Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği

Özet

Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği (Akademik Erteleme Davranışı), Ocak ve Bulut (2015) tarafından geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, öğrencilerin akademik görevleri kasıtlı olarak geciktirme eğilimlerini ve bu davranışın altında yatan psikolojik faktörleri ölçmeyi amaçlamaktadır. 38 maddeden ve dört ana alt boyuttan oluşan bu araç, akademik ertelemenin sadece bir zaman yönetimi sorunu olmaktan öte, sorumsuzluk, görev algısı, öğretmenlerle ilişkili olumsuz algılar ve akademik mükemmeliyetçilik gibi karmaşık yapılarla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Erteleme, Prokrastinasyon, Psikometri, Geliştirme, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Sorumsuzluk, Mükemmeliyetçilik.

Yazarlar

Gürbüz Ocak, Ramazan Bulut

Amaç

Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği, yükseköğrenim düzeyindeki bireylerin akademik sorumluluklarını yerine getirme süreçlerinde gösterdikleri erteleme davranışlarının yoğunluğunu ve niteliğini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, akademik erteleme davranışının altında yatan farklı motivasyonel ve algısal faktörleri tanımlayarak, bu davranışın önlenmesine yönelik etkili müdahale programlarının geliştirilmesine bilimsel zemin hazırlamaktır.

Ölçek, öğrencilerin neden erteleme yaptığını sadece genel bir skorla değil, aynı zamanda sorumsuzluk, görev niteliği algısı ve mükemmeliyetçilik gibi spesifik alt boyutlar üzerinden analiz etme imkanı sunar, böylece erteleme davranışının daha derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunur.

Yapı

Ölçek, akademik erteleme davranışını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, 38 madde ve dört temel alt boyut aracılığıyla ölçülmektedir. Bu alt boyutlar, erteleme davranışının hem kişisel eğilimlerden (sorumsuzluk, mükemmeliyetçilik) hem de çevresel/algısal faktörlerden (görev niteliği, öğretmen algısı) kaynaklandığını göstermektedir.

Ölçülen psikolojik yapı, öğrencilerin akademik başarılarını olumsuz etkileyen ve genellikle kaçınma temelli olan davranış örüntülerini kapsamaktadır. Bu yapı, akademik bağlamda zaman yönetimi sorunları, öz düzenleme eksiklikleri ve bilişsel çarpıtmalar gibi unsurları içermektedir.

Geçerlilik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, yapısal geçerlilik analizleri, ölçeğin akademik erteleme davranışının altında yatan varsayılan dört boyutu başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamak için kullanılmıştır. Orijinal kaynakta spesifik geçerlilik katsayıları (örneğin, faktör yükleri veya uyum indeksleri) belirtilmemiş olsa da, faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu gösteren güçlü güvenirlik katsayıları sunmaktadır. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı değeri, α=0.947 olarak rapor edilmiştir, bu da mükemmel bir iç tutarlılığa işaret eder.

Alt faktörlerin güvenirlik katsayıları ise α=0.951 ile α=0.640 arasında değişmektedir. Bu aralık, alt faktörlerin büyük çoğunluğunun yüksek düzeyde güvenilir olduğunu, ancak bazı spesifik alt boyutların iç tutarlılık düzeyinin orta düzeyde kabul edilebileceğini göstermektedir. Özellikle 0.640 değeri, kabul edilebilir alt sınırın üzerinde olmakla birlikte, ölçeğin toplam puanının güvenirliğinin oldukça yüksek olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, yapılan faktör analizi çalışmaları sonucunda dört (4) alt boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçek, toplamda 38 maddeden oluşmaktadır. Bu dört alt boyut ve her bir boyutu temsil eden örnek maddeler aşağıda listelenmiştir:

• Sorumsuzluk: Bireyin akademik görevleri gereksiz yere ve önemli bir sebep olmaksızın erteleme eğilimi.
• Akademik Görevin Algılanan Niteliği: Bireyin görevden aldığı haz veya göreve duyduğu ilgiye bağlı olarak erteleme davranışı göstermesi.
• Öğretmenlere İlişkin Olumsuz Algı: Öğretmenlerin tutum ve davranışlarına yönelik olumsuz düşüncelerin, akademik görevleri ertelemeye yol açması.
• Akademik Mükemmeliyetçilik: Görevi kusursuz yapma kaygısı nedeniyle aşırı düzeltme ve revizyon yapılması, bunun sonucunda teslim süresinin kaçırılması riski.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Tamamen katılıyorumdan, Hiç katılmıyorum’a kadar 5 seçenekli)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Akademik görevleri olan öğrenci grupları

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri ve ilgili akademik popülasyon

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik çalışması, üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, her maddeye ne ölçüde katıldıklarını 5 dereceli bir ölçek üzerinde belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Erteleme Davranışı, Cronbach Alfa, Psikolojik Ölçme, Öğrenci, Öz Düzenleme, Yapısal Geçerlilik, Geçerlilik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Gürbüz Ocak

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, Gürbüz Ocak ve Ramazan Bulut tarafından 2015 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Gürbüz Ocak) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım ve telif hakları hakkında spesifik bilgi mevcut değildir.

Kaynaklar

Ocak, G., & Bulut, R. (2015). Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği: geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. International Journal of Social Science and Education Research, 1(2), 709-726.

Makalenin orijinal yayınına şu bağlantıdan ulaşılabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: akademik-erteleme-davranisi-olcegi-toad.pdf

Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Sorumsuzluk : “Daha önemli bir işim olmamasına rağmen gereksiz yere akademik görevlerimi ertelerim.”
• Akademik görevin algılanan niteliği : ” İlgimi çeken akademik görevleri,zamanında yaparım.”
• Öğretmenlere İlişkin olumsuz algı : “Dersine gereken önemi vermeyen öğretmenin verdiği ödevleri yapmayı son ana kadar ertelerim.”
• Akademik Mükemmeliyetçilik :”Ödevlerim üzerinde tekrar tekrar düzeltmeler yaptığım için ödevlerimi zamanında yetiştirememe riskim olmuştur.”