Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği

Özet

Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği (YYDÖ), 2018 yılında İlker Kaba, M. Erol ve K. Güç tarafından yetişkin bireylerin yaşamlarının genel kalitesine ve farklı alanlardaki memnuniyet düzeylerine dair öznel değerlendirmelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle Türk kültürüne uygun olarak tasarlanmış olup, bireylerin bilişsel ve duygusal bileşenleri içeren yaşam doyumu yapılarını derinlemesine araştırmayı hedefler. Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, 2018 yılında Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanan kapsamlı bir çalışma ile gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaşam doyumu, Yetişkinlik, Psikolojik iyi oluş, Ölçek geliştirme, Psikometri, Öznel iyi oluş.

Yazarlar

İlker Kaba, M. Erol, K. Güç.

Amaç

Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği’nin (YYDÖ) temel amacı, yetişkin popülasyonun genel yaşam doyumu düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek, kültürel bağlamı dikkate alan özgün bir ölçüm aracı sunmaktır. Geliştirme süreci, sadece mevcut uluslararası ölçeklerin çevirisi yerine, doğrudan Türk kültürü ve yaşam biçiminin özelliklerini yansıtan maddeler oluşturarak bu yapının özgün bir temsilini sağlamayı amaçlamıştır.

Bu ölçek, klinik, danışmanlık ve pozitif psikoloji alanlarında araştırmacılar ve uygulayıcılar için kritik bir kaynaktır. Elde edilen veriler, bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik müdahale programlarının planlanmasında ve genel iyi oluş düzeylerinin izlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki merkezi bir kavram olan yaşam doyumu (Life Satisfaction) yapısını ölçmektedir. Yaşam doyumu, bireyin kendi hayatını genel olarak veya belirli alanlar (ilişkiler, kariyer, sağlık vb.) açısından değerlendirmesi sonucu ortaya çıkan bilişsel bir yargıdır. Bu yapı, genellikle öznel iyi oluşun (subjective well-being) temel bilişsel bileşeni olarak kabul edilir.

YYDÖ’nün yapısal modeli, yaşam doyumunun küresel ve bütüncül bir değerlendirmesini yansıtacak şekilde tasarlanmıştır. Ölçek maddeleri, bireyin mevcut yaşam durumunu kendi ideal standartları ve beklentileriyle karşılaştırmasına olanak tanıyan ifadeler içererek, bireysel memnuniyet seviyesini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Kaba, Erol ve Güç, 2018), ölçeğin yaşam doyumunu tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için çeşitli geçerlik analizleri uygulanmıştır. Yapı geçerliği, özellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin tek bir temel yapının veya teorik olarak öngörülen boyutların altında toplandığını göstermiştir.

Ek olarak, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer iyi oluş ve psikolojik sağlık ölçütleri (örneğin, mutluluk ölçekleri veya depresyon envanterleri) ile korelasyonları incelenmiştir. Bu analizler, YYDÖ’nün diğer geçerli ölçeklerle beklenen yönde ilişkiler göstererek yeterli düzeyde geçerli olduğunu teyit etmiştir.

Güvenirlik

Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği’nin güvenilirliği, yani ölçümlerin tutarlılığı ve kararlılığı, iç tutarlılık analizleri ile değerlendirilmiştir. Geliştirme makalesinde rapor edilen Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin maddelerinin yüksek düzeyde homojen olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik çalışmalarında ayrıca, ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu analizler, ölçeğin kısa veya orta vadede uygulandığında benzer sonuçlar ürettiğini ve dolayısıyla kararlı ölçümler sağladığını doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere yürütülen faktör analizi, ölçeğin tek boyutlu bir yapı sergilediğini veya yaşam doyumunun temel bileşenlerini temsil eden birden fazla alt faktöre sahip olduğunu ortaya koymuştur. Analizler sonucunda, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiği ve faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğu belirlenmiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, elde edilen modelin veriyle uyumu değerlendirilmiştir. Uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) incelenmiş ve modelin kabul edilebilir veya iyi düzeyde uyum gösterdiği rapor edilmiştir. Bu sonuçlar, Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği’nin güçlü ve sağlam bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Türk kültürüne uygun olarak geliştirilmiş bir ölçektir.)

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi dereceleme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkinlik dönemi (Genellikle 18 yaş ve üstü bireyler.)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu dahil olmak üzere farklı örneklemler üzerinde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup halinde uygulanabilen öz bildirim (Self-report) ölçeğidir.

Anahtar Kelimeler

Yaşam doyumu, Öznel iyi oluş, Yetişkin psikolojisi, Ölçek geliştirme, Psikolojik değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: İlker Kaba: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği, 2018 yılında Kaba, Erol ve Güç tarafından Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar İlker Kaba ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti ve izin koşulları için yazarın belirlediği şartlar geçerlidir.

Kaynaklar

Kaba, İ., Erol, M. ve Güç, K. (2018). Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeğinin geliştirilmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 1-14.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sbd.dergi.anadolu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: yetiskin-yasam-doyumu-olcegi-toad.pdf

Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri doğrudan listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi ve uygulama talimatları için, yukarıda belirtilen Kaba, Erol ve Güç (2018) makalesine veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.