Yaratıcı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği

Özet

Yaratıcılık, eğitim bilimleri alanında önemli bir beceri olarak kabul edilmektedir ve bu beceriyi destekleyen öğrenme ortamlarının değerlendirilmesi kritik öneme sahiptir. Yaratıcı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği (YÖODÖ), Kılıç, Yavuz-Konokman ve Yanpar-Yelken (2018) tarafından geliştirilmiştir. Bu ölçek, öğrencilerin veya öğretmenlerin, bulundukları eğitim ortamının yaratıcılığı ne ölçüde teşvik ettiğini sistematik bir şekilde değerlendirmelerine olanak tanır. Ölçeğin geliştirme süreci, psikometrik açıdan sağlam bir yapı oluşturmak amacıyla hem Açımlayıcı hem de Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA ve DFA) kullanılarak yürütülmüştür. Bu çalışma, eğitim ortamlarının yaratıcılık potansiyelini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcı öğrenme ortamı, ölçek geliştirme, faktör analizi, eğitim psikolojisi, pedagoji, öğrenme ortamı, yaratıcılık.

Yazarlar

Figen Kılıç, Güliz Yavuz-Konokman, Tuğba Yanpar-Yelken

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çeşitli eğitim kademelerindeki öğrenme ortamlarının yaratıcılığı destekleme düzeylerini ölçmek için psikometrik özellikleri yeterli, geçerli ve güvenilir bir araç geliştirmektir. Bu ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, mevcut öğrenme ortamlarının yaratıcı düşünme becerilerini ne kadar etkili bir şekilde teşvik ettiğini objektif kriterlerle belirlemesine yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Ayrıca, ölçek, eğitim programlarının ve fiziksel ortam düzenlemelerinin yaratıcılık üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemek isteyen araştırmacılar için de bir temel sağlamaktadır. Elde edilen veriler, eğitim ortamlarının iyileştirilmesi ve yaratıcılığı merkeze alan pedagojik yaklaşımların geliştirilmesi konusunda yol gösterici niteliktedir.

Yapı

Yaratıcı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği, öğrenme ortamının yaratıcılığı destekleyen çok boyutlu bir yapı olduğunu varsaymaktadır. Bu yapı, genellikle öğrencilerin özerkliğini, risk alma teşvikini, öğretmenlerin sağladığı maddi ve manevi desteği, işbirliğini ve farklı fikirlere açık olma durumunu içeren alt boyutlardan oluşur.

Ölçek, yaratıcı bir öğrenme ortamının sadece fiziksel koşullarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda psikososyal ve pedagojik unsurları da içerdiğini kabul eder. Bu kapsamda, öğrencilerin kendilerini güvende hissetmeleri, fikirlerini özgürce ifade edebilmeleri ve yaratıcı problem çözme süreçlerine aktif olarak katılmaları gibi unsurlar ölçülen temel yapının bileşenleridir.

Geçerlik

YÖODÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere tasarlanmıştır. Çalışmada, ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla kapsamlı bir istatistiksel analiz süreci uygulanmıştır.

• Yapı Geçerliği: Geçerlik kanıtları, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. AFA, ölçeğin alt boyutlarının belirlenmesinde kullanılırken, DFA ise belirlenen bu faktör yapısının teorik modelle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için kullanılmıştır.
• Kapsam Geçerliği: Ölçek geliştirme aşamasında, maddelerin yaratıcı öğrenme ortamı kavramını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zamandan zamana ve farklı koşullar altında tutarlılığını göstermektedir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermeyi amaçlamıştır, ancak spesifik güvenirlik katsayıları (örn., Cronbach Alfa) orijinal makalenin detaylarında yer almaktadır.

Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında, ölçeğin alt faktörlerinin ve genel ölçeğin iç tutarlılık katsayıları hesaplanır. YÖODÖ için de bu standart prosedür izlenmiş olup, elde edilen yüksek katsayılar, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) olmak üzere iki aşamalı bir faktör analizi yöntemi kullanılmıştır.

İlk olarak, AFA, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını keşfetmek için uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmış ve maddelerin faktör yük değerlerinin yüksek olduğunu göstermiştir. İkinci aşamada ise, AFA sonucunda elde edilen faktör yapısının, farklı bir örneklem grubu üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmesi sağlanmıştır. DFA sonuçları, önerilen modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu nedenle yapısal modelin doğrulandığını işaret etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal makalede derecelendirme bilgisi net olmamakla birlikte, bu tür ölçekler genellikle 3, 4 veya 5’li Likert formatındadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim ortamındaki bireyler (Öğretmenler veya öğrenciler)

Yaş Grubu: Çalışmanın yapıldığı eğitim kademesine göre değişmekle birlikte, genellikle ergenlik dönemi ve üzeri (Ortaokul/Lise öğrencileri veya Yetişkin Eğitimciler).

Popülasyon Detayları: Orijinal makalede detaylandırılan örneklem grubu (genellikle eğitim fakültesi öğrencileri veya çeşitli okullarda görev yapan öğretmenler) üzerinde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi ile desteklenen nicel bir öz değerlendirme metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, pedagoji, yaratıcılık, öğretmen desteği, öğrenci özerkliği, psikometri, AFA, DFA, Kastamonu Education Journal.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlantılı Kurum E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Figen Kılıç (Mersin Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Mersin, Türkiye)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya yaygın kullanımı için gerekli izinler ve ücret bilgileri sorumlu yazar Figen Kılıç ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Akademik araştırmalarda kullanım genellikle kaynak gösterilerek serbesttir.

Test Yılı: 2018 (Yayın yılı baz alınmıştır).

Kaynaklar

Kılıç, F., Yavuz-Konokman, G., ve Yanpar-Yelken, T. (2018). Yaratıcı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği geliştirme: Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi. Kastamonu Education Journal, 26, 1359-1370.
doi:10.24106/kefdergi.368886

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

yaratici-ogrenme-ortami-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Yaratıcı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri bu kaynakta yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamı ve uygulama yönergeleri, yukarıda belirtilen kaynak makale içerisinde (Kılıç, Yavuz-Konokman, ve Yanpar-Yelken, 2018) veya bağlantısı verilen PDF belgesinde mevcuttur.