Öğretmenler için Örgütsel Yalnızlık Ölçeği

Özet

Öğretmenler için Örgütsel Yalnızlık Ölçeği (ÖYÖÖ), Mahire Aslan ve Ayşe Korkut tarafından 2019 yılında eğitim kurumlarında çalışan personelin deneyimlediği örgütsel yalnızlık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğretmenlerin çalışma ortamlarındaki sosyal izolasyon, anlamlı ilişkilerden yoksunluk ve kurumsal destek eksikliği algılarını nicel olarak belirlemeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik özelliklerini ortaya koymak için kapsamlı bir psikometri süreci izlemiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin eğitim alanındaki araştırmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Örgütsel yalnızlık, modern iş yaşamının önemli bir sorunu olarak kabul edilmekte olup, özellikle yüksek stresli mesleklerde çalışan öğretmen popülasyonu üzerinde ciddi etkileri bulunmaktadır. Bu ölçek, örgütsel davranış ve eğitim psikolojisi alanlarında çalışan uzmanlara, öğretmenlerin duygusal refahını iyileştirmeye yönelik müdahale programları geliştirmeleri için veri sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Yalnızlık, Öğretmen, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi, Psikometri, İş Yaşamı Kalitesi.

Yazarlar

Mahire Aslan, Ayşe Korkut.

Amaç

Öğretmenler için Örgütsel Yalnızlık Ölçeği’nin temel amacı, öğretmen popülasyonunun çalışma ortamlarında deneyimledikleri örgütsel yalnızlık seviyesini doğru, tutarlı ve sistematik bir biçimde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, öğretmenlerin meslektaşları, yöneticileri ve genel olarak kurum kültürü ile kurdukları ilişkilerdeki algılanan sosyal boşluğu ve dışlanmışlığı tespit etmeyi hedefler.

Ölçek, eğitim yönetimi ve psikolojik danışmanlık alanlarında, örgütsel yalnızlığın iş performansı, mesleki tükenmişlik ve işten ayrılma niyeti gibi diğer değişkenlerle olan ilişkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, okulların insan kaynakları yönetimi ve personel destek sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin çalışma ortamında hissedilen sosyal ve duygusal yoksunluğu ifade eden Örgütsel Yalnızlık yapısını ölçmektedir. Örgütsel yalnızlık, genel yalnızlık kavramından farklı olarak, sadece iş yeri bağlamında ortaya çıkan ve kişinin iş arkadaşları veya kurum tarafından desteklenmediği algısıyla karakterize edilen bir durumdur. Bu yapı genellikle iki temel boyutta ele alınır:

• Sosyal İlişkilerde Yetersizlik: Öğretmenin meslektaşları ve iş arkadaşlarıyla kurduğu ilişkilerde derinlik ve tatmin eksikliği hissetmesi.
• Duygusal Bağlılıkta Eksiklik: Öğretmenin kuruma ve yöneticilere yönelik duygusal destek ve kabul görme algısının düşüklüğü.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı içermiştir. Geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin yapı geçerliği üzerinde durulmuştur. Bu süreçte, madde havuzunun oluşturulması aşamasında uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliği analizleri için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA, ölçeğin faktör yapısını keşfetmek için, DFA ise bu yapının teorik modelle uyumunu test etmek için kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak desteklendiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Güvenirlik kanıtı olarak, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı ile incelenmiştir. Ölçek geliştirme çalışmalarında, genellikle kabul edilebilir sınırların (örneğin, 0.70 ve üzeri) üzerinde bir Alfa değeri elde edildiği varsayılmaktadır, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı yüksek bir tutarlılıkla ölçtüğünü gösterir.

İç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği çalışmalarının da yapılmış olması olasıdır. Bu çalışmalar, aynı öğretmen grubuna farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının korelasyonunu inceleyerek ölçeğin kararlılığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Öğretmenler için Örgütsel Yalnızlık Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçülmek istenen örgütsel yalnızlık yapısının boyutlarını belirlemek ve maddelerin bu boyutlara dağılımını incelemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Analizler, ölçeğin tek bir genel yalnızlık puanı yerine, farklı yönleri temsil eden alt boyutlardan oluştuğunu ortaya çıkarmıştır.

Açımlayıcı Faktör Analizi, ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu belirlemiş ve bu faktörlerin varyans açıklama oranlarını göstermiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi ise, elde edilen faktör yapısının (muhtemelen sosyal ve duygusal yalnızlık boyutları) farklı bir örneklem üzerinde geçerliliğini ve model uyum indekslerini (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) değerlendirmiştir. Başarılı bir faktör analizi, ölçeğin teorik temellerini sağlamlaştırmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi format (Örneğin, “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a kadar) kullanılmıştır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim Profesyonelleri, Öğretmenler.

Age Group: Çalışma Yaşındaki Yetişkinler (Genellikle 25-60 yaş arası).

Population Details: Türkiye genelinde farklı kademelerde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler örneklem grubunu oluşturmaktadır.

Test Methodology: Kişinin kendi beyanına dayalı (Self-report) envanter. Uygulama süresi kısadır ve kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Eğitim Yönetimi, İşyeri İzolasyonu, Sosyal Destek, Faktör Analizi, Mahire Aslan, Ayşe Korkut, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilen üniversite veya kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Mahire Aslan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi makalede belirtilmemiştir; genellikle geliştirme ölçekleri akademik amaçlarla ücretsizdir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Ölçeğin geliştirilmesine ilişkin orijinal makale aşağıdadır:

• Aslan, M. & Korkut, A. (2019). Öğretmenler için Örgütsel Yalnızlık Ölçeği geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. European Journal of Educational and Social Sciences, 4(2), 122 –134.

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenler-icin-orgutsel-yalnizlik-olcegi-toad.pdf

Öğretmenler için Örgütsel Yalnızlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu platformda yayınlanmamaktadır. Maddelerin tamamına, yukarıda belirtilen Aslan & Korkut (2019) referans makalesinden veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek ulaşılabilir.