Yenilikçi Düşünme Eğilimi Ölçeği

Özet

Yenilikçi Düşünme Eğilimi Ölçeği (YDÖE), ortaokul öğrencilerinin yenilikçi düşünme eğilimlerini ve yenilikçilik algılarını ölçmek amacıyla İsa Deveci ve Salih Kavak tarafından 2020 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, öğrencilerin yeni fikirlere açıklık, yaratıcılık ve problem çözme yaklaşımlarındaki eğilimlerini 5’li Likert tipi derecelendirme ile belirlemeyi hedeflemektedir.

Bu aracın geliştirilmesi, ortaokul öğrencilerinin yenilikçi düşünme becerilerinin eğitimde ve günlük yaşamda ne kadar önemli olduğunu vurgulayan, keşfedici ardışık desen kullanılan kapsamlı bir araştırmanın ürünüdür. YDÖE, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin inovasyon potansiyellerini değerlendirmede standartlaştırılmış ve psikometrik açıdan sağlam bir araç sunar.

Anahtar Kelimeler

Yenilikçi Düşünme, Yenilikçilik Algısı, Ortaokul Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

İsa Deveci, Salih Kavak.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin yenilikçi düşünme eğilimleri düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Araştırmacılar, bu eğilimlerin öğrencilerin mevcut eğitim süreçleri ve gelecekteki mesleki gelişimleri üzerindeki potansiyel etkilerini incelemek için sağlam bir ölçme aracı sunmayı amaçlamışlardır.

Geliştirme çalışması, yenilikçilik algıları ile yenilikçi düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi keşfedici ardışık desen kullanarak derinlemesine inceleyen bir metodoloji izlemiştir. Bu ölçek, öğrencilerin sadece yeni fikirlere karşı tutumlarını değil, aynı zamanda bu fikirleri hayata geçirme konusundaki motivasyonel ve davranışsal hazır bulunuşluklarını da ölçmeyi hedefler.

Yapı

Yenilikçi Düşünme Eğilimi Ölçeği, psikolojideki yenilikçi düşünme (innovative thinking) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genel olarak bilişsel esneklik, risk alma isteği, eleştirel düşünme, mevcut durumları sorgulama ve geleneksel kalıpların dışına çıkarak özgün çözümler üretme yeteneği gibi çok boyutlu bileşenleri içerir.

Ölçek, bireyin yeni fikirleri benimseme, geliştirme ve uygulama konusundaki doğal yatkınlığını ve motivasyonunu değerlendirir. Geliştirme sürecinde, bu yapının ortaokul öğrencilerinin gelişim düzeyine uygun olarak nasıl tezahür ettiği dikkate alınmış ve maddeler bu doğrultuda oluşturulmuştur.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla, geliştirme çalışmasında hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu ve anlamlı alt boyutlara ayrıldığını göstermiştir. DFA ise bu faktör yapısının veri setiyle uyumunu teyit eden yüksek uyum indeksleri sağlamıştır.

Kapsam geçerliğini sağlamak için ise alanında uzman akademisyen ve eğitimcilerin görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ölçülmek istenen yenilikçi düşünme eğilimi yapısını yeterli düzeyde temsil ettiği onaylanmıştır. Bu kapsamlı analizler, ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Yenilikçi Düşünme Eğilimi Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa değeri hesaplanarak belirlenmiştir. Geliştirme çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa katsayısı, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerin tutarlı bir bütün oluşturduğunu göstermiştir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı uygulama koşullarında ve benzer öğrenci gruplarında tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini desteklemektedir. Madde analizi sonuçları da her bir maddenin genel puanla yüksek korelasyon gösterdiğini ve ölçeğin güvenirliğine katkıda bulunduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Barlett Sphericity testi uygulanmıştır. Elde edilen yüksek KMO değeri ve istatistiksel olarak anlamlı Barlett testi sonucu, verilerin faktörleştirme için mükemmel düzeyde uygun olduğunu işaret etmiştir.

Araştırmacılar, ölçeğin yapısını belirlemek için temel bileşenler analizini kullanmışlardır. Bu analiz sonucunda, yenilikçi düşünme yapısının çok boyutlu olduğu ve bu boyutların öğrencilerin yenilikçilik algısı ve uygulamaya yönelik eğilimlerini farklı yönlerden kapsadığı belirlenmiştir. Faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutlara yüksek derecede yüklendiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon: Eğitim (Ortaokul Öğrencileri)

Yaş Grubu: 11-14 yaş aralığı (Ortaokul seviyesi)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki devlet okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencileri.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert derecelendirme formatını kullanmaktadır (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Yüksek puan, yüksek yenilikçi düşünme eğilimini gösterir.

Anahtar Kelimeler

İnovasyon, Yaratıcılık, Öğrenci Algıları, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Yaratıcılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen ilgili kurum adresi (Detaylı bilgi makalede mevcuttur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda kullanım için genellikle yazarların izniyle ücretsizdir. Kullanım izni ve detaylı bilgi için sorumlu yazar İsa Deveci ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim adresi: [email protected]

Kaynakça

Deveci, İ., & Kavak, S. (2020). Ortaokul öğrencilerinin yenilikçilik algıları ve yenilikçi düşünme eğilimleri: bir keşfedici ardışık desen. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(1), 346-378.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşım sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: yenilikci-dusunme-egilimi-olcegi-toad.pdf

Yenilikçi Düşünme Eğilimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için lütfen orijinal makaleye başvurunuz (Deveci & Kavak, 2020).