Öğrenme Güçlüğü Erken Belirtileri Tarama Ölçeği

Özet

Öğrenme Güçlüğü Erken Belirtileri Tarama Ölçeği (ÖGEBTÖ), çocuklarda okul öncesi veya erken okul dönemlerinde ortaya çıkabilecek öğrenme güçlüğü risklerini ve erken belirtilerini tespit etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, ebeveyn veya bakıcıların gözlemlerine dayanarak, çocuğun dil, bilişsel, psikomotor ve sosyal-duygusal gelişim alanlarındaki potansiyel risk faktörlerini değerlendirmektedir. 52 maddeden oluşan bu ölçek, dört faktörlü sağlam bir yapı sergilemektedir ve yüksek psikometrik niteliklere sahiptir.

ÖGEBTÖ, erken tanı ve müdahale programlarının planlanması açısından kritik öneme sahiptir, zira öğrenme güçlüğünün etkilerini en aza indirmede erken müdahale esastır. Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin belirlenmesi, 2019 yılında Mehmet Okur tarafından tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Güçlüğü, Tarama Ölçeği, Erken Belirti, Psikometrik Nitelikler, Faktör Analizi, Çocuk Gelişimi

Yazarlar

Mehmet Okur

Amaç

Öğrenme Güçlüğü Erken Belirtileri Tarama Ölçeği’nin temel amacı, çocuklarda gelişimsel süreç içerisinde ortaya çıkabilecek ve gelecekte öğrenme güçlüğüne işaret edebilecek erken belirtileri sistematik bir şekilde taramaktır. Bu tarama, özellikle dil gelişimi, motor beceriler ve bilişsel yetenekler gibi kritik alanlarda risk altında olan çocukların belirlenmesine olanak tanır.

Ölçek, profesyonellere (eğitimciler, psikologlar ve çocuk gelişim uzmanları) erken müdahale stratejilerini belirleme konusunda güvenilir ve geçerli veriler sunarak, çocukların akademik başarıya ulaşmalarını desteklemeyi amaçlamaktadır.

Yapı

ÖGEBTÖ, öğrenme güçlüğünün erken belirtilerini kapsayan dört temel gelişim alanını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu faktörler, alanyazında öğrenme güçlüğü ile güçlü korelasyon gösteren kritik gelişimsel becerileri temsil eder. Ölçek, toplamda 52 madde ile bu dört yapıyı kapsamaktadır:

• Dil Gelişimi ve İletişim Becerileri
• Bilişsel Beceri Gelişimi
• Psikomotor Gelişim Becerileri
• Sosyal-Duygusal Gelişim Becerileri

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin 52 maddeden oluşan ve dört temel faktöre ayrılan yapısını ortaya koymuştur.

Elde edilen bu dört faktörlü modelin yapısal uygunluğu ve tutarlılığı, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş ve desteklenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen yapısal modeli başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir, bu da ÖGEBTÖ’nün ölçmek istediği yapıları geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlar.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s Alpha) kullanılarak değerlendirilmiştir. Genel ölçek bazında iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur, bu da maddelerin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Tüm ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) .95 olarak belirlenmiştir. Alt ölçeklerin güvenirlik katsayıları da yüksek düzeydedir:

• Dil Gelişimi ve İletişim: .94
• Bilişsel Beceri: .91
• Psikomotor Gelişim: .88
• Sosyal-Duygusal Gelişim Becerileri: .85

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda, 52 maddeden oluşan ölçeğin, öğrenme güçlüğünün erken belirtilerini temsil eden dört temel faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu faktörler, ölçeğin yapısal temelini oluşturur.

AFA sonuçlarının geçerliliğini ve modelin örneklem verilerine uygunluğunu kesinleştirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, dört faktörlü yapının iyi uyum indekslerine sahip olduğunu ve teorik modelin veri tarafından desteklendiğini göstermiştir. Bu, ölçeğin hem teorik hem de istatistiksel açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental/Screening Scale)

Format: Öz Bildirim/Ebeveyn Raporu (Self-Report/Parent Report)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çocuklar (Erken yaş dönemi) ve Ebeveynleri

Age Group: Erken Çocukluk Dönemi (Spesifik yaş aralığı tezde yer almaktadır, ancak genel olarak okul öncesi ve birinci sınıf düzeyine odaklanılmıştır.)

Population Details: Ölçek, erken yaşta öğrenme güçlüğü riski taşıyan çocukları taramak için geliştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.

Derecelendirme:

• 1 = Tamamen katılmıyorum
• 2 = Katılmıyorum
• 3 = Kararsızım
• 4 = Katılıyorum
• 5 = Tamamen katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Erken Tanı, Gelişimsel Tarama, Psikometri, Öğrenme Güçlüğü Belirtileri, Dil Gelişimi, Bilişsel Beceri, Türkiye

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Çalışmanın Yapıldığı Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Mehmet Okur tarafından 2019 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için doğrudan sorumlu yazar (Mehmet Okur) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin geliştirildiği teze ait YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı aşağıdadır: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogrenme-guclugu-erken-belirtileri-tarama-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Okur, M. (2019). Öğrenme Güçlüğü Erken Belirtileri Tarama Ölçeği’nin psikometrik niteliklerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

Öğrenme Güçlüğü Erken Belirtileri Tarama Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek 52 madde dört faktörlü yapıdadır.

1m: Çocuğum akranlarına göre daha geç konuşmaya başladı.

16m: Çocuğum terlik ya da ayakkabılarını ters giyer.