İş Yaşamında Yalnızlık Ölçeği

Özet

İş Yaşamında Yalnızlık Ölçeği (İYYÖ), bireylerin profesyonel çalışma ortamlarında deneyimledikleri yalnızlık düzeylerini ve bu yalnızlığın niteliksel boyutlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Bu araç, özellikle örgütsel bağlamdaki sosyal ve duygusal eksiklikleri değerlendirmeye odaklanmaktadır. 2009 yılında Tayfun Doğan ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarını içermektedir. Ölçek, toplam 16 maddeden oluşmakta olup, Duygusal Yoksunluk ve Sosyal Arkadaşlık olmak üzere iki ana alt boyutta işyeri yalnızlığını incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

İş yaşamında yalnızlık, psikometri, örgütsel davranış, duygusal yoksunluk, sosyal arkadaşlık, iş stresi, Likert ölçeği, uyarlama.

Yazarlar

Tayfun Doğan, Bilge Çetin, M. Zahir Sungur

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışan bireylerin iş ortamında hissettikleri yalnızlık düzeyini ve bu yalnızlığın altında yatan spesifik boyutları (duygusal ve sosyal) Türk kültürü bağlamında ölçmektir. Ölçek, işyeri yalnızlığını, çalışanların iş arkadaşları ve kurumla kurdukları ilişkilerin kalitesizliği veya yetersizliği olarak tanımlanan kritik bir değişken olarak tespit etmek için tasarlanmıştır. Ölçek, uyarlama yöntemiyle Türkçe literatürüne kazandırılmıştır ve bu bağlamda orijinal yapının psikometrik özelliklerinin Türkiye örnekleminde korunup korunmadığını incelemeyi amaçlamıştır.

Yapı

İş Yaşamında Yalnızlık Ölçeği, örgütsel psikoloji alanında merkezi bir yapı olan “İşyeri Yalnızlığı”nı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle sosyal ilişkilerin yetersizliği, destek eksikliği ve kişinin kendini iş ortamında izole hissetmesi olarak tanımlanır. Ölçek, bu genel yapıyı iki temel alt boyut aracılığıyla değerlendirir:

• Duygusal Yoksunluk: Bireyin iş arkadaşları veya yöneticileri tarafından duygusal olarak desteklenmediği, anlaşılmadığı veya baskı altında yalnız bırakıldığı hissine odaklanır. Bu boyut, derin ve niteliksel ilişki eksikliğini yansıtır ve ölçekteki 9 madde ile temsil edilir.
• Sosyal Arkadaşlık: Bireyin iş yerinde yeterli sayıda veya kalitede sosyal etkileşime sahip olup olmadığını, yani yüzeysel sosyal bağların varlığını değerlendirir. Bu boyut, sosyal ağların niceliği ve kolaylığı ile ilgilidir ve 7 madde ile ölçülür.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, orijinal yapının kültürel bağlama uygunluğunu ve ölçeğin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü test etmeyi amaçlamıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen bulgular, ölçeğin yapı geçerliği açısından kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir. Faktör analizi sonuçları, kuramsal olarak öngörülen iki faktörlü yapının Türkçe formda da korunduğunu doğrulamıştır.

Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı analizler, 2009 tarihli orijinal makalede sunulmuştur. Araştırmacılar, ölçeğin iş yaşamındaki yalnızlık kavramını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçebildiğini belirtmektedirler.

Güvenirlik

İş Yaşamında Yalnızlık Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını incelemiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren iç tutarlılık katsayılarını (Cronbach Alfa) hesaplamıştır.

Elde edilen iç tutarlılık değerleri, Türkçe formun hem genel ölçek hem de Duygusal Yoksunluk ve Sosyal Arkadaşlık alt boyutları bazında yüksek ve kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verme kapasitesini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, Türkçe uyarlama çalışmasında uygulanan faktör analizi yöntemleriyle belirlenmiştir. Analizler sonucunda ölçeğin, işyeri yalnızlığı kavramını temsil eden iki belirgin alt boyuttan oluştuğu doğrulanmıştır. Bu iki alt boyut, toplam 16 maddeyi kapsamaktadır:

• Toplam Madde Sayısı: 16
• Alt Boyut Dağılımı:
  1. Duygusal Yoksunluk: 9 madde
  2. Sosyal Arkadaşlık: 7 madde

Bu yapı, araştırmacılara işyeri yalnızlığının hem kalitatif (duygusal) hem de kantitatif (sosyal) yönlerini ayrıştırma imkanı sunarak, örgütsel müdahalelerin hedeflenmesinde fayda sağlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Kağıt-kalem veya dijital format)

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışan Yetişkinler

Age Group: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üstü profesyoneller)

Population Details: Çeşitli sektörlerdeki ve pozisyonlardaki çalışanlar üzerinde uygulanabilir.

Test Methodology: Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanır. Yanıt seçenekleri 1 (Hiç katılmıyorum) ile 5 (Tamamen katılıyorum) arasında sıralanmıştır. Yüksek puanlar, ilgili alt boyutta daha yüksek yalnızlık düzeyine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

İş tatmini, iş stresi, örgütsel psikometri, işyeri ilişkileri, sosyal destek, yapı geçerliği, güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Sorumlu Yazar Tayfun Doğan ile iletişim için e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Türkçe literatürüne 2009 yılında kazandırılmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Tayfun Doğan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücretleri ve izin koşulları, yazarın belirlediği politikalar çerçevesinde değişebilir.

Kaynaklar

Doğan, T., Çetin, B. ve Sungur, M. Z. (2009). İş yaşamında Yalnızlık ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10(6), 271-277.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: is-yasaminda-yalnizlik-olcegi-toad.pdf

Araştırma makalesine ResearchGate üzerinden erişim linki: researchgate.net

İş Yaşamında Yalnızlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 2 alt boyut ve toplam 16 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda, alt boyutları temsil eden örnek maddeler sunulmuştur:

• Duygusal Yoksunluk alt boyutu (9 m): İş ortamında baskı altındayken iş arkadaşlarım tarafından yalnız bırakıldığımı hissederim.
• Sosyal Arkadaşlık alt boyutu (7 m): İş yerinde sosyal ilişkilerim vardır.