Yetişkin Eğlence Eğilimi Özeliği Ölçeği

Özet

Yetişkin Eğlence Eğilimi Özeliği Ölçeği (YEEÖÖ), yetişkinlerin eğlenceye yönelik karakteristik eğilimlerini ve motivasyonlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Yurt, Keleş ve Koğar (2016) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçek, 3 alt boyuttan ve toplam 19 maddeden oluşmakta olup, bireylerin eğlence arayışı, baskılanmamışlık ve kendiliğindenlik düzeylerini belirlemeyi hedefler. Yapılan psikometrik özellikler incelemesinde, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yetişkin Eğlence Eğilimi Özeliği Ölçeği, Eğlence Arayışı, Baskılanmamışlık, Kendiliğindenlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Uyarlama, Yetişkin Gelişimi.

Yazarlar

Özlem Yurt, Sibel Keleş, Halil Koğar.

Amaç

Yetişkin Eğlence Eğilimi Özeliği Ölçeği’nin temel amacı, yetişkin popülasyonunda eğlenceye yönelik kişisel özellik düzeyini ve eğilimi ölçmektir. Bu ölçek, bireylerin hayatlarında eğlenceyi ne kadar önemli gördüklerini, kurallara uymada ne kadar esnek olduklarını (baskılanmamışlık) ve ne kadar plansız ve spontane (kendiliğindenlik) davrandıklarını değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk kültüründeki yetişkinlerin eğlenceye yaklaşımını akademik bağlamda incelemek ve bu yapıya ilişkin güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu sayede, eğlence eğiliminin farklı psikolojik yapılarla ilişkisi bilimsel araştırmalarla ortaya konabilir.

Yapı

Ölçek, yetişkin eğlence eğilimi özelliğini çok boyutlu bir yapı olarak ele alır ve toplamda 19 madde ile ölçülen 3 ana alt boyuttan oluşur. Bu alt boyutlar, bireyin eğlenceye olan tutum ve davranışlarını farklı yönlerden temsil eder.

Yapısal olarak, ölçek aşağıdaki üç temel eğilim etrafında şekillenmiştir:

• Eğlence Arayışı Motivasyonu: Bireyin eğlenceyi hayatın önemli bir parçası olarak görme ve aktif olarak eğlenceli durumlar peşinde koşma isteğini ifade eder.
• Baskılanmamışlık: Bireyin sosyal kurallara veya beklentilere karşı daha az kısıtlanmış hissetme ve zaman zaman bu kuralların dışına çıkma eğilimini ölçer.
• Kendiliğindenlik: Bireyin plansız, anlık kararlar alabilme ve spontane eylemlerde bulunma yeteneğini ve istekliliğini temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, orijinal yapının Türkçe formda da korunduğunu göstermek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçları, modelin veriye uyum düzeyini değerlendirmek için çeşitli uyum indeksleri (Fit Indices) kullanmıştır.

Raporda belirtilen önemli uyum indeksleri arasında Uyum İndeksi (Normed Fit Index, NFI) ve İyilik Uyum İndeksi (Goodness of Fit Index, GFI) bulunmaktadır. Genel model uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu gösteren kriterler arasında Ki-kare/Serbestlik Derecesi (Χ²/d) oranının 3’ten küçük olması ve uyum indekslerinin 0.90’ın üzerinde olması gerekliliği vurgulanmıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin faktör yapısının teorik beklentilerle tutarlı olduğunu ve yetişkin eğlence eğilimi yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Yetişkin Eğlence Eğilimi Özeliği Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değerleri incelenerek belirlenmiştir. Ölçeğin genel iç tutarlılığı oldukça yüksektir.

Ölçeğin bütününe ait güvenirlik katsayısı (Alpha değeri) 0.85 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir. Alt boyutlara ait güvenirlik katsayıları ise şöyledir:

• Eğlence Arayışı Alt Boyutu: Alpha = 0.84
• Kendiliğindenlik Alt Boyutu: Alpha = 0.73
• Baskılanmamışlık Alt Boyutu: Alpha = 0.58

Baskılanmamışlık alt boyutunun alpha değeri diğer alt boyutlara göre daha düşük olsa da, genel ölçek güvenirliği araştırmalarda kabul edilebilir düzeydedir.

Faktör Analizi

Ölçek, faktör yapısının incelenmesi sonucunda 3 temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu 3 faktör, yetişkin eğlence eğiliminin farklı yönlerini temsil eden toplam 19 maddeyi kapsamaktadır. Faktör yapısı, orijinal ölçeğin yapısını koruyacak şekilde doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve modelin yeterli düzeyde uyum sağladığı görülmüştür.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 7’li Likert Ölçeği (1=kesinlikle katılmıyorum – 7= kesinlikle katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Yetişkin Popülasyonu

Population Details: Psikometrik özellikler Türkiye’deki bir örneklem üzerinde incelenmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim envanteri

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2016 yılında yayımlanmıştır. Sorumlu yazar Özlem Yurt olup, ölçeğin kullanımı ve izinleri için yazara [email protected] adresi üzerinden ulaşılabilir.

Kaynaklar

Yurt, Ö., Keleş, S. ve Koğar, H. (2016). Yetişkin Eğlence Eğilimi Özeliği Ölçeği Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Journal of Human Sciences, 13(1), 650-662.

Makalenin orijinal yayım bağlantısı: j-humansciences.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: yetiskin-eglence-egilimi-ozeligi-olcegi-toad.pdf

Yetişkin Eğlence Eğilimi Özeliği Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

3 alt boyut ve toplamda 19 maddeden oluşmaktadır.

• Eğlence arayışı motivasyonu : “Eğlencenin hayatın çok önemli bir parçası olduğunu düşünürüm”
• Baskılanmamışlık : “Kurallara uymadığım zamanlar olur”
• Kendiliğindenlik : “Sıklıkla planlanmamış şeyler yaparım”