Yaratıcı Liderlik Ölçeği

Özet

Yaratıcı Liderlik Ölçeği, Banu Dikmen-Ada tarafından 2012 yılında okul öncesi yönetici ve öğretmenlerinin yaratıcı liderlik özelliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, 107 maddeden oluşmakta olup, liderlik davranışlarını dört temel alt boyut altında incelemektedir. Ölçeğin geliştirilme sürecinde, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları titizlikle yürütülmüş; bu çalışmalar arasında Açımlayıcı Faktör Analizi ve iç tutarlılık katsayısı hesaplamaları yer almıştır. Ölçek, 4’lü bir Likert Ölçeği formatında puanlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcı Liderlik, Ölçek Geliştirme, Okul Öncesi Eğitim, Liderlik Özellikleri, Faktör Analizi, Güvenirlik, Banu Dikmen-Ada.

Yazarlar

Banu DİKMEN (Dikmen-Ada)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim kurumlarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin sahip olduğu yaratıcılığı teşvik etme, değişimi yönetme ve problem çözme odaklı liderlik yeteneklerini geçerli ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Bu çalışma, özellikle okul öncesi eğitim bağlamında yaratıcı liderlik özelliklerinin belirlenmesine odaklanmıştır.

Ölçek, liderlik alanındaki teorik boşluğu doldurmayı ve eğitim yöneticilerinin performanslarını değerlendirme ve geliştirme süreçlerine bilimsel bir katkı sağlamayı hedeflemektedir. Elde edilen veriler, eğitimde liderlik gelişim programlarının tasarlanmasında kritik bilgiler sunmaktadır.

Yapı

Yaratıcı Liderlik Ölçeği, liderin yenilikçilik, dönüşüm ve işbirliği yeteneklerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçek, yaratıcı liderliği dört ana faktör altında kavramsallaştırmaktadır. Bu faktörler, liderin hem vizyoner olma hem de ekibine koçluk yapma becerilerini kapsar.

Ölçek, liderlik davranışlarının gözlemlenebilir ve ölçülebilir yönlerini ele alarak, bireylerin yaratıcı potansiyellerini kurumsal hedeflerle ne kadar başarılı bir şekilde bütünleştirdiğini değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Yaratıcı Liderlik Ölçeği’nin yapı geçerliğini saptamak amacıyla veriler üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz öncesinde, verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek için çeşitli istatistiksel testler yapılmıştır.

• Örnekleme Yeterliliği Testi (Kaiser-Meyer-Olkin – KMO): Verilerin faktör analizi için ne derece uygun olduğunu genel olarak belirlemek amacıyla KMO testi gerçekleştirilmiştir.
• Measures of Sampling Adequacy (MSA): Her bir maddenin faktör analizine uygunluğunu ayrı ayrı değerlendirmek için MSA testi kullanılmıştır.
• Bartlett Küresellik Testi (Bartlett’s Test of Sphericity): Verilerin çok değişkenli normal dağılımdan gelip gelmediğini ve değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin faktör analizine uygunluğunu test etmek için bu analiz yapılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla, ölçekten elde edilen puanların iç tutarlık düzeyi incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösteren önemli bir göstergedir.

Bu kapsamda, her bir alt faktör için ayrı ayrı ve ölçeğin bütünü için Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Ayrıca, ölçek maddelerinin ölçeği puanlayan grupları ne derece ayırt ettiğini belirlemek amacıyla düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları da hesaplanmıştır. Bu analizler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir bir araç olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 107 madde içermektedir ve bu maddeler gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda dört ana alt boyuta ayrılmıştır. Bu dört alt boyut, yaratıcı liderlik yapısının farklı yönlerini temsil etmektedir.

Faktör analizine başlanmadan önce, örneklem büyüklüğünün ve verilerin dağılımının analize uygunluğunu kontrol etmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Küresellik Testi gibi ön koşul testleri uygulanmıştır. Bu testlerin sonuçları, verilerin faktörleştirme için yeterli olduğunu göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 4’lü Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Yöneticileri ve Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Okul öncesi kurumlarında çalışan profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Okul öncesi kurumlarında görev yapan yönetici ve öğretmenler.

Test Metodolojisi: Katılımcıların belirtilen liderlik davranışlarını ne sıklıkla sergilediklerini 4 dereceli bir ölçek üzerinde belirtmeleri istenir. (1= hiçbir zaman – 4= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Yaratıcılık, Liderlik, Okul Yönetimi, Eğitim Bilimleri, Güvenilirlik, Cronbach Alfa, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (Tez bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Banu Dikmen-Ada’nın 2012 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçek, akademik bir çalışma ürünü olup, ticari ücret bilgisi mevcut değildir.

Ek bilgi ve orijinal teze Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir.

Kaynaklar

Dikmen-Ada, B. (2012). Yaratıcı Liderlik Ölçeğinin Geliştirilmesi ve okul öncesi yönetici ve öğretmenlerinin yaratıcı liderlik özelliklerinin incelenmesi (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Tezin resmi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: yaratici-liderlik-olcegi-toad.pdf

Yaratıcı Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek toplam 107 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Değişim ve Dönüşüme Odaklama (43 madde)
• Koçluk Yapma ve Birlikte Çalışmaya Odaklanma (19 madde)
• Problem Çözme ve Eleştirel Düşünmeye Odaklanma (25 madde)
• Problem Çözme ve Eleştirel Düşünmeye Odaklanma (20 madde)