Yardım Etme Yönelimi Ölçeği

Özet

Yardım Etme Yönelimi Ölçeği, bireylerin başkalarına yardım etme konusundaki içsel ve istikrarlı eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Ölçeğin Türkiye’deki kullanımı ve uyarlaması, E. Duru tarafından 2002 yılında tamamlanan doktora tezinde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, özellikle öğretmen adaylarında yardım etme davranışı, empati ve düşünme stilleri arasındaki karmaşık ilişkileri incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, kişinin durumsal faktörlerden bağımsız olarak sergilediği yardım etme eğilimini (prososyal yönelimi) değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yardım etme yönelimi, prososyal davranış, empati, kişi-durum yaklaşımı, ölçek uyarlaması, öğretmen adayları.

Yazarlar

E. Duru (Uyarlayan).

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yardım etme davranışına yönelik genel eğilimlerini ve motivasyonlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Duru’nun çalışması bağlamında, ölçek öğretmen adaylarının yardım etme yönelimlerini belirleyerek, bu yönelimin empati düzeyleri ve bilişsel düşünme stilleri gibi diğer psikososyal değişkenler ile ilişkisini ortaya koymayı hedeflemiştir.

Bu araç, bireyin yardım etme durumlarına nasıl tepki vereceğini öngören ve bu davranışın ardındaki kişilik özelliklerini anlamaya yardımcı olan güçlü bir gösterge sağlamaktadır.

Yapı

Yardım Etme Yönelimi Ölçeği, temel olarak prososyal eğilim yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin başkalarına fayda sağlama veya onların sıkıntılarını giderme amacıyla gönüllü olarak gösterdiği davranışsal yatkınlıkları içerir.

Ölçek, yardım etme davranışının yalnızca durumsal bir tepki değil, aynı zamanda bireyin karakterinde kök salmış istikrarlı bir dispozisyonel özellik olduğunu varsayan kişi-durum yaklaşımı çerçevesinde ele alınmıştır. Bu, yüksek yardım etme yönelimine sahip bireylerin, farklı sosyal bağlamlarda dahi tutarlı bir şekilde yardım etme eylemlerine girişme olasılığının daha yüksek olduğu anlamına gelir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkiye uyarlamasına dair spesifik geçerlik değerleri (içerik, ölçüt veya yapı geçerliği katsayıları) kaynak özette belirtilmemiştir. Ancak akademik standartlar gereği, uyarlama sürecinde ölçeğin orijinal yapıyı Türkçe kültür ve dil bağlamında doğru bir şekilde temsil ettiğini doğrulamak için çeşitli geçerlik çalışmaları yapılması beklenir.

Tipik olarak, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla Yardım Etme Yönelimi Ölçeği puanlarının, kuramsal olarak ilişkili olması beklenen empati, sosyal sorumluluk veya ahlaki muhakeme gibi diğer ölçeklerle korelasyonları incelenmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasının kaynak özetinde güvenirlik katsayılarına (iç tutarlılık veya test-tekrar test) dair somut bir veri sunulmamıştır. Bir psikometrik araç olarak, Yardım Etme Yönelimi Ölçeği’nin tutarlı ölçümler sağlaması esastır.

Standart uyarlama prosedürleri, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmasını ve zaman içindeki istikrarını değerlendirmek için test-tekrar test güvenirliği çalışmalarının yapılmasını gerektirir. Yüksek güvenirlik katsayıları (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

Uyarlama ölçeklerinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının hedef kültürde korunup korunmadığını incelemek amacıyla faktör analizi yapılması zorunludur. Duru’nun tezinde, Yardım Etme Yönelimi Ölçeği’nin temel bileşenlerini ve boyutluluğunu belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Bu analiz, ölçek maddelerinin tek bir genel yardım etme yönelimi faktörüne mi yüklendiğini, yoksa farklı alt boyutlara (örneğin, duygusal yardım, araçsal yardım) mı ayrıldığını tespit etmeye yardımcı olur. Faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin yapısal geçerliği için kritik öneme sahiptir.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi olmamakla birlikte, psikolojik yönelim ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme formatının (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğretmen Adayları (Teacher Candidates)

Age Group: Üniversite öğrencisi yaş grubu (Genellikle 18-25 yaş arası)

Population Details: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde öğrenim gören öğretmen adayları örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Prososyal eğilim, dispozisyonel özellik, yapı geçerliği, iç tutarlılık, faktör yapısı, kişi-durum etkileşimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Doktora tezinin yapıldığı kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, E. Duru’nun doktora tezi kapsamında 2002 yılında uyarlanmış ve kullanılmıştır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle Dokuz Eylül Üniversitesi veya yazarın izni gerekmektedir. Ticari kullanım ücreti hakkında bilgi mevcut değildir.

Kaynaklar

1. Duru, E. (2002). Öğretmen adaylarında kişi-durum yaklaşımı bağlamında yardım etme davranışı, empati ve düşünme stilleri ilişkisi ve bu değişkenlerin bazı psikososyal değişkenler açısından incelenmesi (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Tezin orijinal bağlantısı ve detayları şu adresten incelenebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına dair bir bağlantı kaynak içerikte bulunmamaktadır.

[quads id=5]

Yardım Etme Yönelimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.