Yaşam Durumları Ölçeği

Özet

Yaşam Durumları Ölçeği, psikolojik yaşam pozisyonlarını ölçmek amacıyla uyarlanmış 20 maddelik bir ölçektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması, İşgör, Kaygusuz ve Özpolat tarafından 2012 yılında gerçekleştirilmiş olup, dil eşdeğerliği, güvenirlik ve geçerlilik analizleri titizlikle incelenmiştir. Ölçek, 4 alt boyuttan oluşmakta ve bireylerin kendine ve diğerlerine yönelik temel varoluşsal kararlarını yansıtan pozisyonları belirlemeyi hedeflemektedir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründe psikometrik açıdan sağlam bir araç olarak kullanılabilirliğini kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Durumları Ölçeği, yaşam pozisyonları, Transaksiyonel Analiz (TA), psikolojik ölçek, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, 4 alt boyut.

Yazarlar

İşgör, İ.Y., Kaygusuz, C., Ahmet Ragıp Özpolat

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendi benliklerine ve çevrelerindeki diğer insanlara yönelik geliştirdikleri temel yaşam felsefelerini veya pozisyonlarını ölçmektir. Bu pozisyonlar, Transaksiyonel Analiz kuramının çekirdeğini oluşturur ve bireyin iletişim, ilişki kurma ve problem çözme biçimlerini etkiler. Adaptasyon çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda kültürel ve dilbilimsel olarak eşdeğer ve psikometrik açıdan güvenilir ve geçerli olduğunu göstermektir.

Bu ölçek, özellikle psikolojik danışmanlık, eğitim ve klinik psikoloji alanlarında, bireylerin yaşam pozisyonlarını belirleyerek kişisel gelişim süreçlerine ışık tutmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Yaşam Durumları Ölçeği, bireylerin kendileri ve diğerleri hakkındaki bilinçdışı varsayımlarını yansıtan dört ana yaşam pozisyonunu (Yaşam Durumları) temel alır. Bu yapı, genellikle “Ben Tamamım – Sen Tamamsın”, “Ben Tamamım – Sen Tamam Değilsin”, “Ben Tamam Değilim – Sen Tamamsın” ve “Ben Tamam Değilim – Sen Tamam Değilsin” şeklinde ifade edilen varoluşsal kararlarla ilişkilidir. Ölçek, bu dört teorik pozisyonu ölçen 4 alt boyuttan ve toplam 20 maddeden oluşmaktadır.

Ölçek, katılımcıların bu pozisyonlara ne ölçüde sahip olduklarını nicel olarak belirleyerek, bireylerin kişilerarası ilişkilerdeki temel eğilimlerini anlamaya yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu amaçla hem keşfedici hem de doğrulayıcı yöntemler kullanılmıştır. Yapılan analizler, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türkçe versiyonunda da korunduğunu desteklemektedir.

Geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin alt boyutlarının belirlenmesi ve her bir boyutun ilgili psikolojik yapıyı temsil etme derecesi incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Yaşam Durumları Ölçeği’nin güvenirliği, ölçeğin iç tutarlılığını incelemek amacıyla hesaplanmıştır. Bu bağlamda, ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığı belirten Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla, hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) olmak üzere iki aşamalı faktör analizleri uygulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi, ölçeğin 4 alt boyutlu yapısını ortaya çıkarmış; doğrulayıcı faktör analizi ise bu dört faktörlü yapının toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir. Analiz sonuçları, 20 maddelik ölçeğin 4 temel alt boyuta ayrıldığını ve bu yapının iyi uyum gösterdiğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: 4 alt boyut ve toplam 20 madde

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyon (Uyarlama çalışması bağlamında)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçek, Transaksiyonel Analiz teorisi çerçevesinde temel yaşam pozisyonlarını yansıtan bireyleri hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır. Derecelendirme sistemi şu şekildedir: 1= Hiçbir zaman – 5= Her zaman.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik özellikler, dil eşdeğerliği, Cronbach Alfa, yapısal eşitlik modellemesi, açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Ragıp Özpolat

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012 (Uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yasam-durumlari-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

İşgör, İ.Y., Kaygusuz, C., & Özpolat, A.R. (2012). Life positions scale language equivalence, reliability and validity analysis. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 47, 284 – 291.

[quads id=5]

Yaşam Durumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya referans makaleye başvurulması gerekmektedir.