Yeme Tutum Testi: Anoreksiya Nervoza Belirtileri Indeksi

Özet

Yeme Tutum Testi (YTT), orijinal Eating Attitudes Test (EAT-40) ölçeğinin Türkçe adaptasyonu ve geliştirilmiş bir versiyonudur. Bu ölçek, bireylerde Anoreksiya Nervoza ile ilişkili atipik yeme tutumlarının ve davranışsal eğilimlerinin yoğunluğunu ve sıklığını taramak amacıyla 1989 yılında Işık Savaşır ve Nesrin Erol tarafından geliştirilmiştir. Ölçek 40 maddeden oluşmakta olup, özellikle diyet yapma, kilo kaygısı, kendini kusturma düşünceleri ve vücut imajına dair aşırı uğraşı gibi semptom alanlarını ölçerek klinik ve normal popülasyonlarda yeme bozukluğu riskini belirlemede önemli bir araç olarak hizmet vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Yeme Tutum Testi, Anoreksiya Nervoza, Yeme Bozuklukları, Psikolojik Tarama, EAT-40, Kilo Kaygısı, Vücut İmajı.

Yazarlar

Işık Savaşır, Nesrin Erol

Amaç

Bu psikometrik aracın temel amacı, bireylerde klinik düzeyde bir tanı koymaktan ziyade, yeme bozukluklarına, özellikle de Anoreksiya Nervoza‘ya yatkınlığı veya risk düzeyini hızlı ve güvenilir bir şekilde taramaktır. Ölçek, yeme davranışlarındaki sapmaları, kısıtlayıcı diyet uygulamalarını ve zayıflık arayışını ölçerek, yüksek risk grubundaki kişilerin erken teşhis ve müdahale için belirlenmesine olanak tanır. YTT, hem klinik araştırmalarda hem de genel popülasyon taramalarında kullanıma uygun olarak tasarlanmıştır.

Yapı

Yeme Tutum Testi, yeme bozukluklarının çok boyutlu yapısını ele alan bir ölçektir. Ölçülen temel psikolojik yapı, bireyin yiyecek alımı, vücut ağırlığı ve şekli üzerindeki kontrolüne ilişkin bilişsel ve davranışsal çarpıtmalarıdır. Ölçek, bu yapıyı yansıtan çeşitli alt boyutlar aracılığıyla değerlendirir. Bu alt boyutlar, bireyin diyet kısıtlamalarına ne ölçüde uyduğunu, kilo almaktan ne kadar kaygı duyduğunu ve zayıflık hedefiyle ne kadar meşgul olduğunu kapsamaktadır. Yapısal olarak, test Anoreksiya Nervoza’nın çekirdek semptomlarını temsil eden faktörlere ayrılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, iki ayrı anorektik hasta grubu ile iki ayrı kontrol denek grubu kullanılarak kriter geçerliği yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan analizlerde, elde edilen toplam YTT puanları ile deneklerin klinik durumları (anorektik hasta veya kontrol grubu üyesi olma) arasında istatistiksel açıdan anlamlı ve yüksek bir korelasyon saptanmıştır. Bu bulgu, testin yeme bozukluğu belirtilerini gösteren bireyleri sağlıklı bireylerden başarılı ve güvenilir bir şekilde ayırt edebilme yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Yeme Tutum Testi’nin (EAT-40) iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach’s Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin yüksek düzeyde tutarlı olduğunu göstermektedir. Spesifik olarak, anorektik deneklerden oluşan klinik grup için alfa katsayısı 0.79 olarak rapor edilmiştir. Anorektik ve normal grupların birleştirildiği toplam örneklem üzerinde yapılan hesaplamada ise iç tutarlılık katsayısı çok yüksek bir değer olan 0.94 olarak saptanmıştır. Bu yüksek katsayılar, ölçeği oluşturan 40 maddenin tutarlı bir şekilde aynı temel psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanım için güvenilir olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, yeme bozukluğuna ait farklı semptom kümelerini temsil eden alt boyutlardan oluşmaktadır. Yeme Tutum Testi, toplam 40 madde ile dört ana faktörü ölçmektedir. Bu faktörler, yeme bozukluğu spektrumunun önemli bileşenlerini kapsamaktadır:

• Şişmanlık Kaygısı: Bireyin kilo alma korkusu ve vücut ağırlığına yönelik yoğun endişeleri (4 madde).
• Diyet: Yiyecek alımını kısıtlama, katı diyet rejimleri uygulama ve yeme kontrolüne aşırı odaklanma (7 madde).
• Sosyal Baskı: Yeme alışkanlıkları ve vücut şekli konusunda çevreden gelen algılanan baskı veya beklentiler (3 madde).
• Zayıflık ile Aşırı Uğraş: İstenilen zayıflık hedefine ulaşma arzusu ve bu hedefe ulaşmak için yapılan aşırı davranışlar (3 madde).

Bu faktör yapısı, ölçeğin sadece genel bir risk puanı değil, aynı zamanda yeme tutumlarının hangi spesifik alanlarda sorunlu olduğunu da detaylı olarak belirleyebilme yeteneğini sağlamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Orijinal EAT-40’ın Türkçe Popülasyona Uyarlanması ve Psikometrik Geliştirilmesi)

Format: Öz Bildirim Envanteri. Ölçek 40 maddeden oluşmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Klinik Popülasyon (Anorektik Hastalar) ve Normal Popülasyon

Age Group: Ergenlik ve Yetişkinlik Dönemi

Population Details: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, yeme bozukluğu tanısı almış hastalar ve sağlıklı kontrol grupları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, geniş bir yaş aralığında yeme tutumlarını taramak için uygundur.

Test Methodology: Maddeler, genellikle Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanır. Toplam puan, yeme bozukluğu riskinin bir göstergesi olarak kullanılır.

Anahtar Kelimeler

YTT, Psikometri, Cronbach Alfa, Kriter Geçerliği, Yeme Tutumları, Yeme Bozuklukları Tarama, Işık Savaşır.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: Mevcut Değil

Correspondence Address: Mevcut Değil. Sorumlu Yazar: Işık Savaşır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Işık Savaşır ve Nesrin Erol tarafından 1989 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kaynak makalesi, Türk Psikoloji Dergisi‘nin 7. cildinde yer almaktadır. Ölçeğin ticari olmayan akademik veya klinik kullanımı için gerekli izinlerin ve güncel ücret bilgilerinin, sorumlu yazar (Işık Savaşır) veya yayıncı kurum (Türk Psikoloji Derneği) ile doğrudan iletişime geçilerek teyit edilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Savasir, I. ve Erol, N. (1989). Anoreksiya Nevroza Belirtileri İndeksi. Türk Psikoloji Dergisi, 7, 19-25.

Bu çalışmanın orijinal referans makalesine ait bağlantı şu şekildedir: turkpsikolojiyazilari.com

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı da burada mevcuttur. Orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: yeme-tutum-testi-anoreksiya-nervoza-belirtileri-indeksi-toad.pdf

Yeme Tutum Testi: Anoreksiya Nervoza Belirtileri İndeksi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek toplam 40 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin faktör yapısını oluşturan alt boyutlar ve madde sayıları şunlardır:

• Şişmanlık Kaygısı (4 madde)
• Diyet (7 madde)
• Sosyal Baskı (3 madde)
• Zayıflık ile Aşırı Uğraş (3 madde)

Derecelendirme: –