Yaş Ayrımcılığı Anketi

Özet

Yaş Ayrımcılığı Anketi (Ageism Survey), bireylerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları yaşa dayalı ayrımcılık deneyimlerinin sıklığını ve niteliğini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle yaşlı bireylere yönelik olumsuz tutum ve davranışların değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Türkçeye uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türkçe konuşan popülasyon için geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin faktör yapısını incelemiş ve yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alfa: 0.86) değerleri elde ederek, Türk kültüründe yaş ayrımcılığı deneyimlerinin güvenilir bir şekilde ölçülmesine olanak sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Yaş Ayrımcılığı, Ayrımcılık, Gerontoloji, Psikometrik Özellikler, Ölçek Uyarlaması, Yaşlı Bireyler.

Yazarlar

Erol, S., Ergun, A., Kadıoglu, H., Gur, K., Albayrak, S., Şişman, F. N., Kolac, N.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşamlarında karşılaştıkları yaş ayrımcılığı deneyimlerinin sıklığını ve çeşitli boyutlarını belirlemektir. Bu araç, özellikle gerontoloji alanında yaşlı bireylerin maruz kaldığı ayrımcılık türlerini sistematik olarak incelemek için geliştirilmiş ve uyarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki yaşlılık ve ayrımcılık algısını ölçmek için güvenilir bir zemin oluşturmayı hedeflemiştir. Elde edilen veriler, yaş ayrımcılığına karşı geliştirilecek sosyal politikalar ve müdahale programları için temel teşkil etmektedir.

Yapı

Ölçek, yaşa dayalı önyargı, stereotip ve ayrımcılık davranışlarını içeren geniş bir yapı olan Yaş Ayrımcılığı kavramını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle sosyal dışlanma, hizmet reddi veya küçümseyici muamele gibi somut deneyimler üzerinden değerlendirilir.

Yapısal olarak, bireylerin yaşlarından dolayı reddedilme, ihmal edilme veya yetersiz görülme gibi olumsuz etkileşimleri ne sıklıkta yaşadıklarına odaklanmaktadır. Ölçeğin tek faktörlü yapıda olması, yaş ayrımcılığının genel bir deneyim olarak ölçüldüğünü göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizde, Keiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.85 olarak bulunmuş, bu da veri setinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermiştir. Ayrıca Bartlett Küresellik Testi istatistiksel olarak son derece anlamlı çıkmıştır (p < 0.001).

Ölçeğin içerik geçerliği (CVI) düzeyi ise 0.98 gibi oldukça yüksek bir değerde rapor edilmiştir, bu da maddelerin ölçülmek istenen yapıyı kapsamlı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Madde toplam korelasyon değerlerinin 0.85 ile 1.00 arasında değişmesi, maddelerin ölçülen yapıyı yüksek düzeyde temsil ettiğini ve iç tutarlılığa katkı sağladığını işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda Cronbach Alfa değeri 0.86 olarak bulunmuştur. Bu değer, kabul edilebilir sınırların üzerinde olup, ölçeğin maddeleri arasında yüksek düzeyde bir iç tutarlılık ve güvenilirlik olduğunu göstermektedir.

Ek olarak, tüm maddelerin madde-toplam korelasyon değerleri 0.31’e eşit veya daha büyük bulunmuştur. Bu bulgu, her bir maddenin genel ölçek puanına anlamlı bir katkı sağladığını ve ölçek bütünlüğünün istatistiksel olarak sağlam olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal doğrulaması için yapılan faktör analizi, KMO değerinin (0.85) ve anlamlı Bartlett testinin (p < 0.001) verilerin faktörleştirilebilir olduğunu gösterdiğini ortaya koymuştur. Analizler sonucunda, toplam varyansın %61.29’unu açıklayan beş faktörün potansiyel olarak var olduğu görülmüştür.

Ancak, araştırmacılar bu beş faktörün istatistiksel olarak güçlü bir ayrışma göstermemesi ve anlamlı bir bütün oluşturmaması nedeniyle, ölçeğin pratik uygulamada ve yorumlamada tek faktörlü bir yapıya sahip olduğuna karar vermiştir. Bu yapı, genel yaş ayrımcılığı deneyimini tek bir skorla ölçme amacına hizmet etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal sürümü İngilizce)

Popülasyon Grubu: Yaş ayrımcılığına maruz kalan genel popülasyon, özellikle yaşlı bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin ve yaşlı popülasyon.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki yetişkin popülasyonu üzerinde psikometrik özellikleri test edilmiştir.

Test Metodolojisi: 3’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmaktadır. Yanıt seçenekleri, deneyim sıklığını ölçmek üzere tasarlanmıştır:

• 0 = Asla
• 1 = Bir kez
• 2 = İki kez ve daha fazla

Anahtar Kelimeler

Likert Ölçeği, Yaş Stereotipleri, Sosyal Dışlanma, Psikoloji, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Saime Erol)

Yazışma Adresi: Makalede belirtilen akademik veya kurumsal adres.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Saime Erol ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek alınması tavsiye edilmektedir.

Yayın Yılı: 2016 (Türkçe Uyarlama).

Kaynaklar

• Erol, S., Ergun, A., Kadıoglu, H., Gur, K., Albayrak, S., Şişman, F. N., … & Kolac, N. (2016). The Psychometric Features of the Turkish Version of the Ageism Survey and the Frequency of Ageism. International Journal of Gerontology, 10(3), 170-174. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijge.2015.12.002

Makalenin tam metnine erişim için kullanılan bağlantı: reader.elsevier.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: the-ageism-survey-toad.pdf

Yaş Ayrımcılığı Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Yaşlı olduğum için ev kiralama talebim geri çevrildi.

• Yaşımdan dolayı ilgi çekici olmadığım gerekçesiyle reddedildim.

• Bana, bunu yapmak için çok yaşlısın diyen insanlar oldu.