Yeşil Örgütsel Davranış Ölçeği

Özet

Yeşil Örgütsel Davranış Ölçeği, Ali Erbaşı tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçüm aracıdır. Bu ölçek, çalışanların örgütsel bağlamda sergiledikleri gönüllü ve isteğe bağlı çevresel davranışları ve tutumları sistematik bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Yeşil Örgütsel Davranış (YÖD) yapısını Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu geliştirme çalışması, YÖD literatürüne katkıda bulunarak, organizasyonların sürdürülebilirlik çabalarını destekleyen personel davranışlarını anlamak için sağlam bir psikometrik araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yeşil Örgütsel Davranış, Ölçek Geliştirme, Çevresel Sürdürülebilirlik, Çalışan Davranışları, Örgütsel Yönetim.

Yazarlar

Ali Erbaşı

Amaç

Yeşil Örgütsel Davranış Ölçeği’nin temel amacı, işletmelerde çalışanların çevreye yönelik proaktif tutumlarını ve davranışlarını nicel olarak ölçebilecek, kültürel olarak uyarlanmış ve psikometrik açıdan sağlam bir araç geliştirmektir. Bu ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, çalışanların çevresel performansını değerlendirme ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada motivasyonlarını artıracak stratejiler geliştirmede yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki kurumsal çevredeki Yeşil Örgütsel Davranış düzeylerini tespit etmek ve bu davranışları etkileyen faktörleri belirlemek için bilimsel bir zemin oluşturmuştur.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, çalışanların çevresel bilincini ve bu bilinci işyerinde eyleme dönüştürme eğilimini temsil eden Yeşil Örgütsel Davranış yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki ana kategoride incelenir:

• Görev İçi Yeşil Davranışlar: Çalışanın resmi iş tanımının bir parçası olan, enerji tasarrufu, atık azaltma gibi çevresel sorumlulukları yerine getirme eylemleri.
• Görev Dışı Yeşil Davranışlar (Yeşil Örgütsel Vatandaşlık Davranışları): Çalışanın resmi bir zorunluluğu olmamasına rağmen gönüllü olarak sergilediği, çevreye fayda sağlayan proaktif davranışlar (örneğin, çevre dostu uygulamalar önermek, meslektaşlarını bilgilendirmek).

Ölçek, bu davranışların bütüncül bir değerlendirmesini yaparak, bireyin çevreye olan bağlılığının örgütsel performansa nasıl yansıdığını ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, Erbaşı (2019) tarafından yürütülen geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak için kapsamlı analizler içermektedir. Bu analizler genellikle içerik geçerliği, yapı geçerliği (açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yoluyla) ve ölçüt geçerliğini kapsamaktadır.

Ölçeğin maddelerinin, teorik olarak tanımlanan Yeşil Örgütsel Davranış yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek için uzman görüşlerine başvurulmuş ve istatistiksel testler uygulanmıştır.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi yer almamasına rağmen, ölçek geliştirme çalışmalarının temel gerekliliklerinden biri olarak, ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) yüksek olduğu varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Geliştirme makalesinde, ölçeğin alt boyutlarının da kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu ve bu sayede ölçülen yapının istikrarlı olduğu belirlenmiştir.

Faktör Analizi

Yeşil Örgütsel Davranış Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu belirlemek için öncü çalışmalarda kullanılırken, DFA ise belirlenen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyduğunu doğrulamıştır.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin özgün bir faktör yapısına sahip olduğu ve maddelerin ilgili alt boyutlara yeterli yüklenme gösterdiği tespit edilmiştir. Bu, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 5’li veya 7’li Likert kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar, Örgüt Üyeleri

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Popülasyon Detayları: Çeşitli sektörlerdeki kurumsal veya özel sektör çalışanları. Orijinal çalışmada örneklem detayları makalede yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli Anket Metodolojisi

Anahtar Kelimeler

Çevre Bilinci, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Yeşil İK, Örgütsel Vatandaşlık, Çevresel Yönetim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ali Erbaşı (Selçuk Üniversitesi, Türkiye)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Genel olarak ölçek geliştirme çalışmaları, kaynak gösterilmek şartıyla akademik kullanım için ücretsizdir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yesil-orgutsel-davranis-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erbaşi, A. (2019). Yeşil Örgütsel Davranış ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Istanbul Management Journal, 86, 1-23. DOI: http://dx.doi.org/10.26650/imj.2019.86.0001

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Yeşil Örgütsel Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri yer almadığı için bu kısım boş bırakılmıştır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.