Yaşlı Bireyler için Cinsel Tutum Ölçeği

Özet

Yaşlı Bireyler için Cinsel Tutum Ölçeği (YBCSÖ), yaşlı bireylerin cinsel yaşama ve cinsel aktiviteye dair tutumlarını sistematik olarak ölçmek amacıyla Türkçe’ye adapte edilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında geriatrik popülasyonun cinsel sağlık ve yaşam kalitesi algılarını değerlendirmede kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin dört ana alt boyutta yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli sonuçlar ürettiğini kanıtlamıştır.

Bu ölçek, yaşlılık döneminde cinsel tutumların çok boyutlu yapısını incelemeye olanak tanıyarak, bu alanda yürütülecek araştırmalar ve klinik uygulamalar için değerli bir veri kaynağı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaşlı Bireyler için Cinsel Tutum Ölçeği, cinsel tutum, geriatri, yaşlılık, psikometrik araç, uyarlama, cinsel sağlık, yaşam kalitesi.

Yazarlar

Melisa Ebeoğlu, Rukiye Kızıltepe, Burcu Çengelci Özekes.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yaşlı bireylerin cinsel yaşama ve cinsel aktiviteye yönelik algılarını, inançlarını ve genel tutumlarını ölçmektir. Bu adaptasyon çalışması, yaşlılık döneminde cinsel sağlığın önemini vurgulayan ve bu konudaki tutumları bilimsel yöntemlerle inceleyebilecek güvenilir bir araç sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, yaşlı bireylerin cinsel ihtiyaçlarına ve beklentilerine yönelik farkındalık yaratmayı ve bu alandaki olası sorunları tespit etmeyi amaçlayan hem klinik hem de akademik çalışmalar için tasarlanmıştır.

Yapı

Yaşlı Bireyler için Cinsel Tutum Ölçeği, cinsel tutum yapısını dört temel alt boyut üzerinden incelemektedir. Bu boyutlar, yaşlılık döneminde cinsel yaşamın karmaşık doğasını yansıtmakta ve bireyin cinsel aktivitelerle ilgili motivasyonunu, algılanan değerini ve kişilerarası ilişkilerdeki rolünü kapsamaktadır.

• Gönüllülük: Cinsel aktivitelere yönelik isteklilik ve rıza algısını ölçer.
• Önem: Cinselliğin bireyin genel yaşam kalitesi ve mutluluğu üzerindeki algılanan değerini ölçer.
• Yakınlık: Duygusal ve fiziksel yakınlık, samimiyet ve partnerle kurulan bağın gücüne dair tutumları ölçer.
• İletişim: Partnerle cinsel konular hakkında açık ve rahat konuşabilme becerisine yönelik tutumları değerlendirir.

Geçerlik

Yaşlı Bireyler için Cinsel Tutum Ölçeği’nin Türkiye adaptasyon çalışmasında (Ebeoğlu ve ark., 2021), yapı geçerliği analizleri gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak dört faktörlü modelin Türk kültürüne özgü yaşlı popülasyonunda da geçerli olduğu gösterilmiştir.

Yapı geçerliği bulguları, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı cinsel tutum bileşenlerini başarıyla temsil ettiğini işaret etmektedir. Bu, ölçeğin yaşlı bireylerin cinsel sağlığına dair geçerli klinik ve araştırma çıkarımları yapmak için uygun olduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiş ve elde edilen sonuçlar ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Özellikle toplam ölçek puanı için elde edilen katsayı, aracın mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik analiz sonuçları aşağıdaki gibidir:

• Alt boyutlar için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı: .86 ile .90 arasında değişmektedir.
• Toplam ölçek puanı için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı: .95 olarak saptanmıştır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması, açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı faktör analizleri kullanılarak ölçeğin dört faktörlü yapısını incelemiştir. Bu analizler, Gönüllülük, Önem, Yakınlık ve İletişim alt boyutlarının birbirinden ayrıştığını ve teorik modele uyum sağladığını göstermiştir. Faktör yükleri, her bir maddenin kendi alt boyutu altında güçlü bir şekilde gruplandığını doğrulamıştır.

Faktör analizleri sonucunda belirlenen ve kullanılan madde sayıları şunlardır:

• Gönüllülük: 6 madde
• Önem: 4 madde
• Yakınlık: 5 madde
• İletişim: 3 madde

Araç

Test Tipi: Uyarlama (Adaptasyon) ölçeği.

Format: Toplam 18 maddeden oluşan, dört alt boyutlu bir öz bildirim aracıdır.

Derecelendirme: Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır. Yanıt seçenekleri 1 (Kesinlikle katılmıyorum) ile 5 (Kesinlikle katılıyorum) arasında değişmektedir.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yaşlı Bireyler.

Yaş Grubu: Geriatrik yaş grubu (genellikle 65 yaş ve üzeri bireyler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan yaşlı bireyler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, bireylerin kendi tutumlarını belirtmelerine dayanan bir öz bildirim yöntemidir.

Anahtar Kelimeler

Cinsel tutum ölçümü, yaşlılıkta cinsellik, gönüllülük, yakınlık, psikometrik özellikler, adaptasyon, yaşam kalitesi, cinsel sağlık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Melisa Ebeoğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Kurum/İletişim Adresi: Makalede detaylı kurumsal adres belirtilmemiştir. Sorumlu yazarın e-posta adresi iletişim için mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2021 (Yayın Yılı).

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. Sorumlu yazar Melisa Ebeoğlu ile e-posta yoluyla iletişim kurulabilir.

Referans Makale Bağlantısı: Ölçeğin tam metni ve metodolojisi, Turkish Journal of Geriatrics dergisinde yayınlanmıştır. Tam makale bağlantısı: geriatri.dergisi.org

Kaynaklar

1. Ebeoğlu, M., Kızıltepe, R., & Çengelci Özekes, B. (2021). Sexual Attitude Scale for Elderly People: A reliability and validity study in Turkey. Turkish Journal of Geriatrics, 24(3), 433-440. DOI: 10.31086/tjgeri.2021.241

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF İndirme Bağlantısı: yasli-bireyler-icin-cinsel-tutum-olcegi-toad.pdf

Yaşlı Bireyler için Cinsel Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçeğin toplam 18 maddesi dört alt boyuta dağılmıştır:

• Gönüllülük (6 madde; 1, 2, 3, 4, 5 ve 6. madde)
• Önem (4 madde; 7, 8, 9 ve 10. madde)
• Yakınlık (5 madde; 11, 12, 13, 14 ve 15. madde)
• İletişim (3 madde; 16, 17 ve 18. madde)