodology: 5’li Likert tipi ölçek. Derecelendirme şu şekildedir: 5=Çok iyi, 4=Yeterince, 3=Biraz, 2=Az ve 1=Hiç.

Anahtar Kelimeler

Neonatal bakım, anne sağlığı, psikometri, taburculuk, madde-toplam korelasyonları, Ankara Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında Sıla Alış’ın yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları, araştırmanın yapıldığı Ankara Üniversitesi ve sorumlu yazar Sıla Alış’a aittir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Yazarın iletişim adresi yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: hastaneden-eve-gecis-olcegi-hego-toad.pdf

Kaynaklar

• Alış, S. (2018). Gelişim geriliği riski altındaki prematüre bebeklerin hastaneden eve geçişinde anne gereksinimleri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

• Tez Merkezi Linki: tez.yok.gov.tr

Hastaneden Eve Geçiş Ölçeği (HEGÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir (Alış, 2018).