Bakım Odaklı Hemşire-Hasta Etkileşimi Ölçeği

Öz

Bakım Odaklı Hemşire-Hasta Etkileşimi Ölçeği, hemşirelik öğrencilerinin ve profesyonel hemşirelerin klinik ortamlarda hasta ile kurdukları etkileşimin kalitesini ve odak noktasını değerlendirmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış 30 maddelik bir ölçektir. Ölçek, bakım sürecinde etkileşimin algılanan önemini, bireysel yeterliliği ve pratik uygulanabilirliğini ölçen üç alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması, 2012 yılında Nurdan Yalçın-Atar ve T. Atabek-Aştı tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne uygunluğunu doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Bakım odaklı etkileşim, Hemşirelik, hemşire-hasta ilişkisi, psikometrik özellikler, uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Nurdan Yalçın Atar, T. Atabek-Aştı.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hemşirelerin veya hemşirelik öğrencilerinin, hasta bakım süreçlerinde kurdukları etkileşimin bakım odaklılık düzeyini ve bu etkileşime dair kendi algılarını sistematik olarak ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek, profesyonellerin hasta ile iletişimde kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini, bu etkileşime ne kadar önem verdiklerini ve klinik koşulların bu tür bir etkileşime ne kadar izin verdiğini belirlemeyi hedefler.

Elde edilen sonuçlar, hemşirelik eğitim programlarının etkileşim becerileri modüllerini geliştirmekte ve klinik uygulamalarda bakım kalitesini artırmaya yönelik müdahalelerin tasarlanmasında önemli bir tanı aracı olarak kullanılabilmektedir.

Yapı

Ölçek, Bakım Odaklı Hemşire-Hasta Etkileşimi adı verilen tek bir ana psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, 30 madde aracılığıyla değerlendirilen üç temel alt boyuta ayrılmıştır:

• Önemlilik: Bakım odaklı etkileşimin birey tarafından ne kadar değerli ve gerekli görüldüğünü ifade eden 10 maddeyi içerir.
• Yeterlilik: Bireyin kendini bu etkileşimi başarıyla kurma konusunda ne kadar yetkin ve bilgili hissettiğini ölçen 10 maddeyi içerir.
• Uygulanabilirlik: Bakım odaklı etkileşimin yoğun klinik çalışma ortamında ne kadar mümkün veya pratik olduğunu değerlendiren 10 maddeyi içerir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında Geçerlik, özellikle yapı geçerliği üzerinde durularak sınanmıştır. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla güçlü bir istatistiksel yöntem olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Geçerlik çalışmaları, toplam 350 hemşirelik öğrencisinden toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ve ölçülen yapıyı başarıyla temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizleri, zamana göre değişmezlik ve iç tutarlılık olmak üzere iki ana bileşen üzerinden değerlendirilmiştir. Zamana göre değişmezlik, test-tekrar test güvenirliği (test-retest reliability) yöntemiyle incelenmiştir. Bu analizde elde edilen değerin 75 olduğu belirtilmiştir, bu da ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

İç tutarlılık (internal consistency) ise, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini belirlemek amacıyla hesaplanmıştır. Hem iç tutarlılık hem de yapı geçerliği analizleri, 350 hemşirelik öğrencisinden elde edilen geniş bir veri seti üzerinde gerçekleştirilmiştir ve ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Bakım Odaklı Hemşire-Hasta Etkileşimi Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç alt boyutlu yapısının, toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir.

DFA sonuçları, Önemlilik, Yeterlilik ve Uygulanabilirlik olarak adlandırılan üç faktörlü yapının Türkçe uyarlamasında da korunduğunu ve iyi bir model uyumu sergilediğini göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin yapısal bütünlüğünün geçerli olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Toplam 30 madde ve 3 alt boyuttan oluşan öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Hemşirelik öğrencileri ve profesyonel hemşireler.

Age Group: Yetişkin (Özellikle klinik uygulama veya eğitim gören bireyler).

Population Details: Ölçeğin psikometrik özellikleri 350 hemşirelik öğrencisi üzerinde sınanmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) katılımcıların algıları belirlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik eğitimi, hasta etkileşimi, psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, test-tekrar test, iç tutarlılık, klinik algı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor.

Correspondence Address: Nurdan Yalçın Atar (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar Nurdan Yalçın Atar ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Kaynaklar

Yalçın-Atar, N. ve Atabek-Aştı, T. (2012). Bakım Odaklı Hemşire-Hasta Etkileşimi Ölçeğinin Güvenilirlik ve Geçerliği. İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 20(2), 129-139.

Makalenin orijinal bağlantısı: journals.istanbul.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: bakim-odakli-hemsire-hasta-etkilesimi-olcegi-toad.pdf

Bakım Odaklı Hemşire-Hasta Etkileşimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) kullanılarak cevaplanan 30 maddeden oluşmaktadır. Alt boyutlar şunlardır:

• Önemlilik (10 madde)
• Yeterlilik (10 madde)
• Uygulanabilirlik (10 madde)