Yakın İlişkide Şiddet Tutum Ölçeği

Öz

Yakın İlişkide Şiddet Tutum Ölçeği, bireylerin romantik veya yakın partnerlik ilişkileri bağlamında şiddet davranışlarına yönelik sahip oldukları tutumları, inançları ve algıları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, İpek Yıldız tarafından 2016 yılında Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında Türkçe’ye adaptasyonu, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak bilimsel alana kazandırılmıştır. Çalışma, özellikle Türkiye kültüründe yakın ilişkide şiddet olgusuna yönelik tutumların değerlendirilmesi ihtiyacına cevap vermektedir.

Ölçek, şiddetin normalleştirilmesi, meşrulaştırılması veya reddedilmesi gibi çeşitli boyutlardaki eğilimleri tespit etmeyi hedefler. Elde edilen bulgular, koruyucu ve önleyici müdahale programlarının geliştirilmesinde kritik rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yakın ilişkide şiddet, Tutum, Şiddet algısı, Psikometri, Ölçek geliştirme, İpek Yıldız, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

İpek Yıldız

Amaç

Yakın İlişkide Şiddet Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin romantik veya evlilik ilişkilerinde fiziksel, psikolojik, cinsel veya ekonomik şiddet davranışlarına karşı geliştirdikleri kabul, hoşgörü veya ret düzeylerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, şiddet döngüsünün sürdürülmesinde rol oynayan bilişsel ve duygusal bileşenleri ortaya çıkarmayı hedefler.

Ölçek, adaptasyon çalışması ile birlikte Türk kültürüne uygunluğunu sağlamış ve böylece ulusal düzeyde yapılan araştırmalara, eğitim programlarına ve klinik değerlendirme süreçlerine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri üzerinde yapılan çalışmalar, risk gruplarının belirlenmesine yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçek, “Yakın İlişkide Şiddet Tutumu” adını taşıyan çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, sadece şiddet eylemlerinin kendisini değil, aynı zamanda şiddete yol açan, şiddeti haklı gösteren veya mağduru suçlayan bilişsel çarpıtmaları ve sosyal normları da kapsar. Ölçeğin alt boyutları genellikle şiddetin farklı türlerine (örneğin, duygusal şiddet, fiziksel şiddet) veya şiddete yönelik farklı tepki biçimlerine odaklanmaktadır.

Ölçülen temel yapı, şiddetin bir ilişki problem çözme yöntemi olarak kabul edilip edilmediği veya toplumsal cinsiyet rollerinin şiddet üzerindeki etkisinin nasıl algılandığı gibi kritik alanları içerir. Bu tutumlar, bireyin gelecekteki davranışlarını ve şiddet içeren ilişkilere girme olasılığını güçlü bir şekilde yordayabilir.

Geçerlik

Yıldız (2016) tarafından gerçekleştirilen adaptasyon ve geliştirme çalışması kapsamında ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek için gerçekleştirilen istatistiksel analizleri içermektedir.

Tez çalışmasında, genellikle yapı geçerliğini test etmek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Ayrıca, ölçeğin bilinen diğer ilgili ölçme araçları (örneğin, saldırganlık ölçekleri veya ilişki doyum ölçekleri) ile korelasyonları incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlik ve benzer ölçekler geçerliği de desteklenmiştir. Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı analiz sonuçları, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne sunulan yüksek lisans tezinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Adaptasyon çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılmıştır.

Özellikle iç tutarlılık analizi için Cronbach Alfa (Cronbach Alfa) katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu güvenirlik katsayılarının kesin sayısal değerleri, ilgili yüksek lisans tezinde detaylı olarak sunulmuştur. Bu bulgular, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Yakın İlişkide Şiddet Tutum Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ve boyutlarını belirlemek üzere faktör analizleri uygulanmıştır. Adaptasyon çalışmalarında yaygın olarak kullanılan bu yöntemler, ölçek maddelerinin hangi temel faktörler altında toplandığını ortaya koyar.

Yıldız (2016) çalışmasında, büyük olasılıkla öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı keşfedilmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının Türk örnekleminde kuramsal modele uygunluğu test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekleyerek, şiddet tutumunun farklı alt bileşenlerinin (örn. fiziksel şiddeti meşrulaştırma, duygusal şiddeti görmezden gelme) ayrıştırılmasına olanak tanımıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme ve Adaptasyon Odaklı Tutum Ölçeği

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Kaynakta net bilgi olmamasına rağmen, tutum ölçekleri standardına göre varsayılmıştır. Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir: -)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, özellikle üniversite öğrencileri ve yakın ilişki deneyimi olan bireyler.

Age Group: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler (18 yaş ve üstü)

Population Details: Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve genel popülasyondan örneklemler kullanılarak geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Bireylerin belirli ifadelere katılma veya katılmama düzeylerini belirtmelerini gerektiren öz bildirim (Self-Report) metodu.

Anahtar Kelimeler

Şiddet tutumu, İlişki şiddeti, Güvenirlik, Yakın ilişkide şiddet, Psikolojik ölçüm, İpek Yıldız.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İpek Yıldız. (2016 yılında Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ile ilişkilendirilmiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiğinden, akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle sorumlu yazar İpek Yıldız’dan izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım koşulları yazar ile iletişime geçilerek belirlenmelidir.

Test Yılı: 2016 (Yüksek Lisans Tezi tamamlanma tarihi).

Orijinal tez çalışmasına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir. Erişime ilişkin bağlantı aşağıda Kaynaklar bölümünde belirtilmiştir.

Kaynaklar

• Yıldız, İ., (2016). Yakın İlişkide Şiddet Tutum Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonu, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. (Yüksek Lisans Tezi).
• Tez hakkında daha fazla bilgiye YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden ulaşılabilir: tez.yok.gov.tr

Yakın İlişkide Şiddet Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, ilgili yüksek lisans tezinin tam metninde bulunmaktadır. Maddelerin kullanımı için sorumlu yazar İpek Yıldız ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.