Kogan’ın Yaşlı İnsanlara Tutum Ölçeği

Özet

Kogan’ın Yaşlı İnsanlara Tutum Ölçeği (Kogan’s Attitude Towards Old People Scale – ATOP), bireylerin yaşlı insanlara yönelik sahip oldukları tutumları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş klasik bir psikolojik ölçektir. Ölçek, Nathan Kogan tarafından 1961 yılında oluşturulmuştur ve alandaki yaşlılık karşıtı tutumları (ageism) ölçen öncü araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Türkiye’de bu ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, 2011 yılında Kılıç ve Adıbelli tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türk toplumunda kullanıma uygunluğunu göstermiştir.

Bu uyarlama çalışması, özellikle hemşirelik ve sağlık alanında çalışan veya eğitim alan bireylerin yaşlılara yönelik tutumlarını belirleme ihtiyacına yanıt vermektedir. Uyarlanan form, yaşlılık ve yaşlı bireylere dair olumlu ve olumsuz inançları, duygusal tepkileri ve davranışsal eğilimleri kapsayan geniş bir yelpazede değerlendirme yapmayı mümkün kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaşlılık, Tutum, Yaşlı İnsanlara Karşı Tutum, Kogan Ölçeği, Ageism, Gerontoloji, Uyarlama

Yazarlar

Ölçeğin orijinal geliştiricisi Nathan Kogan’dır. Türk toplumuna uyarlama çalışması ise Dilek Kılıç ve Dilek Adıbelli tarafından yapılmıştır.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşlı insanlara karşı geliştirdikleri bilişsel ve duygusal tepkileri sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, yaş ayrımcılığı ve yaşlılara yönelik önyargıları tespit etmede güçlü bir araç olarak hizmet eder. Orijinal olarak 1960’larda geliştirilen bu araç, sosyal psikoloji alanında yaşlılık tutum araştırmalarına önemli katkılar sağlamıştır.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı, Kogan’ın ölçeğinin kültürel eşdeğerliğini sağlamak ve Türkiye’deki sağlık profesyonelleri ile öğrencilerin yaşlı bireylere yönelik tutumlarını ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır. Bu sayede, tutumları olumsuz etkileyen faktörler belirlenebilir ve eğitim programları bu doğrultuda geliştirilebilir.

Yapı

Kogan’ın Yaşlı İnsanlara Tutum Ölçeği, genellikle iki temel alt boyuttan oluşan bir yapıya sahiptir: Olumlu Tutumlar (Positive Attitudes) ve Olumsuz Tutumlar (Negative Attitudes). Bu iki faktör, yaşlılara karşı genel tutumun karmaşık doğasını yakalamayı hedefler. Ölçek, katılımcıların yaşlılık kavramına ve yaşlı bireylere ilişkin hem kabul edici hem de eleştirel ifadelerle yüzleşmesini sağlar.

Ölçek maddeleri, yaşlıların yetenekleri, kişilik özellikleri, sosyal rolleri ve toplumsal katkıları gibi çeşitli alanlara odaklanarak tutumun çok yönlü doğasını ölçer. Uyarlama çalışmasında da bu iki faktörlü yapının korunup korunmadığı, faktör analizi yoluyla incelenmiştir.

Geçerlik

Kılıç ve Adıbelli (2011) tarafından gerçekleştirilen Türk toplumuna uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek üzere psikometrik analizler yapılmıştır. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü göstermektedir.

Uyarlama çalışmasında kullanılan geçerlik analizleri arasında genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) ve faktör geçerliği (faktör analizi ile) yer almaktadır. Bu çalışmaların sonuçları, Kogan Ölçeği’nin Türk kültüründe yaşlılara yönelik tutumları ölçmek için geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Kılıç ve Adıbelli (2011) çalışmasında, Kogan’ın Yaşlı İnsanlara Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği incelenmiştir.

Genellikle iç tutarlılık, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun tatmin edici düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Kılıç ve Adıbelli (2011) tarafından gerçekleştirilen uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin iki faktörlü yapısının (Olumlu ve Olumsuz Tutumlar) Türk kültüründe de doğrulandığı varsayılmaktadır. Faktör yükleri ve açıklanan varyans oranları, ölçeğin yapısal uygunluğunu bilimsel olarak kanıtlamıştır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinalinde genellikle 6 veya 7 noktalı kullanılır.)

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon, Sağlık Çalışanları, Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türk uyarlaması genellikle üniversite öğrencileri veya sağlık sektöründe çalışan profesyoneller üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, yaşlılara yönelik çeşitli ifadelere ne ölçüde katılıp katılmadıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Kogan, Yaşlılık Karşıtlığı, Cronbach Alfa, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Attitude Towards Old People Scale

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar (Uyarlama): Dilek Kılıç

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Uyarlama makalesinde belirtilen kurum adresi esas alınmalıdır (Genellikle üniversite veya hastane afiliasyonu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinali, akademik araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkçe uyarlamasının kullanımı için sorumlu yazar (Dilek Kılıç) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Orijinal): 1961 (Nathan Kogan)

Test Yılı (Türkçe Uyarlama): 2011 (Kılıç & Adıbelli)

Bu ölçeğin orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir. Orijinal PDF, ölçeğin tam yapısı ve maddeleri hakkında detaylı bilgi içermektedir:

kogans-attitude-towards-old-people-scale-toad.pdf

Kaynaklar

1. Kiliç, D., & Adibelli, D. (2011). The validity and reliability of Kogan’s Attitude towards Old People Scale in the Turkish society. Health, 3(09), 602. doi: 10.4236/health.2011.39101
2. Kogan, N. (1961). Attitudes toward old people: The development of a scale and an examination of correlates. Journal of Abnormal and Social Psychology, 62(1), 44–54.

[quads id=5]

Kogan’ın Yaşlı İnsanlara Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için Kılıç ve Adıbelli (2011) referansına veya yukarıda belirtilen PDF belgesine başvurulması gerekmektedir.