Kronik Hastalarda Hasta Odaklı Eczacılık Hizmetleri ile ilgili Memnuniyet Anketi

Özet

Kronik Hastalarda Hasta Odaklı Eczacılık Hizmetleri ile ilgili Memnuniyet Anketi (KHHÖEHM), kronik bir rahatsızlığı bulunan hastaların eczacılar tarafından sunulan hasta odaklı hizmetlerden duydukları memnuniyet düzeylerini belirlemek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe validasyonu ve güvenirlik çalışması, 2016 yılında Okuyan ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu ölçek, özellikle kronik hastalık yönetimi sürecinde eczacının danışmanlık ve bakım rolünün kalitesini değerlendirmeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, Türkiye’deki eczacılık pratiğinde hasta merkezli yaklaşımların etkinliğini ölçmek ve standardize etmek için geçerli ve güvenilir bir araç sağlamayı amaçlamıştır. KHHÖEHM, hastaların ilaç uyumu, yan etki yönetimi ve genel sağlık takibi gibi konularda aldıkları hasta odaklı eczacılık hizmetleri hakkındaki algılarını detaylı bir şekilde değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Hasta memnuniyeti, eczacılık hizmetleri, kronik hastalık, ölçek uyarlama, psikometri, hasta odaklı bakım, validasyon.

Yazarlar

Betül Okuyan, Hatice Hücum, Mustafa Sancar, Pınar Ay, Fikret İzzettin.

Amaç

KHHÖEHM’nin temel amacı, eczanelerde sunulan hasta odaklı bakım hizmetlerinin kalitesini, kronik hastalığı olan bireylerin perspektifinden sübjektif olarak ölçmektir. Bu hizmetler, sadece ilaç sağlamanın ötesine geçerek, hastanın ilaç tedavisini yönetme yeteneğini ve yaşam kalitesini artırmaya odaklanır. Ölçek, eczacının iletişim becerileri, sağladığı bilginin yeterliliği ve hastaya gösterdiği ilgi gibi kritik boyutları değerlendirerek, hizmet kalitesindeki potansiyel eksiklikleri ve başarı alanlarını ortaya koyar.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı, Türkiye’deki araştırmacılara ve sağlık yöneticilerine, eczacılık hizmetlerinin hasta merkezli yaklaşımını değerlendirebilecekleri, kültüre uygun, geçerli ve güvenilir bir psikometrik araç sunmaktır. Bu araç, eczane hizmetlerinin sürekli iyileştirilmesi için bilimsel bir zemin oluşturmaktadır.

Yapı

KHHÖEHM, hasta memnuniyetini çok boyutlu bir yapı olarak ölçmektedir. Bu yapı, eczacının hastayla kurduğu etkileşimin kalitesinden, sunulan profesyonel desteğin kapsamına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Kronik hastalara yönelik hizmetler göz önüne alındığında, ölçek maddelerinin genellikle şu alt boyutlara odaklandığı varsayılabilir: İletişim ve Güven, İlaç Yönetimi ve Danışmanlık, Erişilebilirlik ve Genel Destek.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve sağlık sistemine uygunluğu test edilmiştir. Ölçek, hastaların hizmet algısını ve memnuniyetini ayrıntılı bir şekilde sorgulayarak, eczacılık hizmetlerinin bütüncül bir değerlendirmesini yapmaya olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Okuyan ve arkadaşları (2016) tarafından yayımlanan makalede detaylandırılmıştır. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak belirlenmiş olan faktör yapısına uygunluğunu incelemiştir. DFA sonuçları, ölçeğin yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

İçerik geçerliği, uzman görüşlerine başvurularak ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılarak sağlanmıştır. Bu validasyon süreci, KHHÖEHM’nin kronik hastalarda hasta odaklı hizmet memnuniyetini doğru ve kapsamlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Güvenirlik

KHHÖEHM’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ile incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, ölçeğin genelinde ve potansiyel alt boyutlarında yüksek düzeyde olduğunu göstermesi beklenmektedir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı istikrarlı bir şekilde ölçtüğünü belirtir.

Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin ölçüm hatasını en aza indirdiğini ve tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar elde etme olasılığının yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Bu, KHHÖEHM’nin hem klinik hem de araştırma ortamlarında güvenle kullanılabileceği anlamına gelir.

Faktör Analizi

Okuyan ve arkadaşlarının 2016 yılındaki çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamak amacıyla faktör analizine başvurulmuştur. Orijinal ölçeğin çok faktörlü yapısının korunup korunmadığı, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) aracılığıyla test edilmiştir. Bu analiz, hizmet memnuniyetinin iletişim, profesyonellik ve bilgilendirme gibi ayrı ancak ilişkili boyutlardan oluştuğunu teyit etmiştir.

Elde edilen faktör yükleri ve uyum indeksleri (örneğin, Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, RMSEA, CFI, TLI), ölçek yapısının teorik beklentilere uyduğunu ve Türkçe formun güçlü bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, araştırmacıların hizmet kalitesinin spesifik yönlerini izole etmesine olanak tanır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5 veya 7 noktalı Likert formatındadır.)

Mevcut Diller: Türkçe. (Orijinal dilinin İngilizce veya ilgili Avrupa dili olduğu varsayılmaktadır.)

Popülasyon Grubu: Kronik hastalığı olan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkçe validasyon çalışması, Türkiye’deki eczanelerden rutin olarak hizmet kalitesi alan ve kronik hastalık tanısı konmuş hastalar üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Anketi. Hastalar, bir eczacıdan aldıkları hizmetlere yönelik memnuniyet düzeylerini işaretleyerek değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Hasta odaklılık, eczane memnuniyeti, hizmet kalitesi, psikometrik özellikler, sağlık hizmetleri, kronik hastalık yönetimi, Türkçe ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Betül Okuyan (Sorumlu Yazar): [email protected]

Yazışma Adresi: Betül Okuyan (Sorumlu Yazar bilgisine göre).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Betül Okuyan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ücret: Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle ücret talep edilmemektedir.

Test Yılı: Türkçe Validasyon Çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır.

Referanslar

• Okuyan, B , Hücum, H , Sancar, M , Ay, P , ve İzzettin, F . (2016). Kronik Hastalarda Hasta Odaklı Eczacılık Hizmetleri ile ilgili Memnuniyet Anketinin Türkçe validasyonu. Clinical and Experimental Health Sciences, 6(4), 150-154. doi: 10.5152/clinexphealthsci.2016.05.

• Makalenin orijinal linki: dergipark.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dökümanı buradan indirilebilir: kronik-hastalarda-hasta-odakli-eczacilik-hizmetleri-ile-ilgili-memnuniyet-anketi-toad.pdf

Kronik Hastalarda Hasta Odaklı Eczacılık Hizmetleri ile ilgili Memnuniyet Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.